خبرگزاری تسنیم _ گروه امام و رهبری: بیانات صبح روز یکشنبه ( 12بهمن 1404) مقام معظم رهبری به مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی شکوه‌همند انقلاب اسلامی، متضمن محورهای بسیار مهم و معتنابهی بود. یکی از محورهای کلیدی بیانات معظم‌له که هشداری مهیب برای رئیس‌جمهور جنگ‌افروز ایالات متحده آمریکا به شمار می‌آمد، این بود که «آمریکایی‌ها بدانند اگر این دفعه جنگ راه بیندازند، این جنگ، جنگ منطقه‌ای خواهد بود».

بیان مستحکم و پرصلابت رهبر معظم انقلاب اسلامی در این زمینه بازتاب‌های بسیار گسترده و فراگیری را در رسانه‌های جهان به همراه داشت و پرسش به ‌غایت مهمی را نزد افکار عمومی به وجود آورد که مقصود ایشان از «جنگ منطقه‌ای» چیست و چنین جنگی در صورت وقوع، چه ابعاد، مختصات و پیامدهایی را در مقیاس منطقه‌ای و جهانی به همراه خواهد داشت.

برای تبیین بیشتر این موضوع به سراغ آقای دکتر داوود آقایی، استاد تمام گروه مطالعات منطقه‌ای دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران رفتیم و دیدگاه او را در این زمینه جویا شدیم.

برخی از مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده از جانب عضو هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران عبارتند از:

• بیانات رهبر انقلاب به منزله اولتیماتومی جدی به دشمنان ایران و حاکی از آن است که اگر در آینده جنگی شکل بگیرد، این جنگ محدود به هدف یا اهداف مشخص دشمن نیست، بلکه موقعیت و گستره‌ای منطقه‌ای پیدا خواهد کرد.
• اگر آمریکا بخواهد غلطی بکند، پاسخ ما محدود به پایگاه‌ها، کشتی‌ها و ناوگان‌ نظامی این کشور نیست، اگرچه همه این‌ها در اولویت قرار خواهند داشت اما فراتر از آن، قلمروی سرزمینی رژیم صهیونیستی هم یکی از اهداف اصلی ما محسوب خواهد شد.
• موضع‌گیری رهبر انقلاب در باب «جنگ منطقه‌ای» کاملا در چارچوب مقررات و هنجارهای حقوق بین‌المللی می‌گنجد.
• از منظر حقوق بین‌الملل اگر کشورها یا دولت‌هایی بخواهند اصل بی‌طرفی را در جنگ نقض کنند، دیگر دولت طرف تخاصم که در اینجا جمهوری اسلامی ایران است، می‌تواند طبق منطق و موازین حاکم بر حقوق بین‌الملل، حق طبیعی خود را استیفا کند و قلمرو سرزمینی، اهداف و منافع کشورهایی که اصل بی‌طرفی را نقض کرده‌اند، مورد حمله قرار دهد.
• راهبرد اصلی جمهوری اسلامی ایران این است که اگر از سوی آمریکا جنگی آغاز شود، همه منطقه به آتش کشیده خواهد شد، نظم منطقه‌ای در هم خواهد شکست و دیگر هیچ‌کس در این منطقه روی خوش و آرامش به خود نخواهد دید.

در ادامه، مشروح گفت‌وگوی تسنیم با داود آقایی را از نظر می‌گذرانید:

تسنیم: «جنگ منطقه‌ای» یکی از تعابیر برجسته‌ای بود که در بیانات تازه رهبر معظم انقلاب اسلامی تبلور یافت و حاوی پیامی صریح و روشن برای ایالات متحده آمریکا و متحدانش بود. تحلیل شما از «جنگ منطقه‌ای» چیست؟ این جنگ چه ابعاد و زوایایی دارد و پیامدهای احتمالی آن چه خواهد بود؟

آقایی: بسم الله الرحمن الرحیم. بیانات رهبر انقلاب به منزله اولتیماتومی جدی به دشمنان ایران و حاکی از آن است که اگر در آینده جنگی شکل بگیرد، این جنگ محدود به هدف یا اهداف مشخص دشمن نیست، بلکه موقعیت و گستره‌ای منطقه‌ای پیدا خواهد کرد. بدین‌معنا اگر آمریکا تهاجمی را آغاز کند و اهدافی را در کشور ما مورد اصابت قرار دهد، پاسخ جمهوری اسلامی ایران محدود به حوزه‌ها، منافع و اهداف خاص آمریکایی‌ها نخواهد بود.

