به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم ، بی‌شک عید سعید مبعث، بهترین فرصت برای تعمق بیشتر و مطلوب‌تر در سبک زندگی و سیره‌ی نورانی حضرت خاتم الانبیاء محمدمصطفی(ص) است به خصوص برای جامعه اسلامی ما که در ساحت‌ها و عرصه‌های مختلف به منظور تحقق تحول و شکوفایی و نیز غلبه بر مشکلات و نقاط ضعف موجود، بیش از هر چیز نیازمند به تأسی و الگوگیری از مؤلفه‌های ارزشمند مکتب محمد(ص) و آل محمد(ص) دارد.

اخلاق نیکو و سیره حسنه

از نگاه حجت الاسلام و المسلمین محمد ظریفی، استاد و پژوهشگر حوزه علمیه و مدیر دانشنامه علوم اسلامی ویکی فقه، از مهم ترین ویژگی های حضرت رسول(ص)، اخلاق نیکو و سیره حسنه ایشان است که قرآن کریم نیز به طور خاص و ویژه به این مساله تأکید می کند.

وی در همین راستا بیان می‌دارد: سیره نبوی، نمونه بارزی از اخلاق، مهربانی، گذشت، صبر، عدالت و انصاف است، به نحوی که باید گفت رسول الله(ص) حتی در مواجهه با دشمنان، با مدارا و عطوفت رفتار می‌کردند و همواره هدایت را بر انتقام ترجیح می‌دادند که این سیره، قلوب بسیاری را مجذوب خود می‌ساخت.

وی می افزاید: ما در جهانی زیست می‌کنیم که بیش از هر زمان دیگری به هم متصل است، اما با این حال به نظر می رسد که بیش از هر زمانی نیز از هم گسسته است و بر این اساس بنده معتقدم که کاربست مدل در سیره نورانی نبوی، فرایند ساختن انسان تا ساختن امت است.

نسخه ایجاد جامعه همدل بر اساس سیره و سنت پیامبر(ص)

وی همچنین با طرح پرسش محوری چگونگی انسجام جامعه از سوی خاتم الانبیا(ص) و نقش روان انسان در این فرآیند می‌گوید: پیامبر اکرم(ص) نشان دادند که راه ساختن جامعه‌ای همدل، نه از طریق وضع قوانین صرف، بلکه با آغاز از درون انسان‌ها امکان‌پذیر است و لذا ایشان پیش از آن‌که معمار جامعه باشند، معمار روح بودند و انسانیت و فطرت الهی انسان ها را مورد توجه خویش در امر هدایت و تربیت قرار می‌دادند.

مدرس و پژوهشگر حوزوی همچنین با ذکر مثال‌های تاریخی از سیره نورانی پیامبر اکرم(ص) در این باره خاطرنشان می‌کند: حضرت رسول اعظم(ص)، با استفاده از یک استراتژی نظام‌مند، در بین مردم هیجانات سمی جاهلیت همچون یأس و کینه را با هیجانات مثبت جایگزین کردند. به عنوان مثال، در اوج ناامیدی جنگ خندق، با ایجاد امید به فتح کاخ‌های کسری و قیصر، به جامعه روحیه بخشیدند و در فتح مکه، با عفو عمومی، الگوی یک آموزش عملی عفو و گذشت را ارایه نمودند که برای همیشه تاریخ باقی بماند.

وی ادامه می‌دهد: همچنین پیامبر(ص) با تمرین‌های عملی، فضائلی مانند صبر و تاب‌آوری را در افراد نهادینه می‌کردند، کما این که محاصره سه ساله در شعب ابی‌طالب، به‌سان یک اردوی آموزشی طاقت‌فرسا با هدف تقویت عضله روانی صبر در اعضای جامعه همراه با پیامبر(ص) بود که به افراد احساس موفقیت درونی و تسلط بر نفس می‌بخشید. همچنین، با تأکید بر عدالت مطلق، احساس امنیت روانی را در ضعیف‌ترین افراد جامعه ایجاد کردند.

درس توحید در مسیر تقویت وحدت امت

مدیر دانشنامه علوم اسلامی ویکی فقه، بزرگ‌ترین شاهکار خاتم الانبیا(ص) را ارائه "توحید" به عنوان یک انقلاب روان‌شناختی برشمرده و می‌افزاید: توحید به زندگی انسان یک «چرای» بزرگ بخشید و روان تکه‌تکه و سرگردان انسان جاهلی را به یک کانون واحد متصل کرد. این «معنای مشترک» باعث شد تا جنگ‌های قبیله‌ای مضحک به نظر رسیده و انرژی ویرانگر جامعه در مسیر سازندگی امت به کار گرفته شود.

