پیامدهای بازگشایی مسیر باکو-ایروان؛ فرصت یا تهدید برای گرجستان؟

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، اظهارات اخیر الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان در مجمع جهانی اقتصاد داووس مبنی بر احتمال تغییر مسیر حمل‌ونقل بار به سمت خطوط مستقیم میان ارمنستان و آذربایجان در آینده نزدیک، بازتاب گسترده‌ای در محافل سیاسی و رسانه‌ای گرجستان داشته است.

در حالی که رسانه‌های نزدیک به جریان‌های اپوزیسیون غرب‌گرا در تفلیس تلاش کردند این خبر را به عنوان نشانه‌ای از انزوای گرجستان و «خسارات قابل توجه» به اقتصاد این کشور تفسیر کنند، مقامات دولتی و کارشناسان مستقل نگاهی کاملاً متفاوت به این تحولات دارند.

مخالفان دولت گرجستان مدعی شدند که ترانزیت بین‌المللی از این پس گرجستان را که به ادعای آن‌ها «روابطی مشکوک با روسیه دارد» دور خواهد زد. اما واقعیت‌های میدانی و آمارهای اقتصادی حکایت از داستان دیگری دارد.

انتقال مستقیم کالا به ارمنستان از طریق مرز آذربایجان و یا صادرات بخشی از کالاهای ارمنی از مسیر باکو، عملاً تأثیر منفی بر شریان اصلی ترانزیتی منطقه، یعنی «کریدور میانی» که از گرجستان می‌گذرد، نخواهد داشت.

هراس‌افکنی اپوزیسیون و پاسخ قاطع دولت

ایراکلی کوباخیدزه، نخست‌وزیر گرجستان، در واکنش به این فضاسازی‌ها با قاطعیت اعلام کرد که مسیرهای جایگزین هیچ تهدیدی برای جایگاه ژئوپلیتیک تفلیس ایجاد نمی‌کنند.

وی تأکید کرد: «ما از احیای روابط میان همسایگان خود و توسعه مناسبات تجاری و اقتصادی میان آن‌ها استقبال می‌کنیم. در خصوص کارکرد ترانزیتی گرجستان باید بگویم که ما سرمایه‌گذاری‌های کلانی در زیرساخت‌های جاده‌ای، بنادر و فرودگاه‌ها انجام داده‌ایم که بر پایه پیش‌بینی‌های مثبت از رشد مداوم ترانزیت استوار است.»

کوباخیدزه برای رد ادعاهای مخالفان به آماری خیره‌کننده اشاره کرد: «حجم محموله‌های عبوری از کریدور میانی در پنج سال گذشته هفت برابر شده است. با چنین نرخ رشدی، هر کریدور جایگزینی صرفاً نقش مکمل را برای عملکرد ترانزیتی ما ایفا خواهد کرد. بنابراین، تمام این سروصداها چیزی جز گمانه‌زنی‌های پوچ نیست.»

حمله تند جریان «گرجستان بی‌طرف» به غرب‌گرایان

واتو شاکاریشویلی، دبیر اجرایی حزب «گرجستان متحد و بی‌طرف» نیز ضمن ارزیابی مثبت از آغاز حمل‌ونقل مستقیم میان باکو و ایروان، رویکرد رسانه‌های اپوزیسیون را به باد انتقاد گرفت.

وی معتقد است که مخالفان با تحریف سخنان علی‌اف سعی در القای این روایت دروغین دارند که گرجستان در حال از دست دادن موقعیت ترانزیتی خود است.

شاکاریشویلی با ادبیاتی تند خطاب به مخالفان گفت: «البته که لیبرال‌های نادان گرجستانی قادر به درک اهمیت تعمیق همکاری‌های منطقه‌ای و پروژه‌های مشترک اقتصادی نیستند. آن‌ها نمی‌فهمند که صلح پایدار چقدر برای تحقق این فرآیندها حیاتی است. اگر با نگاهی هوشیارانه به واقعیت‌های جدید بنگریم و سعی نکنیم کشور را به زور به ویرانه‌های ناتو و اتحادیه اروپا بکشانیم، ظهور مسیرهای جدید ترانزیتی نه تنها تهدید نیست، بلکه فرصتی اضافی برای گرجستان خواهد بود.»

وی همچنین ثبات سیاسی داخلی و حفظ بی‌طرفی را ضامن عدم درگیری کشور با روسیه و حفظ منافع ملی دانست.

بن‌بست ترانزیتی روسیه و شرط غیرقابل تغییر تفلیس

در این میان، مسکو بیش از تفلیس به احیای ترانزیت از طریق مناطق اشغالی گرجستان (آبخازیا و اوستیای جنوبی) نیاز دارد. روسیه حتی یک پایانه لجستیکی در مرز اداری آبخازیا احداث کرده که اکنون بلااستفاده مانده است. رسانه‌های گرجی پیش‌تر از احتمال استفاده از توافق سال 2011 (دوران ساکاشویلی) برای ایجاد «کریدورهای تجاری» خبر داده بودند، اما دولت فعلی گرجستان این سناریو را قویاً رد کرده است.

نخست‌وزیر گرجستان در این باره تصریح کرد: «ما هیچ‌گونه مرز دولتی با این مناطق را به رسمیت نمی‌شناسیم و صحبت در این مورد منتفی است. توافق سال 2011 برای عضویت روسیه در سازمان تجارت جهانی بود که اکنون متوقف شده و ما هیچ گامی در جهت احیای آن برنداشته‌ایم.»

تحلیلگران بر این باورند که فعال شدن مسیر ترانزیتی آذربایجان-ارمنستان، فشار مضاعفی بر کرملین وارد می‌کند تا سیاست خود را در قفقاز جنوبی بازنگری کند. روسیه برای اینکه نفوذ خود را در منطقه به طور کامل از دست ندهد و به «کریدور میانی» متصل شود، نیازمند مسیرهای عبوری از گرجستان است. اما موضع تفلیس روشن است: ترانزیت از مناطق اشغالی بدون لغو «به رسمیت شناختن استقلال» این مناطق توسط مسکو و آغاز روند اشغال‌زدایی، غیرممکن است.

انتهای پیام/