به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان (SOCAR) اعلام کرده که فروش گاز طبیعی به اتریش و آلمان را آغاز کرده است. با این حال، این سوال اساسی همچنان بی‌پاسخ مانده که آیا باکو می‌تواند به وعده خود مبنی بر تحویل سالانه 20 میلیارد مترمکعب گاز به اتحادیه اروپا در آینده نزدیک عمل کند یا خیر.

الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد در داووس اعلام کرد که با ترتیبات جدید صادراتی، تعداد کشورهایی که آذربایجان به آن‌ها گاز صادر می‌کند به 16 کشور رسیده که 10 مورد از آن‌ها عضو اتحادیه اروپا هستند.

عقب‌گرد در ضرب‌الاجل‌ها و کاهش صادرات به اروپا

با وجود این هیاهوی رسانه‌ای، اعلامیه اخیر ابهاماتی را در خصوص اینکه آیا باکو در مسیر تحقق تعهد سال 2022 خود (دو برابر کردن صادرات گاز به اتحادیه اروپا) قرار دارد یا خیر، برطرف نمی‌کند. هدف اولیه برای تحقق این وعده سال 2027 تعیین شده بود، اما جمهوری آذربایجان پیش‌تر از این تاریخ عقب‌نشینی کرده است.

سوکار جزئیات اندکی درباره قراردادهای تأمین گاز با اتریش و آلمان منتشر کرده است. از این رو مشخص نیست که آیا باکو در حال افزایش حجم کلی صادرات گاز به اتحادیه اروپا است یا صرفاً گازی را که پیش‌تر صادر می‌شد، به خریداران جدید تغییر مسیر داده است. این شرکت تنها اعلام کرده که تحویل گاز از طریق خط لوله ترانس آدریاتیک (TAP)، غربی‌ترین بخش «کریدور گاز جنوبی» انجام خواهد شد.

تحویل گاز به اتریش و آلمان ممکن است با بیانیه اخیر شرکت اپراتور TAP مرتبط باشد که از افزایش ظرفیت خط لوله به میزان 1.2 میلیارد مترمکعب در سال از ژانویه امسال خبر داده بود. همچنین صادرات به آلمان ممکن است بخشی از قرارداد با شرکت دولتی انرژی آلمان (SEFE) باشد که در اواسط سال 2025 اعلام شد.

بحران داده‌ها و سانسور آماری

سال گذشته شاهد کاهش چشمگیر در کمیت و کیفیت اخبار و داده‌های انرژی منتشر شده توسط نهادهای دولتی آذربایجان و شرکت‌های انرژی فعال در آنجا بودیم. وزارت انرژی آذربایجان که پیش‌تر بولتن‌های ماهانه منظمی منتشر می‌کرد، از آوریل 2025 تنها سه بولتن صادر کرده است.

جدیدترین داده‌های منتشر شده در 12 ژانویه نشان می‌دهد که کل تولید سالانه گاز آذربایجان در سال 2025 معادل 51.5 میلیارد مترمکعب بوده که تنها 2.4 درصد نسبت به سال 2024 افزایش داشته است؛ نرخ رشدی بسیار کمتر از آنچه برای جهش صادرات به اروپا نیاز است. نکته قابل تأمل اینکه صادرات آذربایجان به اتحادیه اروپا در سال 2025 در واقع کاهش یافته و با افتی 1 درصدی به 12.8 میلیارد مترمکعب رسیده است.

چالش‌های تولید و زیرساخت

داده‌های اخیر نگرانی‌هایی را ایجاد کرده که آذربایجان نه تنها در عمل به تعهدات خود به اتحادیه اروپا دچار مشکل خواهد شد، بلکه حتی ممکن است در تأمین گاز کافی برای تقاضای داخلی به سرعت در حال رشد خود نیز با چالش مواجه شود.

بخش عمده صادرات گاز آذربایجان از میدان «شاه‌دنیز» به اپراتوری شرکت بریتیش پترولیوم (BP) تأمین می‌شود. با این حال، BP تاکنون نرخ دقیق افزایش تولید مورد انتظار شاه‌دنیز را تأیید نکرده و درباره میزان گاز قابل استخراج از ذخایر عمیق میدان نفتی «آذری-چراغ-گونشلی» (ACG) نیز سکوت کرده است؛ میدانی که کمتر از سه ماه پیش اعلام شد انتظار می‌رود تولید گاز از آن در نیمه اول سال 2026 آغاز شود.

در همین حال، آنکارا که مشتاق کاهش وابستگی به گاز روسیه است، در 4 ژانویه اعلام کرد که قرارداد جدیدی برای دریافت سالانه 2.25 میلیارد مترمکعب گاز از میدان «آبشرون» از سال 2029 امضا کرده است. این قرارداد سهمی از گاز احتمالی آینده را به ترکیه اختصاص می‌دهد و دست اروپا را خالی‌تر می‌کند.

علاوه بر ابهام در تولید، برنامه‌های توسعه سه خط لوله‌ای که کریدور گاز جنوبی را تشکیل می‌دهند نیز در هاله‌ای از ابهام است. خط لوله TAP، تاناپ (TANAP) و خط لوله قفقاز جنوبی (SCP) همگی نیازمند ایستگاه‌های کمپرسور جدید و سرمایه‌گذاری‌های کلان هستند تا باکو بتواند صادرات سالانه خود به اروپا را حتی به 16 میلیارد مترمکعب برساند؛ چه رسد به وعده 20 میلیاردی.

انتهای پیام/