به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، طی چند روز اخیر، جنگ اوکراین وارد مرحله‌ای شده است که همزمان با افزایش شدت نبردها در میدان و تلاش‌های دیپلماتیک برای آتش‌بس یا صلح، تحولات میدانی و گفت‌وگوهای صلح به‌گونه‌ای پیچیده‌تر از همیشه ادامه یافته ‌است.

در حالی که مذاکرات سه‌جانبه میان اوکراین، روسیه و آمریکا در ابوظبی آغاز شده و پیامد آن می‌تواند سرنوشت درگیری را تغییر دهد، در میدان نبرد نیز حملات گسترده روسیه به اوکراین ادامه دارد و این دو محور اصلی، همگرایی و واگرایی راهبردی را در بحران جاری برجسته می‌کنند.

1) مذاکرات سه‌جانبه در ابوظبی: فرصت یا بن‌بست؟

در 23 ژانویه 2026، با مذاکرات مستقیم سه‌جانبه میان هیئت‌های اوکراین، ایالات متحده و روسیه در ابوظبی رویدادی بی‌سابقه در تاریخ تقریباً چهار ساله جنگ اوکراین آغاز شد؛ این دور از گفت‌وگوها با هدف یافتن راه‌حل سیاسی برای پایان دادن به جنگ ترتیب یافته و به گفته سخنگویان طرفین، درباره «مسائل کلیدی از جمله امنیت، سرزمین و مباحث اقتصادی» بحث و تبادل نظر صورت گرفته است. بحث اصلی حول مسئله کنترل و وضعیت مناطق شرقی از جمله دونباس است، منطقه‌ای که محل شدیدترین تنش‌ها و جدال‌های سیاسی و نظامی بوده است.

هرچند گفت‌وگوها «سازنده» توصیف شده‌اند، اما هیچ عقب‌نشینی جدی از مواضع سخت اولیه صورت نگرفته است. روسیه بر خواسته‌های خود برای کنترل گسترده‌تر مناطق شرقی تأکید دارد، در حالی که اوکراین بر حفظ حاکمیت و تضمین‌های امنیتی بلندمدت تأکید می‌کند. آمریکا به‌عنوان میانجی‌گر، تلاش دارد چارچوبی برای پایان دادن به درگیری فراهم کند، اما اختلافات عمیق بر سر سرزمین و امنیت، چشم‌انداز توافق نهایی را تاریک نگه داشته است.

2) فرصت‌ها و اهداف روسیه در مذاکرات

روسیه، در حالی که فشار نظامی خود را حفظ می‌کند، تلاش دارد از مذاکرات ابوظبی به‌عنوان ابزار دیپلماتیک برای تقویت موقعیت خود استفاده کند. حضور فعال در مذاکرات، امکان مشروعیت‌بخشی به کنترل روسیه بر مناطق شرقی و جنوبی اوکراین را فراهم می‌کند و تلاش می‌کند دستاوردهای نظامی خود را در عرصه بین‌المللی تثبیت کند. با ترکیب تهدید نظامی و حضور در میز مذاکره، روسیه می‌تواند انگیزه مصالحه سریع در اوکراین را افزایش دهد و حمایت غرب از کی‌یف را تحت فشار قرار دهد. روسیه ممکن است مذاکرات را به بستری برای مذاکره درباره کاهش تحریم‌ها یا بهبود روابط اقتصادی با کشورهای ثالث تبدیل کند و از این طریق فشار اقتصادی بین‌المللی بر خود را کاهش دهد.

حضور در مذاکرات و نمایش تمایل به صلح، روسیه را به عنوان یک بازیگر مسئول جهانی معرفی می‌کند و از این طریق فشار افکار عمومی بین‌المللی را بر غرب برای یافتن راه‌حل دیپلماتیک افزایش می‌دهد. روسیه می‌تواند بخشی از مذاکرات را به حصول توافقات امنیتی محدود اختصاص دهد، مانند محدود کردن توانایی نظامی اوکراین در مناطق مرزی و جلوگیری از پیوستن اوکراین به ناتو.

3) شدت گرفتن خشونت در میدان نبرد

در حالی که مذاکرات دیپلماتیک جریان دارد، روسیه حملات گسترده علیه شهرهای اوکراینی را ادامه می‌دهد. در 24 ژانویه 2026، حملات موشکی و پهپادی سنگینی علیه کی‌یف و خارکف انجام شد که به کشته و زخمی شدن ده‌ها نفر و تخریب زیرساخت‌های حیاتی از جمله شبکه انرژی و گرمایش منجر شد. این الگوی عملیاتی نشان می‌دهد روسیه قصد دارد فشار نظامی را به عنوان اهرم چانه‌زنی در مذاکرات حفظ یا حتی تشدید کند. ادامه حملات، علاوه بر افزایش بحران انسانی، ممکن است توان اقتصادی و روانی اوکراین را کاهش دهد و انگیزه مصالحه زودهنگام را حتی به بهای از دست دادن بخش‌هایی از خاک افزایش دهد.

4) موانع اساسی در مسیر صلح

اصلی‌ترین مانع مذاکرات، موضوع حاکمیت سرزمینی و کنترل مناطق شرقی مانند دونباس است. روسیه اصرار دارد بدون تغییرات سرزمینی بنیادین و به رسمیت شناختن کنترل‌های ادعایی‌اش، هیچ توافقی ممکن نیست. اوکراین، بر حفظ تمامیت ارضی و تضمین امنیتی بلندمدت تأکید دارد. علاوه بر این، اختلاف نظرهای آمریکا و متحدانش بر سر نحوه مدیریت بحران و بندهای پیشنهادی برای صلح، جمع‌بندی دیدگاه‌ها را پیچیده می‌کند. حتی با وجود مذاکرات، دستیابی به صلح پایدار و سریع همچنان دور از دسترس است و گفت‌وگوها ممکن است بیش از یک دور ادامه یابند.

5) چشم‌انداز آینده: استراتژی بازیگران بین‌المللی

ایالات متحده تلاش می‌کند ترکیبی از فشار دیپلماتیک و نظامی کنترل‌شده را حفظ کند تا حمایت از اوکراین را تضمین و از تبدیل بحران به جنگ فراگیر جلوگیری کند. اتحادیه اروپا نیز با افزایش خودکفایی دفاعی و امنیت انرژی، از حمایت از اوکراین دست نمی‌کشد و ثبات منطقه‌ای را اولویت می‌داند. اوکراین خواستار صلح عادلانه و تضمین امنیتی بلندمدت است و هر توافقی را مشروط بر رعایت این مؤلفه‌ها می‌داند و روسیه با ترکیب فشار نظامی و حضور دیپلماتیک، به دنبال مشروعیت‌بخشی به کنترل مناطق شرقی، کاهش تحریم‌ها، و دست‌یابی به امتیازات امنیتی است.

در نهایت، وضعیت فعلی نه پیروزی قطعی هیچ‌یک از طرفین را نشان می‌دهد و نه شکست مطلق؛ بلکه درگیری تحت فشار دیپلماتیک و نظامی همزمان ادامه دارد و می‌تواند تا آینده قابل پیش‌بینی ادامه یابد، مگر آنکه یکی از طرفین در سیاست‌های کلان خود تجدیدنظر اساسی کند.

نویسنده: معصومه محمدی، کارشناس مسائل اورآسیا

انتهای پیام/