به گزارش گروه حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، در پیش‌نشست همایش قرآن و روانشناسی، که با گرامیداشت اعیاد شعبانیه و ایام پیروزی انقلاب اسلامی در مؤسسه امام‌خمینی(ره) برگزار شد، پژوهشگران به تحلیل ضرورت‌ها و مبانی نظری پروژه‌ی «اسلامی‌سازی روانشناسی» پرداختند. حجت‌الاسلام رحیم نارویی نصرتی، عضو هیأت علمی گروه روانشناسی این مؤسسه، ضمن قدردانی از پیشگامان این عرصه، تأکید کرد که این تلاش، نه یک اقدام حاشیه‌ای، که یک حرکت راهبردی برای «علمی‌شدن واقعی» روانشناسی است.

نارویی نصرتی با جسارت به‌نقد روانشناسی حاکم بر جهان پرداخت و اذعان داشت که محصول این مکاتب، انسان‌هایی است که نتایج آن در فجایع اخلاقی و آشوب‌های معاصر، از جنگ تا فروپاشی‌های فردی، مشهود است؛ و از این منظر، اطلاق «علمی» بر آن مورد تردید جدی است. وی برای اثبات غنای منبع اسلامی، بر جایگاه محوری قرآن کریم استناد جست که خود را کتاب هدایت، شفا و رحمت برای نفس معرفی نموده‌است؛ «إِنَّ هَٰذَا الْقُرْآنَ یَهْدِی لِلَّتِی هِیَ أَقْوَم».

این استاد روانشناسی، سوءتعبیر رایج پیرامون اسلامی‌سازی را به چالش کشید و تصریح‌کرد که این فرایند، تنها افزودن چند آیه و روایت به دانش موجود نیست، بلکه به‌معنای بازنگری بنیادین در ساختار معرفتی این علم است. وی خاطرنشان ساخت: اعتقاد به خنثی‌بودن علم روانشناسی و صرفاً ابزاری‌بودن آن برای تقویت دینداری، یک موضع فلسفی و ارزشی است؛ چرا که پذیرش صرف تجربه حسی به‌عنوان تنها منبع اعتبار، خود حامل یک ایدئولوژی است.

نارویی نصرتی در تشریح رویکردهای موجود در تأسیس روانشناسی اسلامی، سه مسیر را برشمرد: پذیرش کامل و ابزاری‌سازی علم موجود، اصلاح و نقد آن با افزودن دیدگاه‌های اسلامی، و نهایتاً استخراج کامل روانشناسی از قرآن و سنت. ایشان موضع مطلوب را تلفیقی دانست: شناخت دقیق روانشناسی رایج، اما بازتعریف و بازسازی آن در چارچوب مبانی توحیدی.

نقطه ثقل این بازسازی، پاسخ‌گویی به پرسش‌های بنیادین روانشناختی است. این استاد دانشگاه معتقد است که پاسخ مکاتب مختلف به سؤالاتی نظیر «اختیار یا جبر»، «نسبت نفس و بدن»، و «تعریف سلامت و بیماری روانی»، شاکله نظریه‌هایشان را شکل می‌دهد. لذا، شفاف‌سازی این مبانی از منظر معارف اسلامی، پیش‌شرط جذب و به‌کارگیری اجزای مفید سایر مکاتب است تا ناخواسته در چارچوب همان پیش‌فرض‌های غیردینی حرکت نکنیم.

نارویی نصرتی در پایان، ضمن تأکید بر ضرورت «نقطه‌زنی» در موضوعاتی نظیر اضطراب و افسردگی، آن را ناکافی خواند و بر اهمیت «سازمان‌یافتگی علمی» برای تحقق این هدف تأکید کرد. وی خاطرنشان ساخت که تلاش‌های ارزشمندی نظیر تدوین کتب «مبانی روانشناسی اسلامی» در جریان است، اما بدون گفت‌وگوی منظم و کار شبکه‌ای و تشکیلاتی، دستیابی به اثربخشی مطلوب و انسجام علمی در این حوزه، میسر نخواهد بود. ‌

انتهای پیام /