به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، مستند «خشت و خون» به قلعهٔ‌ تاریخی «کلات اهرم» می‌پردازد که یکی از مهم‌ترین سنگرهای مقاومت مردم جنوب در برابر نیروهای بیگانه بوده است. داستان استعمار و ماجرای مقاومت مردم در برابر آن، از زبان تنها خشت به جا مانده از این قلعه در این اثر روایت می‌شود. این فیلم مستند در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و امشب از شبکه مستند سیما پخش می شود. 

عقیل جماعتی کارگردان فیلم مستند «خشت و خون»، درباره سوژه این فیلم مستند گفت: «خشت و خون»، درباره یکی از قلعه‌های قدیمی شهرستان تنگستان در استان بوشهر به نام قلعه «کلات» است که تاریخ ایران به عنوان نمادی از مقاومت تبدیل شده است. 

او درباره سرگذشت این قلعه توضیح داد و گفت: این قلعه قدمتی از دوران ساسانی دارد و در طول تاریخ بیش از هزار ساله خود، حوادث گوناگونی را دیده است اما اوج اتفاقاتی که برای این قلعه رخ داده و آن را تبدیل به نماد مقاومت کرده است، به جنگ جهانی اول و حمله انگلیسی‌ها به ایران برمی‌گردد. در دوران قاجار، فردی به نام زائر خضرخان اهرمی، این قلعه را که به نوعی از بین رفته بوده، برای حکومت بر تنگستان، دوباره می‌سازد. 

وی اضافه کرد: او یک کشاورز است که تا سن 40 سالگی مشغول کشاورزی است اما دست روزگار او را مجبور می کند برای نجات سرزمینش بجنگد و قلعه کلات را به همین منظور می‌سازد. انگلیسی‌ها که در جنگ جهانی اول تصمیم می‌گیرند ایران را تسخیر کنند، از مسیر فارس وارد ایران شده و از تنگستان عبور می‌کنند؛ مردم منطقه با رهبری زائر خضرخان اهرمی با انگلیسی‌ها می‌جنگند؛ این قلعه تنها جایی است که مقاومت کرده و 9 نفر از سران ارشد انگلیسی که اسیر شده بودند را در آنجا نگهداری می‌کنند. البته چند بار هم به آن حمله می‌شود که این اسرا را آزاد کنند اما موفق نمی‌شوند. 

این فیلمساز مستند با اشاره به فرم روایی متفاوت این فیلم مستند گفت: این فیلم مستند از زبان یکی از خشت‌های قلعه روایت می‌شود؛ در حقیقت، برای روایت حوادثی که بر این قلعه گذشته است، دنبال یک کاراکتر بودیم که در دل ماجرا بوده باشد تا سرگذشت آن را از زبان اول شخص بگوید. از آنجا که همه افراد مرتبط با قلعه فوت کرده بودند و برای درک بهتر بار دراماتیکی سراغ یک جسم بی جان رفتیم. خشت به مانند انسان از 4 عنصر اصلی طبیعت یعنی آب، باد، خاک و آتش تشکیل شده و از این نظر شبیه به انسان است، همچنین یک حافظه جمعی دارد و به نظرم می‌توانست به عنوان یک راوی برای فیلم مستند خشت و خون انتخاب شود. همین کار را انجام دادیم و خوشبختانه خوب هم از آب درآمد. 

کارگردان مستند خشت و خون درباره دلیل نامگذاری این فیلم مستند گفت: «کلات» به معنای قلعه است و تنها چیزی که برای مردم تنگستان باقی مانده، همین نام است. باید اشاره کنم که منطقه تنگستان موقعیت استراتژیکی از نظر نزدیکی به دریا و کوهستان دارد و تعداد زیادی قلعه جنگی توسط پیشینیان در آنجا ساخته شده است؛ با این حال، منطقه کلات استراتژیک‌ترین منطقه محسوب می‌شود و قلعه آن اهمیت فراوانی داشته است. 

او با گلایه مبنی بر اینکه تاکنون فیلمی درباره قلعه کلات ساخته نشده است، گفت: مردم ایران، منطقه تنگستان را به سریال دلیران تنگستان و ریلسعلی دلواری می‌شناسند و تا به امروز هیچ کار بصری درباره خود قلعه ساخته نشده است. من از طریق یکی از دوستانم به نام آقای سعید گلچمن که نمایشی درباره این قلعه روی صحنه برده بود، با سرگذشت قلعه کلات آشنا شدم. سوژه برایم جذاب شد و شروع به تحقیق و پژوهش کردم؛ در ابتدا قرار بود مستند کوتاه 15 دقیقه‌ای درباره خود قلعه ساخته شود، اما از آنجا که تاکنون فیلمی درباره آن ساخته نشده بود، تبدیل به فیلم بلند کردم. در این مستند علاوه بر روایت تاریخی به زیست بوم و منطقه جغرافیایی تنگستان نیز پرداخته‌ایم.  

جماعتی درباره روند تولید این فیلم مستند گفت: برای ساخت خشت و خون، نزدیک به 6 ماه درگیر تصویربرداری بودیم و 2-3 سال تحقیق و پژوهش داشتیم. اسنادی از خارج از کشور و موزه‌ها گرفتیم که برای دریافت آنها باید ایمیل می‌زدیم و این کار زمانبر بود. باید بگویم که بخشی از تصاویر آرشیوی ما از حوزه سلطنتی فرانسه و لندن گرفته شده است و بخشی دیگر نیز تصاویری از فیلم‌های تولید شده با موضوع جنگ جهانی اول در دیگر کشورها است. البته مجموعه عکس‌های ارزشمندی هم از قحطی در تنگستان پیدا کردیم که به دلیل دلخراش بودن آنها، فقط توانستیم بخشی از آن را در فیلم استفاده کنیم. 

عوامل تولید این فیلم مستند عبارتند از: نویسنده، تهیه‌کننده و کارگردان: عقیل جماعتی،  تصویربردار: عقیل جماعتی و ابوالفضل حیدری، مشاور پروژه: رضا حسین‌زاده، تدوین و موسیقی: سبحان ابوذر، صداگذاری و صدابرداری: سلمان ابوذر و عکاس: دنیا فخار.

براساس این گزارش، مستند «خشت و خون» امشب شنبه 4 بهمن 1404 ساعت 21 از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش های آن فردا یکشنبه ساعت 01:00 بامداد و 10 صبح است. 

انتهای پیام/