به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، برآیند همایش‌ها و نشست‌های علمی برگزارشده در شیراز و تأمل در میراث علمی علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی، واجد دلالتی راهبردی و تمدنی است و به‌هیچ‌روی در حد یک بزرگداشت تاریخی یا بازخوانی صرف گذشته متوقف نمی‌ماند.

آنچه در این مجموعه نشست‌ها برجسته شد، بازگشت به یک منطق زنده تمدنی است؛ منطقی که در آن علم، دین، عقل و زیست اجتماعی در تعامل و پیوندی سازنده با یکدیگر معنا می‌یابند.

این مجموعه اندیشه‌ها، در واقع پاسخی است به یکی از مسائل بنیادین جهان معاصر اسلام؛ یعنی بحران گسست عقلانیت دینی از زندگی اجتماعی و تمدنی. تجربه تاریخی به‌روشنی نشان می‌دهد هرگاه عقلانیت دینی از عرصه تدبیر اجتماعی و اداره امور کنار نهاده شده است، دین یا به جمود و ایستایی فروکاسته شده یا کارآمدی خود را در ساحت اجتماع از دست داده است.

میراث فکری علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی، درست در نقطه مقابل این وضعیت قرار دارد؛ میراثی که بر پیوند فعال عقل نظری، فقه، اخلاق و مدیریت اجتماعی تأکید می‌ورزد.

از این منظر، آنچه در این نشست‌ها مطرح شد، صرفاً تحلیل‌های انتزاعی نیست، بلکه فراخوانی روشن به عمل، جریان‌سازی و نهادسازی فکری است؛ فراخوانی برای بازآفرینی یک سنت عقلانی زنده و کارآمد.

این فراخوان را می‌توان در سه ساحت اساسی تبیین کرد:

1. بازسازی توازن میان عقل و دین

تأکید بر توازن، ناظر به سنتی ریشه‌دار در مکتب شیراز است؛ سنتی که در آن عقل فلسفی و استدلال منطقی نه در تقابل با دین، بلکه در خدمت فهم عمیق‌تر و کارآمدتر آن قرار می‌گیرد.

علامه بهابادی یزدی نمونه‌ای برجسته از این رویکرد است؛ عالمی که منطق را مقدمه فقه و عقلانیت را شرط پایداری دیانت می‌دانست. بازسازی این توازن، در شرایط کنونی، ضرورتی انکارناپذیر برای فهم تحولات زمانه، پاسخ‌گویی به شبهات فکری و شکل‌دهی به گفتمان دینی مؤثر و روزآمد است.

2. احیای اکوسیستم تمدنی شیراز

شیراز در تاریخ خود، صرفاً یک شهر علمی نبوده، بلکه یک اکوسیستم تمدنی پویا را نمایندگی کرده است؛ فضایی که در آن فلسفه، فقه، عرفان، ادب و هنر در تعاملی خلاق و سازنده حضور داشته‌اند. مدرسه منصوریه و شخصیت‌هایی چون جلال‌الدین دوانی، غیاث‌الدین دشتکی، محقق اردبیلی ، ملاعبدالله بهابادی یزدی، ملاصدرا جلوه‌های روشن این هم‌افزایی تاریخی‌اند. احیای این اکوسیستم، به‌معنای بازتولید روح تعامل، مدارا، عقلانیت و خلاقیت فکری در بستر مسائل و نیازهای معاصر است.

3. نهادینه‌سازی عقلانیت در آموزش و زیست اجتماعی

دلالت راهبردی دیگر این فراخوان، انتقال عقلانیت از سطح نخبگانی به متن جامعه است. عقلانیت، اگر در نظام آموزشی، گفت‌وگوی اجتماعی، شیوه اداره امور و فرهنگ عمومی رسوخ نکند، به سرمایه‌ای محصور در متون و محافل تخصصی تبدیل خواهد شد. تأکید بر آموزش منطق و تفکر نظام‌مند در همه سطوح آموزشی، ناظر به همین ضرورت تمدنی و اجتماعی است؛ ضرورتی که می‌تواند زمینه‌ساز مدیریت عقلانی، گفت‌وگوی ثمربخش و حل مسائل پیچیده جامعه امروز باشد.

از این رو، امید آن می‌رود که این گردهمایی‌ها به‌درستی «پایان یک مراسم» تلقی نشوند، بلکه آغاز یک نهضت فکری و عملی باشند؛ نهضتی که با الهام از میراث حکمی–عقلی شیراز و الگوی علمی و اجتماعی علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی، بتواند در احیای حکمت، تقویت عقلانیت دینی و بازسازی تمدن اسلامی نقشی مؤثر و ماندگار ایفا کند.

یادداشت از: حسینعلی امیری، استاندار فارس

انتهای پیام/