به گزارش خبرگزاری تسنیم از دهدشت، در دل تاریخِ سنگ‌چین‌شده و چند صد ساله بافت تاریخی شهر دهدشت، گنجینه‌ای از خاطرات جمعی و اصالتِ فرهنگی نهفته است. در دلِ این گنجینه نهفته، گویا هر دیوار خشتی، زمزمه‌گر قصه‌های نسل‌هایی است که در سایه‌سار این معماریِ به یادگار مانده از دوران کهن  زندگی کردند. خریداری و تملک خانه‌ها و عرصه و عیان در این بافت تاریخی، تنها راه ساماندهی این میراث مشترک نیست، بلکه گامی مهم و اقدامی ضروری جهت بازگرداندن نفس‌هایِ زندگی به کالبد فرسوده‌ی این شهر کهن است. این اقدام، پیش از هر چیز، پاسخی اخلاقی به ندای تاریخ است؛ ندایی که مالکیت‌های پراکنده و ناآگاهی‌های زمانه، آن را به خاموشی تهدید می‌کند.

تنها با در دست گرفتن مالکیت یکپارچه‌ی این عرصه‌های تاریخی است که می‌توان نقشه‌ای جامع و علمی برای نوسازیِ همسان این بافت بااصالت طراحی کرد. هنگامی که هر قطعه از این پازل فرهنگی در اختیار مدیریتی متمرکز و دلسوز قرار گیرد، برنامه‌ریزی برای مقاوم‌سازی، مرمت اصولی و احیای کاربری‌های سازگار، نه تنها ممکن شده بلکه عملی می‌شود. این اقدام حیاتی و ارزشمند، دریچه‌ای به روی معماریِ پایدار می‌گشاید که در آن، گذشته نه مانعی بر سر راه پیشرفت، بلکه سنگ بنای آینده‌ای متعالی می‌‌شود.

از نگاه اجتماعی، خریداری و تملک منازل بافت تاریخی به معنای پایان بخشیدن به بلاتکلیفی ساکنانی است که میان میلِ به ماندن در خانه‌های اجدادی و دشواری‌های زندگی در بافتی فرسوده و تاریخی درگیر هستند. این اقدام مهم، امکان اسکان دوباره‌، مناسب و عادلانه را فراهم کرده و همزمان، فضا را برای مداخله‌ای همه‌جانبه و منظم باز می‌کند. تنها در چنین بستری است که می‌توان بافت تاریخی را از حالت انزوا خارج کرد و آن را به نقطه‌ای پویا و پیوندخورده با زندگی معاصر تبدیل کرد.

تملک؛ تنها راه نجات سرمایه بی‌بدیل بافت تاریخی است

خریداری و تملک، اگرچه دشوار و پرهزینه است اما در بلندمدت، تنها راه ماندگار و تنها اقدام ممکن جهت نجات سرمایه‌ای بی‌بدیل است. سرمایه‌ای که اگر از دست برود، جبران آن ناممکن است. با مالکیت عمومی و برنامه‌ریزی شده، می‌توان جریان اقتصادیِ نوینی مبتنی بر گردشگری مسئولانه، صنایع دستی و فرهنگ محلی ایجاد کرد که نه تنها هزینه‌های احیا را بازمی‌گرداند، بلکه سبب رونق و هویت‌بخشی به تمامی شهر می‌شود.

مدیر پایگاه بافت تاریخی دهدشت در گفت‌وگو با تسنیم اظهار کرد: عرصه بافت تاریخی دهدشت قریب به 40 هکتار است که قریب به 30 هکتار آن که شامل منازل مسکونی و عرصه تاریخی بوده تاکنون خریداری شده و جهت تملک 10 هکتار دیگر نیازمند همت استانی و ملی هستیم.

مهدی عدالتمند با بیان اینکه جهت خریداری و تملک 10 هکتار باقی‌مانده بافت تاریخی دهدشت به لحاظ اعتبارات در مضیقه و تنگنا هستیم، افزود: اینکه هر سال 50 درصد از بودجه و اعتبارات بافت تاریخی جهت خریداری منازل داخل بافت هزینه شود، اعتبارات مورد نیاز برای ساماندهی و بازسازی بافت تاریخی کاهش می‌یابند و این موضوع باید از طریق استانداری، اداره کل میراث‌فرهنگی و وزارت میراث‌فرهنگی باید به نوعی چاره‌اندیشی شود.

وی با اشاره به ساماندهی کامل مجموعه بافت تاریخی بدون از هرگونه مشکل اعتبارات لازم، خاطرنشان کرد: پیشنهاد ما این است که جهت تملک 10 هکتار باقی‌مانده بافت تاریخی باید ردیف اعتباری جداگانه‌ای در نظر گرفته شود یا اینکه از منابع اعتباری شهرسازی و یا زمین‌های تملک‌شده شهرسازی در اختیار میراث‌فرهنگی قرار بگیرد که بتوانیم با مردم تهاتر کنیم.

 خریداری و ساماندهی یکپارچه بافت قدیم دهدشت، تنها یک تصمیم اداری یا فنی نیست؛ بلکه انتخابی بین فراموشی و به‌یاد ماندن است. انتخاب می‌کنیم که آیا می‌خواهیم دهدشتِ تاریخی را همانند موزه‌ای زنده و مملو از حیات به آیندگان بسپاریم، یا شاهد تبدیل تدریجی آن به مخروبه‌های خاموش باشیم. این راه، هرچند انحصاری است، اما در واقع، تنها مسیری است که شرافت تاریخ را پاس می‌دارد و آینده را از ریشه‌های اصیل خود تغذیه می‌کند.

گزارش: سید مصطفی گنجی