اخطار و التماتومی که به‌واسطه اطلاق «جنگ منطقه‌ای» از جانب رهبر انقلاب به آمریکا و متحدانش داده شده، بدین معناست که هدف مشروع و مشخص ما فقط آمریکا نیست و فراتر از ایالات متحده، همه متحدین منطقه‌ای این کشور که در جنگ، کوچکترین مداخله‌ای داشته باشند و از خاک‌ آنها (فرودگاه‌های جنگی، پایگاه‌های نظامی و قلمروی هوایی‌شان‌) اهدافی در کشور ما مورد اصابت قرار گیرد، هدف مشروع‌مان خواهند بود. پس اگر آمریکا بخواهد غلطی بکند و تهاجمی به ایران انجام دهد، پاسخ ما محدود به پایگاه‌ها، کشتی‌ها و ناوگان‌ نظامی این کشور نیست، اگرچه همه این‌ها در اولویت قرار خواهند داشت اما فراتر از آن، قلمروی سرزمینی رژیم صهیونیستی هم یکی از اهداف اصلی ما محسوب خواهد شد. تاکید می‌کنم که اگر کشورهای منطقه بخواهند به تهاجم و تجاوز احتمالی آمریکا کمک کنند یا به واسطه فراهم ساختن لوازم و ادوات لجستیک یا در اختیار قرار دادن قلمرو سرزمینی، قلمرو هوایی، پایگاه‌های نظامی یا هر امتیاز دیگری آن را تسهیل کنند، ما آنها را هدف مشروع خود قلمداد خواهیم کرد. پس در اینجا اخطار رهبر انقلاب فقط متوجه آمریکا نیست و بسیار فراتر از آن است. البته مخاطب اصلی این هشدار ایالات متحده آمریکا و رئیس‌جمهور این کشور است که نباید بی‌خردی به خرج دهد و جنگی را آغاز کند. اما اگر جنگی آغاز شود، بی‌تردید گستره و قلمرو جغرافیایی آن محدود به ناوگان یا پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه نیست و کل منطقه را درگیر خواهد کرد.  

تسنیم: از نگاه شما موضع‌گیری قاطع و مستحکم رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره احتمال شکل‌گیری جنگ منطقه‌ای که در رسانه‌های بین‌المللی هم بازتاب وسیع و گسترده‌ای پیدا کرد، چه تاثیری بر معادلات آتی منطقه و نیز بر منطق محاسباتی کشورهای هدف تخاطب خواهد داشت؟

