به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، مراسم سنتی «روز برات» در خراسان جنوبی، با باورمندی عمیق مردم این خطه به سرنوشت‌ساز بودن این روز، همچنان به شکلی منحصربه‌فرد و با قدمتی دیرینه برگزار می‌شود؛ آیینی که تفاوت چشمگیری با اجرای آن در سایر نقاط کشور دارد و به عنوان میراث معنوی ملی به ثبت رسیده است.

سید احمد برآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با تشریح پیشینه و آداب این مراسم اظهار داشت: نمی‌توان به طور دقیق مشخص کرد که مراسم روز برات از چه زمانی آغاز شده است، ولی هر آیین و مراسمی که در فرهنگ بومی ما وجود دارد و عامه مردم آن را برپا می‌کنند، چون به بخشی از باور و فرهنگ مردم تبدیل شده است، به طور قطع صدها سال قدمت دارد.

باور به تعیین سرنوشت در غروب شعبان

وی با تأکید بر اهمیت اعتقادی این روز، به باور اصلی مردم اشاره کرد: باور مردم بر این است که این روزها، روزهای سرنوشت‌سازی است؛ چون در غروب چهارده شعبان، ملائکه‌ها به زمین می‌آیند و سرنوشت افراد زنده مشخص و به اموات برای رفتن به بهشت، برات داده می‌شود.

برآبادی افزود: برخی پیشینه برگزاری این مراسم را مربوط به قبل از اسلام می‌دانند و می‌گویند در بین ایرانیان شبیه این مراسم برای اموات وجود داشته، ولی آنچه مسلم است این که مراسم برات به طور عموم از گذشته در منطقه خراسان ریشه دارد.

مدیرکل میراث فرهنگی خراسان جنوبی به تفاوت‌های منطقه‌ای اشاره کرد و گفت: در خراسان رضوی این مراسم به «چراغ برات» مشهور است و در گذشته گویا در این روز شمع یا چراغی بر روی قبر مردگان خود روشن می‌کرده‌اند که این رسم هنوز در شهرستان‌های قاینات و سرایان وجود دارد و این افراد معتقدند تا صبح روز شعبان، باید قبور مردگان روشن باشد.

ثبت ملی و تفاوت با سایر استان‌ها

برآبادی با بیان ایت که گستردگی این مراسم در خراسان جنوبی بی‌نظیر است افزود: مراسم روز برات در دیگر نقاط مختلف کشور مثل خراسان جنوبی با این گستردگی برگزار نمی‌شود و یا فقط کسانی که تازه درگذشته‌ای دارند، در این روز بر سر قبور مردگان خود حضور پیدا می‌کنند.»

وی از ثبت ملی این آیین خبر داد و گفت: به همین دلیل، مراسم روز برات سال 1391 با شماره 709 به نام خراسان جنوبی در فهرست میراث معنوی کشور ثبت شده است که این امر نتیجه اقدامات پژوهشی و در قالب طرح مردم‌نگاری استان با هدف مستندنگاری و تصویرسازی آن انجام شد.

آداب سنتی توزیع نذورات

برآبادی در تشریح نحوه اجرای مراسم، به جزئیات آداب روز برات اشاره کرد: اصول برپایی مراسم روز برات در همه نقاط استان یکسان است ولی شاید با تفاوت‌هایی برگزار شود. از گذشته در روز قبل از 15 شعبان روی قبور فرش یا گلیمی پهن می‌شود و مجمعه مسی را از تنقلاتی چون خرما، شیرینی، حلوا، نان روغن جوشی، کماچ و… پر کرده و بر روی قبر مردگان قرار می‌دهند و آن‌ها را بین مستمندان، فقرا و دیگر افراد تقسیم می‌کنند.

وی در پایان به تأثیر این روز بر کسب‌وکارها اشاره کرد و گفت: روز برات در بیرجند کار و کسب به شکل نیمه‌تعطیل درمی‌آید، به خصوص کسانی که تازه درگذشته‌ای دارند، کار خود را تعطیل می‌کنند تا بر مزار مردگان خود حضور پیدا کنند.
انتهای پیام/ 258