به گزارش خبرگزاری تسنیم از قشم، در برنامه‌های توسعه پنجم و ششم، توسعه صنعت بانکرینگ به عنوان یکی از راهبردهای ملی مطرح شده و جزیره قشم با تأیید نهادهای بالادستی به عنوان هاب رسمی بانکرینگ کشور شناخته شده است؛ توسعه زیرساخت‌های کلیدی اقتصادی در مناطق آزاد کشور همواره یکی از مهم‌ترین محورهای تأمین رشد پایدار بوده و در این میان، جزیره قشم با موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد خود در دهانه خلیج فارس، پتانسیل تبدیل شدن به یکی از قطب‌های خدمات دریایی منطقه را داراست.

از مهمترین خدمات دریایی مورد توجه فعال‌سازی هرچه سریع‌تر صنعت سوخت‌رسانی به کشتی‌های بین‌المللی (بانکرینگ) است؛ فعالیتی که نه تنها درآمدزایی ارزی قابل توجهی را به همراه می‌آورد، بلکه جایگاه ژئوپلیتیکی کشور را در مسیرهای پرتردد کشتیرانی تقویت می‌کند؛ نادیده گرفتن این پتانسیل ارزشمند در قشم، به معنای واگذاری سهم بازار بزرگ منطقه‌ای به رقبای مجاور است که همین حالا نیز با بهره‌گیری از زیرساخت‌های به‌روز، از مزایای این تجارت کلان بهره‌مند می‌شوند.

فرصت‌های گمشده در آب‌های آزاد

بانکرینگ، مجموعه‌ای از خدمات از جمله سوخت‌رسانی، تأمین آب، و خدمات فنی به کشتی‌هایی است که ماه‌ها در مسیرهای بین‌المللی تردد می‌کنند. جزیره قشم با فاصله تنها 5 مایل از کریدور عبور بیش از 50 هزار کشتی در سال، از مزیت جغرافیایی بی‌نظیری برخوردار است. صنعت بانکرینگ در حال حاضر اقتصادی بالغ بر 200 میلیارد دلار در جهان دارد. تنها در منطقه خلیج فارس، حجم این بازار حدود 30 میلیارد دلار برآورد می‌شود که هم اکنون بیش از 85 درصد آن در اختیار بندر فجیره امارات است.

در حالی که بندر فجیره بیش از 50 مایل از این مسیر فاصله دارد، قشم با تنها 5 مایل فاصله، ظرفیت بالایی برای جذب این بازار دارد. اگر زیرساخت‌های مورد نیاز، به‌ویژه در حوزه تولید سوخت کم‌سولفور (Low Sulfur) فراهم شود، قشم می‌تواند سهم ایران را به 50 درصد ظرفیت بانکرینگ خلیج فارس ارتقاء دهد.

جریان ترانزیت دریایی در تنگه هرمز و محدوده خلیج فارس، شریان حیاتی تجارت جهانی محسوب می‌شود. کشتی‌های کانتینری، نفت‌کش‌ها و فله‌برهای عظیم‌الجثه نیازمند سوخت‌گیری در مسیرهای طولانی خود هستند که قشم در مجاورت این شاهراه‌ها قرار گرفته است؛ مزیتی که اگر با برنامه‌ریزی منسجم همراه شود، می‌تواند هزاران تُن سوخت را به جای بازارهای رقیب، در این جزیره به فروش برساند.

این صنعت واسطه‌ای قدرتمند میان بخش انرژی و حمل‌ونقل بین‌المللی است و ایجاد یک هاب بانکرینگ فعال در قشم، زنجیره ارزش‌های دیگری از جمله خدمات تعمیرات، تدارکات و لجستیک دریایی را نیز فعال خواهد ساخت که مستقیماً بر اشتغال‌زایی بومی تأثیر می‌گذارد.

چالش‌های زیرساختی و راهکارهای اجرایی

توسعه صنعت بانکرینگ نیازمند نگاهی فراتر از فروش صِرف سوخت است؛ باید کل اکوسیستم خدمات دریایی در قشم تعریف و پشتیبانی شود. فعال‌سازی سریع این پتانسیل مستلزم غلبه بر برخی موانع ساختاری است که نیازمند اقدام فوری مقامات ذی‌ربط است.از مهم‌ترین راهکارهای سازنده برای تحقق این هدف می‌توان به تسهیل فرآیندهای اخذ مجوزهای لازم برای ورود شرکت‌های بین‌المللی فعال در زمینه بانکرینگ با هدف انتقال دانش فنی و افزایش رقابت‌پذیری اشاره کرد.

سرمایه‌گذاری هدفمند بر مدرن‌سازی اسکله‌های تخصصی و افزایش ظرفیت مخازن ذخیره‌سازی سوخت مطابق با استانداردهای روز بین‌المللی از دیگر موارد است و مهم‌تر از همه، ایجاد یک چارچوب قانونی شفاف و پایدار برای قیمت‌گذاری و مبادلات مالی که ریسک‌های تجاری طرف‌های خارجی را به حداقل برساند.

همچنین، لزوم تعریف یک منطقه ویژه دریایی با امتیازات ترجیحی برای کشتی‌هایی که سوخت خود را از مبدأ قشم تأمین می‌کنند، می‌تواند محرک اولیه قدرتمندی باشد.

لزوم تسریع در راه‌اندازی صنعت بانکرینگ

راه‌اندازی مؤثر و رقابتی صنعت بانکرینگ در جزیره قشم، تنها یک پروژه خدماتی نیست؛ بلکه یک تصمیم استراتژیک برای تثبیت نقش ایران در معماری انرژی و حمل‌ونقل منطقه است.طبق اعلام مسوولان سازمان منطقه آزاد قشم، در دو سال آینده، جزیره قشم به ظرفیت تولید 500 هزار تن سوخت کم‌سولفور مخصوص کشتی خواهد رسید.

تحقق این هدف می‌تواند قشم را به یکی از بازیگران اصلی صنعت بانکرینگ در منطقه تبدیل کند و درآمدی بین 3 تا 4 میلیارد دلار در مرحله نخست برای کشور به همراه داشته باشد و تحقق آن نیازمند همکاری و هم‌افزایی میان وزارت نفت، مجلس شورای اسلامی و سایر نهادهای حاکمیتی با سازمان منطقه آزاد قشم است. تمام پتانسیل‌های لازم از جمله عمق مناسب آبخور، موقعیت جغرافیایی ممتاز، و زیرساخت‌های فنی در قشم مهیاست. 

تأخیر در این زمینه، به معنای صرف هزینه‌های هنگفت برای رقابت با مراکزی است که اکنون با زیرساخت‌های قوی در حال جذب این سرمایه‌ها هستند.

اگر امروز با نگاهی بلندمدت و تدوین یک برنامه عملیاتی منسجم، موانع را برطرف سازیم و زیرساخت‌ها را مطابق با استانداردهای جهانی توسعه دهیم، قشم می‌تواند به زودی به یکی از بنادر اصلی سوخت‌رسانی خاورمیانه تبدیل شود و ارزش اقتصادی حاصل از این تجارت عظیم را به چرخه توسعه ملی تزریق نماید. این یک پنجره فرصت است که باید پیش از بسته شدن آن، غنیمت شمرده شود.

انتهای پیام/7558