به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، جنگل‌ها، به‌ویژه جنگل‌های بلوط زاگرس، تنها مجموعه‌ای از درختان پراکنده در دامنه کوه‌ها نیستند؛ آن‌ها ستون فقرات زیستی غرب کشور، سپر طبیعی در برابر فرسایش خاک، سیلاب‌ها و تغییرات اقلیمی و میراثی مشترک برای نسل امروز و فردای این سرزمین به‌شمار می‌روند. استان کرمانشاه با برخورداری از پهنه‌های گسترده جنگلی، سهمی مهم در حفظ تعادل اکولوژیک زاگرس دارد؛ اما این سرمایه طبیعی سال‌هاست زیر فشار تهدیداتی خاموش اما مستمر قرار گرفته که آرام‌آرام بنیان‌های آن را تضعیف می‌کند.

در سال‌های اخیر، تشدید تخریب‌های انسانی، به‌ویژه قطع غیرقانونی درختان و تولید زغال از چوب‌های جنگلی، به یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های فعالان محیط‌زیست، کارشناسان منابع طبیعی و حتی ساکنان محلی تبدیل شده است. تخلفاتی که گاه در سایه صعب‌العبور بودن مناطق جنگلی، فقر معیشتی، سودجویی دلالان و ضعف نظارت‌های مقطعی شکل می‌گیرد و نتیجه آن، زخم‌هایی عمیق بر پیکره جنگل‌های بلوط است؛ زخم‌هایی که ترمیم آن‌ها سال‌ها زمان می‌برد و در برخی موارد، جبران‌ناپذیر است.

از سوی دیگر، افزایش تقاضای بازار برای زغال، شکل‌گیری کوره‌های غیرمجاز در دل جنگل‌ها، انتقال شبانه چوب و فعالیت انبارهای غیرقانونی، ابعاد تازه‌ای به این بحران بخشیده است؛ بحرانی که صرفاً یک مسئله زیست‌محیطی نیست، بلکه به‌طور مستقیم با امنیت زیستی، اقتصاد محلی، حقوق نسل‌های آینده و حتی مدیریت منابع آب و خاک استان گره خورده است. در چنین شرایطی، افکار عمومی انتظار دارد دستگاه‌های متولی، به‌ویژه منابع طبیعی، با نگاهی فراتر از اقدامات مقطعی، برنامه‌ای جدی، مستمر و بازدارنده برای مقابله با این روند داشته باشند.

خبرگزاری تسنیم در همین چارچوب، در گفت‌وگویی تفصیلی با محمدحسین رستمی، به بررسی آخرین وضعیت جنگل‌های استان کرمانشاه، مهم‌ترین تهدیدهای پیش‌روی آن‌ها، نحوه برخورد با قطع درختان و تولید زغال غیرمجاز، میزان اثربخشی نظارت‌ها و چالش‌های پیش‌روی یگان حفاظت منابع طبیعی پرداخته است. 

تسنیم: آقای رستمی، حفظ جنگل‌ها همواره به‌عنوان یکی از مأموریت‌های اصلی منابع طبیعی مطرح بوده است. در شرایط فعلی، مهم‌ترین تهدیدی که جنگل‌های استان کرمانشاه با آن مواجه‌اند چیست؟

محمدحسین رستمی: بدون تردید، یکی از جدی‌ترین و نگران‌کننده‌ترین تهدیدها برای جنگل‌های استان، به‌ویژه جنگل‌های ارزشمند بلوط زاگرس، قطع غیرقانونی درختان و تولید زغال است. این پدیده صرفاً یک تخلف ساده نیست، بلکه آسیبی عمیق و چندلایه به سرمایه‌های طبیعی استان وارد می‌کند. قطع درختان جنگلی نه‌تنها موجب از بین رفتن پوشش گیاهی می‌شود، بلکه تعادل اکولوژیک منطقه را برهم می‌زند، زیستگاه گونه‌های جانوری را تخریب می‌کند و در بلندمدت فرسایش خاک، تشدید سیلاب‌ها و کاهش توان زیستی جنگل‌ها را به دنبال دارد.

تسنیم: با توجه به گستردگی این تخلفات، منابع طبیعی استان چه اقداماتی را برای مقابله با قطع درختان و تولید زغال غیرمجاز در دستور کار قرار داده است؟

رستمی: در سال‌های اخیر، با توجه به افزایش شدت و پیچیدگی تخلفات، یگان حفاظت منابع طبیعی استان کرمانشاه اقدامات خود را به‌صورت جدی و چندوجهی دنبال کرده است. بازدیدهای مستمر و سرزده از انبارهای نگهداری زغال در سطح شهر و مناطق اطراف، اجرای گشت‌های شبانه‌روزی در عرصه‌های جنگلی و همکاری نزدیک با دستگاه قضایی از جمله این اقدامات است. بسیاری از این بازدیدها با دستور قضایی و هماهنگی مراجع ذی‌ربط انجام می‌شود و خوشبختانه در موارد متعددی منجر به کشف و ضبط زغال‌های غیرمجاز، پلمب انبارها و تشکیل پرونده قضایی برای متخلفان شده است.

تسنیم: برخی فعالان محلی معتقدند بخش زیادی از زغال‌های موجود در بازار از چوب بلوط تهیه می‌شود. موضع منابع طبیعی در این زمینه چیست؟

رستمی: واقعیت این است که ما منکر وجود زغال تهیه‌شده از چوب بلوط در بازار نیستیم و این مسئله را به‌عنوان یک آسیب جدی می‌شناسیم. در بسیاری از بازدیدها، زغال‌های کشف‌شده منشأ جنگلی داشته‌اند و در مواردی مشخصاً از درختان بلوط تهیه شده‌اند. با این حال باید تأکید کنم که همه زغال‌های کشف‌شده الزاماً از چوب بلوط نیستند و بخشی از آن‌ها ممکن است از منابع دیگر تأمین شده باشند. آنچه برای ما اهمیت دارد، برخورد قاطع با کوره‌های زغال غیرمجاز، به‌ویژه در مناطق جنگلی است؛ چراکه این کوره‌ها منشأ اصلی تخریب جنگل‌ها به شمار می‌روند.

