به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، مستند «دکترین شوک»؛ سلاح بصیرت‌افزایی در برابر جنگ ترکیبی دشمن به عنوان یک اثر رسانه‌ای تأمل‌برانگیز، با بازخوانی الگوهای تاریخی، چگونگی بهره‌برداری قدرت‌ها از بحران‌ها برای تحمیل تغییرات مورد نظر خود را روایت می‌کند. این گزارش، با هدف واکاوی پیام‌های کلیدی این مستند و انطباق آن با فضای کنونی جمهوری اسلامی ایران تهیه شده و بر این نکته تأکید دارد که درک صحیح از چنین مکانیسم‌هایی، سپر دفاعی جامعه در برابر پروژه‌های پیچیده جنگ ترکیبی و مدیریت هوشمندانه اغتشاشات است. هدف نهایی، تقویت وحدت ملی و خنثی‌سازی توطئه‌های دشمنان با تکیه بر بصیرت‌افزایی است.

شوک درمانی؛ ابزار نئولیبرالیسم برای تسخیر اقتصاد ملت‌ها

مستند «دکترین شوک» با استناد به مستندات تاریخی، به وضوح نشان می‌دهد که چگونه طی دهه‌های گذشته، کانون‌های قدرت سرمایه‌محور جهانی از بحران‌های بزرگ اعم از کودتا، جنگ یا بلایای طبیعی به عنوان «فرصتی طلایی» برای اجرای سریع و ضربتی سیاست‌های اقتصادی نئولیبرالی خود استفاده کرده‌اند. هسته مرکزی این الگو که توسط اقتصاددانانی مانند میلتون فریدمن تئوریزه شد، بر این اصل استوار است که جامعه در حالت «شوک» و بهت ناشی از بحران، قادر به مقاومت در برابر تحولات عمیق و نامحبوب نیست.

نمونه عینی این الگو را می‌توان در کودتای سال 1973 شیلی مشاهده کرد. بلافاصله پس از سرنگونی دولت مردمی سالوادور آلنده، گروهی از اقتصاددانان نئولیبرال معروف به «پسران شیکاگو»، برنامه‌هایی مانند خصوصی‌سازی گسترده اموال دولتی، حذف یارانه‌ها و آزادسازی قیمت‌ها را به اجرا گذاشتند؛ برنامه‌هایی که در شرایط عادی با مقاومت گسترده مردم مواجه می‌شد. این الگو پس از آن در نقاط مختلف جهان از جمله در عراق پس از اشغال در سال 2003 و به بهانه‌های مختلف دیگر تکرار شد.

مستند با وضوح تمام بیان می‌کند که برای طراحان این دکترین، منشأ بحران اهمیتی ندارد؛ چه یک حمله نظامی باشد، چه یک فاجعه طبیعی. آنچه مهم است، استفاده بهینه از فضای بهت‌زده و آسیب‌پذیر جامعه برای پیشبرد اهدافی است که در خدمت منافع اقلیتی خاص قرار دارد. این فرآیند، ماهیتاً نوعی خشونت سازمان‌یافته علیه حاکمیت ملی و انتخاب‌های اقتصادی ملت‌ها محسوب می‌شود.

از الگوی اقتصادی تا الگوی امنیتی-رسانه‌ای

مستند «دکترین شوک» تنها یک بازخوانی تاریخی نیست؛ بلکه کلیدی برای فهم تحولات پیچیده عصر حاضر است. امروز دشمنان جمهوری اسلامی ایران و دیگر کشورهای مستقل، از جنگ ترکیبی بهره می‌برند. در این جنگ، ایجاد بحران‌های مصنوعی، تشدید مشکلات داخلی و سپس پیشنهاد «راه‌حل»هایی که در جهت تضعیف حاکمیت ملی است، یک الگوی شناخته‌شده است.

در اینجا، تدبیر هوشمندانه نظام جمهوری اسلامی ایران آشکار می‌شود. رهبر معظم انقلاب اسلامی همواره بر لزوم «بصیرت» و شناخت عمیق از تاکتیک‌های دشمن تأکید کرده‌اند. ایشان فرموده‌اند: «دشمن دو نقطهٔ اساسی را هدف گرفته: یکی وحدت ملی، یکی امنیت ملی». درک صحیح از دکترین شوک، به معنای درک همین هدف دشمن است: ایجاد شوک و اغتشاش برای تخریب وحدت و امنیت و سپس بهره‌برداری از این آشفتگی.