آقایی: اجازه بدهید پیش از پاسخ به پرسش شما، اتخاذ چنین موضعی از سوی رهبر انقلاب را از منظر حقوق بین‌الملل مورد بررسی قرار دهیم. از نظرگاه حقوق بین‌الملل، این موضع‌گیری کاملا در چارچوب مقررات و هنجارهای حقوق بین‌المللی می‌گنجد. در چارچوب حقوق جنگ که ذیل حقوق بین‌الملل تعریف می‌شود، آمده که اگر کشورها یا دولت‌هایی بخواهند اصل بی‌طرفی را در جنگ نقض کنند، در کنار دولت متخاصم قرار بگیرند و به کمک دشمن بشتابند، دیگر دولت طرف تخاصم که در اینجا جمهوری اسلامی ایران است، می‌تواند طبق منطق، چارچوب، موازین و هنجارهای حاکم بر حقوق بین‌الملل، حق طبیعی خود را استیفا کند و قلمرو سرزمینی، اهداف و منافع کشورهایی که اصل بی‌طرفی را نقض کرده‌اند، مورد حمله قرار دهد. بنابراین در منطق حقوق بین‌الملل، این یک اصل پذیرفته‌شده است. برای مثال، در جریان جنگ تحمیلی رژیم بعث علیه ایران، کویت یکی از کشورهایی بود که به وضوح اصل بی‌طرفی را نقض می‌کرد و موازین حقوقی را زیر پا می‌گذاشت. این کشور با در اختیار قرار دادن جزایر «وربه» و «بوبیان» به رژیم بعث عراق به عنوان دولت طرف تخاصم ما کمک می‌کرد، در مجامع بین‌المللی به صورت علنی به حمایت از این رژیم می‌پرداخت، یا کشتی‌های کویتی نفت عراق را صادر می‌کردند و... این‌گونه بود که کویت در جریان جنگ تحمیلی رژیم بعث علیه ایران به انحاء مختلف اصل بی‌طرفی را نقض کرده و زیر پا ‌گذاشت. جمهوری اسلامی ایران هم بارها به وضوح اعلام کرد که این رفتار کویت بی‌پاسخ نخواهد ماند و در نهایت، به وعده خود عمل کرد و کشتی‌ها و حتی جزایر کویت را مورد هدف قرار داد. از این‌رو کویتی‌ها در میانه جنگ، طی یک مرحله پرچم مصلحتی شوروی سابق را در عرشه کشتی‌های خود به اهتزاز درآوردند و در مرحله بعدی پرچم ایالات متحده آمریکا را بالا بردند. این بدان معنا بود که اگر از این به بعد کشتی‌ها حتی به نام عراق نفت صادر می‌کردند یا به کمک رژیم بعث می‌شتافتند، تحت لوای دولت صاحب پرچم قرار می‌گرفتند. کویت از رهگذر این اقدامات به نوعی قصد بین‌المللی کردن جنگ تحمیلی را داشت و ما آن‌گونه به مداخله‌گری این کشور واکنش نشان دادیم. پس از منظر نظام حقوق بین‌الملل، این یک اصل پذیرفته شده است و ما سابقه انجام آن را داریم. حالا هم در صورت وقوع هرگونه جنگ احتمالی می‌توانیم کشورهایی را که در جریان جنگ، اصل بی‌طرفی را نقض کنند، به عنوان اهداف مشروع خود مورد حمله قرار دهیم و به جنگ، مقیاسی منطقه‌ای ببخشیم.

اما در پاسخ به پرسش شما باید بگویم که امیدوارم رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا بی‌خردی به خرج ندهد،  مشاورینش به او مشورت غلط ارائه نکنند و خدایی نکرده جنگی آغاز شود. همان‌گونه که گفته شده، راهبرد اصلی جمهوری اسلامی ایران در چنین فضای ملتهبی آن است که اگر از سوی آمریکا جنگی آغاز شود، همه منطقه به آتش کشیده خواهد شد، نظم منطقه‌ای در هم خواهد شکست و دیگر هیچ‌کس در این منطقه روی خوش و آرامش به خود نخواهد دید، دیگر هیچ‌کس در منطقه نمی‌تواند امیدوار باشد که منافعش به خوبی حفظ شود، این کشور و آن کشور هم نمی‌شناسد و جنگ مغلوبه خواهد شد. بار دیگر تاکید می‌کنم که اگر هر کشوری بخواهد به کمک دشمن ما بیاید، امکانات، ابزار و لوازمی را در اختیار دشمنان قرار دهد یا قلمرو هوایی، زمینی و دریایی خود را به دشمن ایران اختصاص دهد، اصل بی‌طرفی را نقض کرده و خود را به هدفی مشروع برای جمهوری اسلامی ایران بدل ساخته است. البته اینکه معادلات آینده چگونه رقم خواهد خورد، به طور دقیق قابل پیش‌بینی نیست و مستلزم گذر زمان است. همه چیز به فرایندهایی بستگی دارد که طی می‌شود. بی‌شک در صورت وقوع جنگ و موفقیت ما در غلبه بر دشمن، جایگاه جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای به مراتب مستحکم‌تر از قبل‌ تقویت خواهد شد و طبیعتاً سایر کشورها بیش از همیشه تحت تاثیر خواسته‌های جمهوری اسلامی ایران قرار خواهند گرفت.

تسنیم: اگر در راستای تکمیل بحث، ناگفته‌ای باقی مانده است، بفرمایید.

آقایی: امیدوارم که در نهایت جنگی اتفاق نیفتد اما اگر رخ داد، حوزه و گستره آن، منطقه‌ای خواهد بود و بی‌شک آینده منطقه را نامعلوم، متزلزل و ناپایدار خواهد ساخت.

انتهای پیام/