به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، سرویس اطلاعات خارجی ارمنستان در گزارش سالانه خود اعلام کرد که موضع این کشور مبنی بر توقف فعالیت در سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) در سال 2026 نیز حفظ خواهد شد.

در این گزارش آمده است: «به احتمال زیاد، "رفع انجماد" عضویت ارمنستان در سازمان پیمان امنیت جمعی رخ نخواهد داد؛ موضوعی که ما همچنان آن را چالشی برای اعتبار این ساختار امنیت منطقه‌ای و منشأ نتیجه‌گیری‌هایی برای سایر کشورهای عضو می‌دانیم.»

گزارش سال 2025 این نهاد اطلاعاتی نیز تأکید داشت که «ناتوانی» و «عدم حیات» این سازمان در واکنش به مشکلات قفقاز جنوبی بعید است تغییر کند و در نتیجه، زمینه‌های لازم برای بازگشت ایروان فراهم نخواهد شد.

این ارزیابی در حالی مطرح می‌شود که نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، در دسامبر 2024 از رسیدن به «نقطه بی‌بازگشت» در روابط با این ائتلاف نظامی خبر داده بود. با این حال، ایروان هنوز رسماً خروج خود را اعلام نکرده و به عبارت «وقفه» بسنده کرده است.

در این میان، پرسش اصلی این است که آینده سازمان پیمان امنیت جمعی چه خواهد شد؟ آیا خروج احتمالی ارمنستان در سال جاری می‌تواند منجر به فروپاشی این سازمان شود؟

بحران هویت و اهداف متضاد

«پرویز ملاجانوف»، تحلیلگر سیاسی و کارشناس مسائل آسیای مرکزی از تاجیکستان، معتقد است که وضعیت فعلی بازتابی از یک بحران داخلی است که مدت‌هاست در حال شکل‌گیری است.

وی به دو مشکل اساسی اشاره می‌کند:

1. بحران چشم‌انداز: مأموریت سازمان نیازمند بازتعریف است. روسیه (عضو کلیدی) گسترش ناتو را تهدید اصلی می‌داند، در حالی که کشورهای آسیای مرکزی، رادیکالیسم اسلامی را خطر اول می‌پندارند.

2. بحران اعتماد: ملاجانوف تأکید می‌کند: «مهم‌تر از همه، یک بحران جدی اعتماد شکل گرفته است. متحدان از اینکه مسکو تصمیمات راهبردی امنیتی (مانند جنگ اوکراین و تقابل با غرب) را بدون حتی حداقل مشورت با آن‌ها اتخاذ می‌کند، ناراضی هستند.»

وی افزود: «خروج احتمالی ایروان اگرچه منجر به فروپاشی سازمان نخواهد شد، اما بحران سیستمی را عمیق‌تر کرده و ضربه‌ای جدی به وجهه آن وارد می‌کند. این اقدام می‌تواند روند کاهش نفوذ مسکو در قفقاز جنوبی و فضای پساشوروی را تسریع کند.»

وفاداری به جای امنیت؛ نگاه بلاروس

«والری کاربالویچ»، تحلیلگر سیاسی بلاروس، بر این باور است که حتی خروج ارمنستان نیز باعث فروپاشی سازمان نخواهد شد، چرا که فلسفه وجودی این سازمان بیش از آنکه امنیتی باشد، مبتنی بر «نمایش وفاداری به روسیه» است.

وی تصریح کرد: «این بلوک از نظر توانایی محافظت واقعی در برابر تهدیدات خارجی فاقد ارزش عملی است؛ کما اینکه در جنگ اوکراین نیز از روسیه حمایت نکرد. با این حال، این ساختار مانند سازمان کشورهای مستقل مشترک‌المنافع به حیات خود ادامه خواهد داد.»

نیاز ایروان به تسلیحات ارزان؛ نگاه قرقیزستان

در سوی دیگر، «عسکر جاکیشف»، استاد تاریخ و تحلیلگر سیاسی از بیشکک، معتقد است که بیانیه سرویس اطلاعاتی ارمنستان (و نه شخص اول دولت) فضایی برای مانور سیاسی باقی می‌گذارد.

وی اظهار داشت: «به نظر می‌رسد رهبری ارمنستان منتظر وعده‌های سیاسی دندان‌گیر از سوی مسکو است تا بتواند بدون "از دست دادن وجهه"، عضویت خود را احیا کند.»

جاکیشف افزود: «ارمنستان برای تأمین تسلیحات، آموزش نظامی و حفاظت از مرزها، شاید حتی بیشتر از خود روسیه به عضویت در این سازمان نیاز دارد. وضعیت معلق فعلی به نفع نیروهای مسلح ارمنستان نیست و آن‌ها به دنبال بهانه‌ای آبرومندانه برای بازگشت هستند.»

انتهای پیام/