یکی از مهم‌ترین آموزه‌های مستند برای فضای امروز ایران، تأیید ضرورت تفکیک دقیق و هوشمندانه است. اغتشاشات طراحی‌شده، دقیقاً با هدف قرار دادن جامعه در وضعیت «شوک» و عدم تمایز انجام می‌شود تا کلیت نظام و مردم در مقابل هم قرار گیرند. اما سیاست حکیمانه جمهوری اسلامی، مبتنی بر تفکیک قاطع میان اکثریت مردم و معترضان حقیقی از یک سو و اقلیت اغتشاشگر و عناصر هدایت‌شونده توسط بیگانگان از سوی دیگر است.

این تفکیک، یک تاکتیک انفعالی نیست، بلکه یک استراتژی فعال دفاعی است که مستند «دکترین شوک» لزوم آن را اثبات می‌کند. این استراتژی، با افشای نقشه دشمن برای استفاده از هر نارضایتی به عنوان اهرم فشار، مانع از آن می‌شود که دشمن بتواند از مطالبات به حق مردم، سوءاستفاده و آن را به سمت بی‌ثباتی سوق دهد.

روشنگری به جای بزرگ‌نمایی بحران

مستند «دکترین شوک» نمونه‌ای درخشان از کارکرد رسانه‌ای متعهد و مسئول است. این اثر، به جای بزرگ‌نمایی بحران یا ارائه تحلیلی ناامیدکننده، به افشای ریشه‌های یک تهدید و توانمندسازی مخاطب برای مقابله با آن می‌پردازد. این همان رسالتی است که رسانه‌های انقلابی و جبهه مقاومت باید دنبال کنند.

در داخل کشور، این رویکرد به معنای پوشش هوشمندانه رویدادها است: پرهیز از دامن زدن به شوک روانی که دشمن به دنبال آن است، افشای ارتباطات شبکه‌های اغتشاش با مراکز هدایت خارجی مانند گروهکهای تروریستی منافقین، و در عین حال، انعکاس پیگیری مطالبات مردم از مجاری قانونی و اقدامات اصلاحی نظام است. این مستند نشان می‌دهد که آگاه‌سازی مردم از تاکتیک دشمن، مؤثرترین سلاح برای خنثی‌سازی توطئه است.

اهمیت اثری مانند «دکترین شوک»، ضرورت تولید بیشتر چنین محتوای راهبردی و بومی را آشکار می‌سازد. جمهوری اسلامی ایران با سابقه درخشان در مقاومت در برابر انواع توطئه‌هااز جنگ تحمیلی تا فتنه‌های مختلفمنبع غنی از الگوهای موفق مقابله با «دکترین شوک» دشمن است. روایت این موفقیت‌هامانند خنثی‌سازی فتنه 88، آشوب‌های 96 و 98 و اخیراً اغتشاشات 1401در قالب مستندهایی جذاب و مستدل، می‌تواند به تقویت سرمایه اجتماعی، انسجام ملی و اعتماد به نظام کمک شایانی کند.

اولین گام برای ساختن دکترین «ضدشوک» بومی

مستند «دکترین شوک» صرفاً یک فیلم نیست؛ یک بسته آموزشی برای مصونیت جمعی است. این اثر به روشنی نشان می‌دهد که بحران‌هااگر با بصیرت مدیریت شوندمی‌توانند نه تنها تهدید، که موقعیتی برای افشای دشمن، انسجام بیشتر داخلی و پیشرفت باشند.

جمهوری اسلامی ایران با رهبری حکیمانه و مردمی آگاه، همواره نشان داده است که مبتکرترین «دکترین ضدشوک» را در عمل به کار می‌بندد. این دکترین، بر چند اصل استوار است: حفظ خونسردی و وحدت کلمه در بحران، تفکیک قاطع دوست از دشمن و معترض از اغتشاشگر، افشای بی‌وقفه نقشه‌های دشمن، و پیگیری قاطع مطالبات مردم در چارچوب نظام. ترویج و درک عمومی از محتوای آثاری مانند مستند «دکترین شوک»، به معنای مسلح کردن توده‌های مردم به سلاح بصیرت است و این، بزرگ‌ترین  ویژگی برای ناکام گذاشتن هرگونه طرح شوک‌آفرین دشمن در آینده خواهد بود. وظیفه نهادهای فرهنگی و رسانه‌ای، تبدیل این درک فردی به یک مصونیت جمعی نفوذناپذیر است.

انتهای پیام/