به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، «شوکت میرضیایف» رئیس‌جمهور ازبکستان، اواخر هفته پیش در سفری که نقطه عطفی در تاریخ روابط دیپلماتیک تاشکند و اسلام‌آباد محسوب می‌شود، وارد پاکستان شد. اهمیت این سفر از همان لحظات ابتدایی ورود به حریم هوایی پاکستان نمایان بود؛ جایی که به نشانه بالاترین سطح احترام دیپلماتیک و اهمیت راهبردی این دیدار، جنگنده‌های نیروی هوایی پاکستان اسکورت هواپیمای حامل رهبر ازبکستان را بر عهده گرفتند.

در پایگاه هوایی «نور خان»، میرضیایف مورد استقبال رسمی «آصف علی زرداری» رئیس‌جمهور، «شهباز شریف» نخست‌وزیر و جمعی از مقامات ارشد نظامی و امنیتی پاکستان قرار گرفت.

این سفر در شرایطی انجام می‌شود که آسیای مرکزی به دنبال تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری خود است و پاکستان نیز با چالش‌های اقتصادی و امنیتی متعددی دست‌وپنج نرم می‌کند. دیدار میرضیایف نه تنها بر ابعاد اقتصادی، بلکه به شکلی بی‌سابقه بر همکاری‌های نظامی و دفاعی متمرکز بود که نشان‌دهنده تغییر در دکترین امنیتی و سیاست خارجی ازبکستان به سمت جنوب آسیاست.

دیپلماسی نظامی؛ نقشه راه دفاعی مشترک

یکی از قابل‌تأمل‌ترین بخش‌های این سفر، بازدید فوری میرضیایف از مقر فرماندهی «راه‌حل‌های صنعتی و دفاعی جهانی» (GIDS) بود؛ نهادی که بازوی قدرتمند صنایع نظامی پاکستان محسوب می‌شود. در این مکان، وی با ژنرال «عاصم منیر»، فرمانده ارتش پاکستان، دیداری دوجانبه و محرمانه داشت. محور گفتگوهای دو طرف، تقویت «مشارکت راهبردی» با تأکید ویژه بر همکاری‌های نظامی و فنی-نظامی بود.

تمرکز بر تعمیق همکاری میان شرکت‌های صنایع دفاعی، گسترش آموزش پرسنل نظامی، تبادل تجربیات عملیاتی و برگزاری رزمایش‌های مشترک، نشان می‌دهد که دو کشور به دنبال ایجاد یک معماری امنیتی جدید در منطقه هستند.

توافق برای تدوین یک «نقشه راه» جهت همکاری‌های دفاعی آینده، سیگنالی روشن به بازیگران منطقه‌ای است که تاشکند و اسلام‌آباد امنیت خود را در گروی همکاری‌های نزدیک‌تر می‌بینند.

شورای همکاری‌های راهبردی و هدف‌گذاری تجاری

پس از دیدارهای نظامی، میرضیایف گفتگوهای خصوصی با نخست‌وزیر شهباز شریف برگزار کرد و ریاست اولین نشست «شورای همکاری‌های راهبردی سطح بالا» را بر عهده گرفت.

در آغاز این نشست، رئیس‌جمهور ازبکستان پیشاپیش فرارسیدن ماه مبارک رمضان و روز ملی پاکستان را تبریک گفت؛ اقدامی نمادین برای تأکید بر پیوندهای مذهبی و فرهنگی دو ملت.

همکاری‌های تجاری و اقتصادی در صدر دستور کار قرار داشت. حجم تجارت دوجانبه در پایان سال گذشته به نزدیک 500 میلیون دلار رسید و در حال حاضر حدود 230 شرکت با سرمایه پاکستانی در ازبکستان فعال هستند.

همچنین، ارتباطات هوایی و بانکی میان دو کشور در حال گسترش است و سرمایه‌گذاری‌های مشترک در بخش‌های نساجی، داروسازی، مواد شیمیایی و کشاورزی در جریان است. برگزاری نمایشگاه محصولات صنعتی ازبکستان در اسلام‌آباد هم‌زمان با این سفر، نشان‌دهنده عزم جدی تاشکند برای بازاریابی محصولات خود در جنوب آسیاست.