تسنیم: آیا تمرکز برخوردها صرفاً بر شهرستان کرمانشاه است یا سایر مناطق استان نیز تحت پوشش نظارتی قرار دارند؟

رستمی: بیشترین حجم تخلفات به‌دلیل وسعت، دسترسی و شرایط جغرافیایی مربوط به شهرستان کرمانشاه است، اما این به معنای غفلت از سایر مناطق نیست. علاوه بر گشت‌های فعال در شهرستان کرمانشاه، از ظرفیت یگان حفاظت استان برای پشتیبانی از شهرستان‌ها استفاده می‌شود. در صورت شناسایی کوره‌های غیرمجاز یا گزارش تخلف در هر نقطه‌ای از استان، نیروهای یگان حفاظت با هماهنگی قضایی وارد عمل شده و نسبت به تخریب کوره‌ها و برخورد قانونی اقدام می‌کنند.

تسنیم: برخی از این کوره‌ها در مناطق صعب‌العبور و وسیع جنگلی فعالیت می‌کنند. شناسایی آن‌ها تا چه حد دشوار است؟

رستمی: دقیقاً همین‌طور است. بخشی از کوره‌های زغال در مناطق بسیار وسیع و دور از دسترس جنگلی مستقر هستند و همین موضوع فرآیند شناسایی را دشوار می‌کند. گاهی اوقات فعالیت این کوره‌ها دیر شناسایی می‌شود، اما به‌محض دریافت گزارش یا اطلاع از وجود آن‌ها، مأموران یگان حفاظت با دستور قضایی وارد عمل می‌شوند. ما تلاش می‌کنیم با استفاده از گزارش‌های مردمی، پایش‌های میدانی و روش‌های نظارتی نوین، این فاصله زمانی را به حداقل برسانیم.

تسنیم: در جریان این برخوردها، چه اقداماتی علیه متخلفان صورت گرفته است؟

رستمی: تاکنون تعداد قابل توجهی از انبارهای زغال به‌دلیل تخلفات زیست‌محیطی و نداشتن مجوز رسمی پلمب شده‌اند. همچنین برای متخلفان پرونده قضایی تشکیل و به مراجع قضایی ارجاع داده شده است. برخورد ما کاملاً قانونی و بدون اغماض است، چراکه تخریب جنگل‌ها به‌معنای تضییع حقوق نسل‌های آینده است و نمی‌توان در برابر آن مماشات کرد.

تسنیم: آیا روش‌های نظارتی منابع طبیعی صرفاً به گشت‌های میدانی محدود می‌شود؟

رستمی: خیر، نظارت‌ها هم به‌صورت محسوس و هم نامحسوس انجام می‌شود. یگان حفاظت منابع طبیعی از تمام ظرفیت‌های موجود، اعم از نیروی انسانی، تجهیزات و همکاری‌های بین‌بخشی استفاده می‌کند. ما تلاش کرده‌ایم نظارت‌ها هوشمندانه‌تر و هدفمندتر شود تا بتوانیم بازدارندگی مؤثرتری ایجاد کنیم. منابع طبیعی با تمام توان در میدان حضور دارد و در برخورد با متخلفان هیچ کوتاهی نخواهد کرد.

تسنیم: اشاره کردید که پاسگاه حفاظتی ویژه‌ای نیز در حال استقرار است. این اقدام چه تأثیری در کاهش تخلفات خواهد داشت؟

رستمی: از حدود دو ماه گذشته، استقرار یک پاسگاه حفاظتی ویژه در دستور کار قرار گرفته است تا کنترل و نظارت به‌صورت متمرکز و مستمر انجام شود. با افتتاح رسمی این پاسگاه، گام مهمی در افزایش بازدارندگی و کاهش تخریب جنگل‌ها برداشته خواهد شد. البته تجهیز کامل پاسگاه از نظر نیروی انسانی، خودرو و امکانات نیازمند زمان است، اما حتی همین استقرار اولیه نیز آثار مثبتی در کاهش تخلفات داشته است.

تسنیم: در خصوص حمل چوب در جاده‌های استان چه نظارت‌هایی انجام می‌شود؟

رستمی: خودروهایی که حامل چوب در مسیرهای مختلف استان تردد می‌کنند، به‌صورت دقیق بررسی می‌شوند. در صورتی که این خودروها مجوز رسمی حمل چوب نداشته باشند، بلافاصله توقیف خواهند شد. این اقدام با همکاری نزدیک دستگاه قضایی و نیروی انتظامی انجام می‌شود و هدف آن جلوگیری از خروج غیرقانونی چوب از عرصه‌های طبیعی استان است.

تسنیم: در پایان، اگر نکته‌ای باقی مانده بفرمایید.

رستمی: حفاظت از جنگل‌ها فقط وظیفه منابع طبیعی نیست؛ این یک مسئولیت همگانی است. از مردم انتظار داریم در صورت مشاهده هرگونه تخلف، مراتب را به منابع طبیعی اطلاع دهند. جنگل‌های بلوط زاگرس میراث طبیعی ارزشمندی هستند که حفظ آن‌ها نیازمند همکاری مردم، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای قضایی است. ما با تمام توان در کنار مردم ایستاده‌ایم تا این سرمایه گران‌بها برای نسل‌های آینده حفظ شود.

انتهای پیام/