خبرگزاری تسنیم ـ حجت‌الاسلام محسن رضایی*؛ «امنیت» یکی از حقوق اساسی مردم در جامعه اسلامی است و نظام و حکومت اسلامی وظیفه حفظ امنیّت شهروندان، اموال عمومی، شهرها، روستاها و جاده‌ها را دارد. از نظر اسلام امنیت یکی از مهم‌ترین خطوط قرمزی است که کسی حق تعرّض به آن را ندارد لذا با متخلّفان در این زمینه برخورد می‌شود. 

کسانی که امنیت جامعه اسلامی را به مخاطره می‌اندازند از منظر قرآن، به عنوان «محارب» معرفی شده‌اند و عقوبت سنگینی در انتظار آنان است. مستند شرعی حکم مُحاربه در آیه 33 سوره مائده آمده است: «إِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِینَ یُحَارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا أَنْ یُقَتَّلُوا أَوْ یُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَیْدِیهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ یُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ذَلِکَ لَهُمْ خِزْیٌ فِی الدُّنْیَا وَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِیم». ترجمه: همانا کیفر آنان که با خداوند و پیامبرش به محاربه برمى‌خیزند و (با سلاح و تهدید و غارت) در زمین به فساد مى‌کوشند، آن است که کشته شوند، یا به دار آویخته شوند، یا دست و پایشان بطور مخالف بریده شود یا آنکه از سرزمین (خودشان) تبعید شوند. این کیفر ذلت بار دنیوى آنان است و در آخرت برایشان عذابى عظیم است.

 در شأن نزول آیه آمده است: جمعى از مشرکانِ مکّه به مدینه آمده، مسلمان شدند. ولى چون بیمار بودند به فرمان پیامبر اکرم(ص) به منطقه‌ خوش آب و هوایى در بیرون مدینه رفته و اجازه یافتند از شیر شترهاى متعلق به بیت‌المال بهره ببرند؛ امّا چون سالم شدند، چوپانان مسلمان را گرفته، دست و پایشان را بریدند و چشمانشان را کور کرده، شتران را به غارت بردند و از اسلام هم دست کشیدند. رسول خدا(ص) بر اساس آیه فوق دستور داد آنان را دستگیر کنند و همان کارى را که با چوپانان کرده بودند، بر سر خودشان آوردند.

چند نکته پیرامون این آیه قابل ذکر است:

1. لحن آیه نسبت به کسانی که امنیت جامعه اسلامی را به خطر می‌اندازند و در جامعه رعب و وحشت ایجاد می‌کنند، بسیار تند است که این نشان‌دهنده اهمیت فوق‌العاده این موضوع در اسلام است.

2 . بر طبق آیه فوق، ایجاد ناامنی در جامعه اسلامی، تعرّض به جان مسلمانان، ترساندن و کشتن شهروندان و اخلال در امنیت جامعه، در واقع جنگ با خدا و رسول خداست «یُحَارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَه» و کسانی که با به دست گرفتن سلاح به جان و مال مسلمین آسیب برسانند، گویا با خداوند و رسول او تقابل کرده‌اند.

3. دین بریده و جدای از سیاست نیست لذا اجراى احکام و حدود الهى، در سایه‌ برپایى نظام و حکومت اسلامى میسّر خواهد بود و بدون برپایی حکومت، اجرای احکام الهی پشتوانه و ضمانت اجرایی لازم نخواهد داشت.

4. دستور سریع و صریح پیامبر اکرم(ص) مبنی بر برخورد قاطع با متخلّفین و محاربین نشان می‌دهد براى اصلاح جامعه، علاوه بر موعظه، ارشاد، تبلیغ دین و کار فرهنگی، اقتدار و برخورد قاطع و انقلابى با مفسدین، و برهم زنندگان امنیت جامعه نیز لازم است در غیر این‌صورت امور جامعه به سامان نخواهد رسید.

5. انتخاب یکى از چهار کیفر ذکر شده در آیه «أَنْ یُقَتَّلُوا أَوْ یُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَیْدِیهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلَافٍ أَوْ یُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ»، با امام مسلمین و یا حاکم منصوب از طرف او و بر اساس نوع تخلّف و جُرم صورت گرفته از سوی محاربین است، بنابراین با توجه به مورد و شرایط متفاوت خواهد بود.

6. کیفرهایى که در آیه آمده، «حقّ اللّه» است و از جانب حکومت یا مردم قابل عفو نیست. بنابراین اگر اولیاى مقتول و یا کسانی که در اثر ناامنی اموال‌شان نابود شده مجرمین و محاربین را عفو کنند، باز فرد محارب به جهت اینکه امنیت عمومی جامعه اسلامی را به هم ریخته و ناامنی و ترس بین مردم ایجاد کرده و حق طبیعی آنان برای حیات را سلب نموده، تبرئه نمی‌شود و حکومت اسلامی موظف است این حکم را اجرا نماید و او را عقوبت کند.

7. در برخی از معاصی، تخلّفات و جرم‌هایی که صورت می‌گیرد، اگر فرد مجرم در این دنیا عقوبت شود، نسبت به آن تطهیر شده لذا در آخرت عقوبت نمی‌شود اما در رابطه با محاربه این‌گونه نیست. همان‌طور که در آیه آمده است فرد محارب، علاوه بر عقوبت در این دنیا، در آخرت نیز عذاب و عقوبت بزرگ‌تری در پیش دارد: «ذَلِکَ لَهُمْ خِزْیٌ فِی الدُّنْیَا وَ لَهُمْ فِی الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِیم»

8. البته این احکام شدید مربوط به کسانی است که پیش از دستگیری، توبه نکنند و خودشان را به نهادهای امنیتی و قضایی معرفی نکنند؛ اما بر اساس آیه بعد: «الَّا الَّذِینَ تَابُوا مِن قَبْلِ أَن تَقْدِرُوا عَلَیْهِمْ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیم»، اگر این افراد قبل از دستگیری، توبه کنند و خودشان را تسلیم نهادهای مربوطه کنند، حکومت اسلامی در مجازات آنها تخفیف خواهد داد و خداوند نیز در آخرت بخشی از مجازات آنها را خواهد بخشید.

*استاد حوزه و دانشگاه

انتهای پیام/