رهبران دو کشور توافق کردند تا در آینده‌ای نزدیک، حجم مبادلات تجاری را به سطح 2 میلیارد دلار برسانند. برای دستیابی به این هدف بلندپروازانه، اقداماتی نظیر گسترش فهرست کالاها تحت «موافقت‌نامه تجارت ترجیحی»، تسهیل الزامات بهداشتی و قرنطینه‌ای (فیتوسانیتری) برای صادرات کشاورزی ازبکستان و افزایش استفاده از خانه‌های تجاری ازبکستان در لاهور و کراچی در دستور کار قرار گرفت.

همچنین یک پورتفوی پروژه مشترک به ارزش تقریبی 3.5 میلیارد دلار تدوین شده که نویدبخش جهش اقتصادی در روابط دوجانبه است.

کریدورهای ترانزیتی؛ رقابت برای دسترسی به آب‌های آزاد

حمل‌ونقل و لجستیک، موضوع محوری و استراتژیک این گفتگوها بود. هر دو طرف بر اهمیت حیاتی پیشبرد «راه‌آهن ترانس-افغان» تأکید کردند.

این پروژه که قرار است ازبکستان را از طریق افغانستان به بنادر پاکستان متصل کند، رقیبی جدی برای سایر کریدورهای منطقه محسوب می‌شود و می‌تواند ژئوپلیتیک ترانزیت در اوراسیا را تغییر دهد. همچنین حمایت از کریدور حمل‌ونقل «پاکستان-چین-قرقیزستان-ازبکستان» نشان می‌دهد که تاشکند به دنبال ایفای نقش حلقه اتصال میان چین و اقیانوس هند، با دور زدن مسیرهای سنتی است.

علاوه بر این، توافق برای تأسیس «مجمع مناطق ازبکستان و پاکستان» که نشست افتتاحیه آن امسال در منطقه خوارزم ازبکستان برگزار خواهد شد، گامی در جهت تمرکززدایی از روابط و درگیر کردن استان‌های دو کشور در تعاملات اقتصادی است.

پیوندهای فرهنگی؛ احیای میراث بابری

در حوزه فرهنگی، دو طرف بر میراث مشترک تاریخی، به ویژه دوران امپراتوری گورکانیان (بابریان) هند که بنیان‌گذار آن «ظهیرالدین محمد بابر» از اهالی فرغانه ازبکستان بود، تأکید کردند.

برنامه‌ریزی برای برگزاری هفته‌های فرهنگی ازبکستان و روزهای سینمای ازبک در پاکستان و بررسی ایجاد یک مرکز فرهنگی مشترک در لاهور با محوریت میراث بابری، تلاشی برای استفاده از دیپلماسی نرم جهت تحکیم روابط سیاسی است.

این سفر با امضای یک «بیانیه مشترک» و مجموعه‌ای از توافق‌نامه‌ها در حوزه‌های دیپلماسی، تجارت، دفاع، حمل‌ونقل، کشاورزی، فناوری‌های دیجیتال، فرهنگ و امنیت منطقه‌ای به پایان رسید.

دعوت میرضیایف از شهباز شریف برای سفر متقابل به ازبکستان، نشان‌دهنده اراده طرفین برای تداوم این روند رو به رشد است.

در نهایت، نزدیکی راهبردی ازبکستان و پاکستان، به ویژه در حوزه‌های دفاعی و ترانزیتی، می‌تواند معادلات قدرت در آسیای مرکزی و جنوبی را دستخوش تغییر کند. تلاش تاشکند برای دسترسی به آب‌های گرم اقیانوس هند از طریق پاکستان، اگرچه با چالش‌های امنیتی در افغانستان روبروست، اما نشانگر عزم جدی میرضیایف برای خروج کشورش از انزوای جغرافیایی و تبدیل شدن به یک بازیگر کلیدی در تجارت بین‌المللی است.

انتهای پیام/