آیت‌الله صافی گلپایگانی مرجعی مسئله‌محور و کنشگر درعرصه کلام معاصر بود

به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی در آیین نکوداشت اندیشه‌های کلامی مرحوم آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی که در کتابخانه مرحوم آیت‌الله العظمی بروجردی برگزار شد، با اشاره به جایگاه ممتاز این مرجع تقلید اظهار داشت: مرحوم آیت‌الله صافی گلپایگانی بی‌گمان از شخصیت‌هایی است که دوره معاصر ما را با حیات علمی و فکری خود پربار کرد و آینه تمام‌نمای تحولات فکری، اجتماعی و معرفتی زمانه بود.

وی افزود: مطالعه دقیق شخصیت، سیر علمی و ابعاد وجودی ایشان، هم ما را با تحولات گذشته و جریان‌های فکری جاری آشنا می‌کند و هم افقی روشن برای آینده حوزه‌های علمیه و اندیشه دینی پیش‌روی ما می‌گشاید.

رئیس بنیاد بین‌المللی امامت با انتقاد از کم‌توجهی به پاسداشت شخصیت‌های برجسته علمی، تصریح کرد: در بزرگداشت شخصیت مرحوم آیت‌الله صافی گلپایگانی کوتاهی شد که باید جبران شود. اگر چنین شخصیت‌هایی در فرهنگ‌ها و تمدن‌های دیگر حضور داشتند، با برنامه‌ریزی دقیق، شخصیت‌نمایی علمی و بازتولید اندیشه‌های آنان را به‌گونه‌ای سامان می‌دادند که نسل‌های بعد بتوانند از آن بهره‌مند شوند.

سبحانی با اشاره به تنوع و گستردگی ابعاد شخصیتی مرحوم آیت‌الله صافی گلپایگانی اظهار کرد: ایشان دارای ابعاد وجودی متعددی است که پرداختن جامع به آن‌ها نیازمند تخصص‌های گوناگون است و به همین دلیل، به صلاح نیست همه این ابعاد در یک نشست محدود بررسی شود.

وی افزود: انجمن علمی کلام اسلامی حوزه با همین رویکرد تصمیم گرفت بُعد کلامی، معرفتی و تلاش‌های فکری و اندیشه‌ای این مرجع فقید را به‌صورت متمرکز بازشناسی و پاسداری کند.

رئیس بنیاد بین‌المللی امامت با اشاره به آثار علمی این مرجع تقلید خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از آثار مرحوم آیت‌الله صافی گلپایگانی به‌صورت مکتوب یا در قالب نرم‌افزارهای علمی در دسترس محققان قرار دارد، اما یکی از آسیب‌های جدی پژوهش‌های حوزوی، سهل‌انگاری و سطح‌نگری در مواجهه با این آثار است؛ امری که مانع درک عمیق روش و اندیشه ایشان می‌شود.

وی یادآور شد: این مرجع فقید حضوری پررنگ و فعال در میدان‌های مختلف نظری و عملی داشت و این ویژگی، امتیازی مهم در شخصیت علمی او به‌شمار می‌آید.

سبحانی تصریح کرد: ایشان صرفاً یک فقیه نبود، بلکه متکلم، حدیث‌شناس و آشنا با طیف گسترده‌ای از علوم اسلامی بود و در عرصه دانش‌اندوزی، هیچ‌گاه از آموختن و اندیشه‌ورزی فاصله نگرفت.

وی افزود: مرحوم آیت‌الله صافی گلپایگانی به کار نظری بسنده نمی‌کرد، بلکه حضوری جدی در فضای اجتماعی داخل و خارج از کشور داشت، با جریان‌ها و اندیشه‌های رقیب مواجه می‌شد و در برابر آن‌ها واکنش علمی و فکری نشان می‌داد و همواره در پی راهبری فکر اجتماعی بود.

رئیس بنیاد بین‌المللی امامت با تأکید بر تفاوت روش کلامی این مرجع تقلید اظهار داشت: این جهات متنوع در ساحت نظر و عمل، شخصیتی کلامی و اندیشه‌ورز پدید آورد که در مواردی با الگوهای رایج متکلمان معاصر تفاوت‌های جدی دارد.

وی روش‌شناسی کلامی مرحوم آیت‌الله صافی گلپایگانی را از امتیازات برجسته ایشان دانست و گفت: برخلاف روش‌های متداول که غالباً به منظومه‌اندیشی و طراحی یک دستگاه کلامی منسجم گرایش دارند، ایشان رویکردی مسئله‌محور داشت و کلام را ناظر به مسائل واقعی و جاری هر دوره دنبال می‌کرد. شاید همین رویکرد سبب شده است که برخی در ارزیابی جایگاه کلامی ایشان دچار تردید شوند، در حالی که مرحوم آیت‌الله صافی در هر مقطع تاریخی، متناسب با جریان‌های فکری آن دوره، مسائل اولویت‌دار را انتخاب می‌کرد و در بسیاری موارد، بیش از دیگران به کار کلامی می‌پرداخت.

سبحانی در پایان تصریح کرد: مرحوم آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی در روش‌شناسی کلامی به یک روش همگن و ثابت پایبند نبود، بلکه متناسب با اقتضائات هر مسئله، از روش‌های متنوع استفاده می‌کرد. ایشان عقل و وحی را در نسبتی متوازن می‌دید و در داوری‌های کلامی، از نگاه یک‌سویه و جانب‌دارانه پرهیز داشت.

انتهای پیام/