به گزارش گروه حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، حجت‌الاسلام مهدی ابوطالبی، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی(ره)، در گفت‌وگویی تحلیلی به تبیین مفهوم «انقلاب» در ادبیات سیاسی و بررسی ریشه‌های اعتقادی و تاریخی انقلاب اسلامی ایران پرداخت و با تفکیک دقیق این مفهوم از واژه‌های مشابه، انقلاب اسلامی را پدیده‌ای متمایز در تاریخ تحولات سیاسی جهان دانست.

وی با اشاره به تعریف انقلاب در ادبیات سیاسی گفت: انقلاب، یک حرکت سیاسی اجتماعی با ویژگی‌های مشخص است که آن را از مفاهیمی چون شورش، کودتا، اصلاح و نهضت جدا می‌کند. شورش، حرکتی کوتاه‌مدت، واکنشی و زودگذر است که معمولاً توسط حکومت سرکوب می‌شود؛ کودتا عمدتاً یک جابه‌جایی قدرت در سطح حاکمیت و با محوریت نیروهای نظامی است و جامعه در آن نقشی فعال ندارد.

ابوطالبی افزود: اصلاح یا رفورم، حرکتی تدریجی و درون‌ساختاری است که در چارچوب قوانین موجود و بر اساس مطالبات داخلی شکل می‌گیرد، در حالی که نهضت، بیش از آنکه معطوف به تغییر قدرت باشد، بر آگاهی‌بخشی، تعلیم و تربیت اجتماعی از مسیر تبلیغ و آموزش تمرکز دارد.

عضو هیأت علمی مؤسسه امام‌خمینی(ره) با تأکید بر نقش مردم در شکل‌گیری انقلاب تصریح‌کرد: مهم‌ترین شاخصه انقلاب، نقش محوری و تعیین‌کننده مردم است. انقلاب از نارضایتی عمیق اجتماعی زاده می‌شود و به تغییرات بنیادین در ساختارهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی منجر می‌گردد؛ تغییراتی که گاه جامعه را از یک وضعیت تاریخی به وضعیتی کاملاً جدید منتقل می‌کند.

وی انقلاب را به دو نوع «انقلاب سیاسی» و «انقلاب اجتماعی» تقسیم کرد و گفت: انقلاب سیاسی ناظر به تغییر در حاکمان و نظام سیاسی است، اما انقلاب اجتماعی علاوه بر این، موجب تحول در ارزش‌ها، آرمان‌ها، روابط اجتماعی و ساختارهای فرهنگی می‌شود. این نوع انقلاب‌ها که از آنها با عنوان «انقلاب‌های کبیر» یاد می‌شود، نمونه‌هایی چون انقلاب فرانسه و انقلاب روسیه را در تاریخ معاصر به خود اختصاص داده‌اند.

ابوطالبی با استناد به دیدگاه‌های امام‌خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب، انقلاب اسلامی ایران را در زمره انقلاب‌های کبیر دانست و اظهار کرد: انقلاب اسلامی نه‌تنها ساختار سیاسی ایران را دگرگون کرد، بلکه تأثیرات گسترده‌ای در سطح جهان اسلام و حتی جوامع غربی بر جای گذاشت و بسیاری از معادلات فکری و سیاسی جهانی را تحت‌تأثیر قرار داد.

وی منشأ شکل‌گیری انقلاب اسلامی را «دینی، الهی و معنوی» توصیف کرد و افزود: امام‌خمینی(ره) تصریح داشتند که انقلاب اسلامی با انگیزه‌های الهی و معنوی شکل گرفت، در حالی که انقلاب‌های رایج در جهان عمدتاً مبتنی بر انگیزه‌های مادی و مطالبات دنیوی بوده‌اند. همین تفاوت بنیادین در انگیزه و هدف، انقلاب اسلامی را به پدیده‌ای منحصر‌به‌فرد تبدیل کرده است.

عضو هیأت علمی مؤسسه امام‌خمینی(ره) با اشاره به شعار محوری «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» گفت: انقلاب اسلامی نه در چارچوب لیبرالیسم غربی تعریف می‌شود و نه در قالب کمونیسم شرقی؛ بلکه مسیری مستقل و مبتنی بر اصول دینی و اسلامی را دنبال کرده است.

وی ادامه‌داد: برخلاف بسیاری از انقلاب‌های جهان که ماهیتی طبقاتی داشته و توسط یک طبقه خاص مانند کارگران یا دهقانان رقم خورده‌اند، انقلاب اسلامی ایران حاصل حضور و همراهی همه اقشار جامعه از کارگر و کشاورز گرفته تا معلمان، دانشگاهیان و روحانیت بود؛ همین ویژگی، انقلاب اسلامی را به یک جنبش فراگیر ملی تبدیل کرد.

ابوطالبی با اشاره به نقش کلیدی روحانیت و ولایت‌فقیه در پیروزی انقلاب اسلامی تأکید کرد: پیروی مردم از رهبری دینی و جایگاه ویژه ولایت‌فقیه، از ویژگی‌های ممتاز انقلاب اسلامی است که در دیگر انقلاب‌های جهان نظیر آن کمتر دیده‌می‌شود.

وی در پایان با اشاره به تحلیل برخی اندیشمندان غربی خاطرنشان کرد: برای بسیاری از متفکران جهان شگفت‌انگیز است که عالمی دینی، با تکیه‌بر آموزه‌هایی که از نگاه غربی‌ها متعلق به قرون گذشته تلقی می‌شود، انقلابی را در دنیای مدرن طراحی کرد که در آن مفاهیمی چون آزادی، استقلال، جمهوریت و رأی مردم نقشی محوری دارند؛ و این خود گواهی دیگر بر تمایز انقلاب اسلامی در تاریخ معاصر است.

انتهای پیام /