وی همچنین ابراز می‌دارد: وحدت اجتماعی، محصول وحدت درونی است. پیامبر اکرم (ص) ابتدا انسان‌هایی با شخصیت یکپارچه ساختند و سپس بر شانه آن‌ها جامعه‌ای متحد بنا نمودند. همچنین این تحول درونی را از طریق نهادهایی مانند مسجد، منشور مدینه و مفهوم امت در ساختارهای اجتماعی نیز نهادینه کردند تا پایدار بماند.

چرا بازخوانی سیره نبوی و علوی ضرورت دارد!؟

حجت‌الاسلام والمسلمین حمید رضا مطهری، رئیس انجمن تاریخ پژوهان حوزه علمیه قم نیز با بیان این‌که بازخوانی سیره نبوی و علوی یکی از نیازهای اساسی جامعه امروز است، اظهار می‌دارد: یکی از چالش‌های امروز جوامع اسلامی، فاصله گرفتن از روح توکل، صبر و امیدی است که در رفتار و سیره پیامبر اکرم (ص) و آقا امیرالمؤمنین (ع) موج می‌زد. آن دو بزرگوار در سخت‌ترین شرایط، نه تنها مأیوس نمی‌شدند بلکه با تکیه بر ایمان و عقلانیت، مسیر هدایت مردم را هموار می‌کردند و لذا این الگو، باید در نظام تبلیغی و تربیتی جامعه ما به خصوص از ناحیه نخبگان و اساتید حوزوی بازتولید شود.

وی همچنین می‌افزاید: در واقع، پیامبر (ص) و امیرالمؤمنین(ع) در دو مقطع حساس تاریخی، با بحران‌هایی مشابه آنچه امروز در عرصه فرهنگی و اجتماعی شاهد هستیم، مواجه بودند؛ از تضعیف ارزش‌ها و گسترش دنیاگرایی تا نفاق، انحراف و فتنه‌های درونی. اما راه‌حل آنان نه واکنش‌های احساسی، بلکه بازسازی معنویت و ایمان در بطن جامعه بود.

هدایت الهی در اوج مشکلات و بحران‌ها

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه می‌دهد: تدبیر پیامبر در مواجهه با شکست احد، حفر خندق در جنگ احزاب، یا اقدام امیرالمؤمنین(ع) در ماجرای صفین و نهروان، نشان می‌دهد که هدایت الهی تنها در نصیحت و سخن نیست، بلکه در تصمیم‌های مدیریتی، صبر در بحران و امیدآفرینی در لحظه‌های ناامیدی جلوه‌گر می‌شود. این همان معنایی است که باید به نسل جدید منتقل گردد.

وی همچنین در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش کلیدی رسول‌الله(ص) در مدیریت روانی جامعه اسلامی اشاره کرده و می‌گوید: پیامبر اعظم(ص) در اوج فشارها، همواره با آرامش سخن می‌گفتند و به آینده امیدوار بودند. وقتی مسلمانان در احد شکست خوردند، حضرت رسول(ص) به جای سرزنش، آنان را به ایستادگی و ادامه راه فراخواندند. همین روحیه موجب شد که جامعه کوچک مدینه، در مدت کوتاهی به امتی مقتدر و تأثیرگذار در منطقه تبدیل شود.

حجت‌الاسلام والمسلمین مطهری اضافه می‌کند: در سیره امیرالمؤمنین علی(ع) نیز همین رویکرد مشاهده می‌شود. آن حضرت در برابر فشارهای سیاسی و خیانت برخی اطرافیان، هرگز از مسیر عدالت، حلم و هدایت منحرف نشدند. برخورد ایشان با خوارج، نمونه‌ای از صبر در برابر جهالت اجتماعی است. امام تا زمانی که آن‌ها دست به شمشیر نبردند، اجازه مقابله ندادند و تنها با نصیحت و گفت‌وگو، به دنبال اصلاح آنان بودند.

لزوم بازخوانی الگوهای ماندگار اسلام عزیز

وی در خاتمه بیان می‌دارد: در شرایط کنونی نیز جامعه اسلامی نیازمند بازخوانی چنین الگوهای ماندگاری از مکتب اسلام عزیز است، چه آن که بی شک در مواجهه با بحران‌های فرهنگی، اقتصادی یا رسانه‌ای، باید روح آرامش و امید را از سیره پیامبر(ص) و امام علی (ع) استخراج و در عرصه اجتماعی پیاده کرد و لذا اگر این نگاه در مدیران، روحانیون و فعالان فرهنگی و ... به خوبی نهادینه شود، بسیاری از مشکلات و گره‌های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جامعه ما هم باز خواهد شد.

گزارش از: سید محمدمهدی موسوی

انتهای پیام/