به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها در بسیاری از رسانه‌ها و محافل سیاسی ترکیه، صحبت از دوران پسا اردوغان به میان می‌آید. چرا که ظاهراً روند تغییر و اصلاح قانون اساسی و کسب مجوز برای نامزدی مجدد رجب طیب اردوغان در انتخابات آتی ریاست جمهوری، برای حزب حاکم، به کُندی نومیدانه پیش می‌رود.

علاوه بر این، حتی اگر قانون اساسی اصلاح شود، اردوغان در ظاهر و در رفتارها، برنامه‌های روزمره و سخنرانی‌ها و مصاحبه هایش، سیمای سیاستمداری خسته را به نمایش می‌گذارد که باید کرسی ریاست را به فردی دیگر واگذار کند.

اینجاست که اغلب نگاه‌ها بر روی هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه، متمرکز می‌شود. همان فردی که بیش از یک دهه پست مستشاری یا ریاست سرویس اطلاعاتی میت ترکیه را بر عهده داشت و حالا در مقام وزرات امور خارجه فعالیت می‌کند.

ناظران سیاسی ترکیه بر این باورند که او و ابراهیم کالین رئیس فعلی میت، نزدیکترین افراد به اردوغان هستند و حتی رفقای قدیمی و موسسین حزب عدالت و توسعه مانند حیاتی یازیجی و دیگران، به اندازه فیدان و کالین، به اردوغان نزدیک نیستند. در نتیجه اغلب پیشبینی‌ها، حول این می‌چرخد که یکی از این دو نفر، نامزد بعدی حزب عدالت توسعه برای انتخابات ریاست جمهوری خواهد بود و البته تحلیلگران، شانس فیدان را در سطح بالاتری می‌بینند.

به همین دلیل، توجه به تفکرات، خواسته‌ها، مانورهای سیاسی – دیپلماسی و سخنان و مصاحبه‌های هاکان فیدان، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. 

هاکان فیدان، قبلاً و در دوران ریاست میت، فقط یک با رسانه‌ها مصاحبه کرد. اما حالا، علاقه و تمایل بالایی برای سخنرانی و مصاحبه دارد و علاوه بر این، در فضای مجازی و به ویژه در یوتیوب، صدها کلیپ ویدیویی از راه رفتن‌ها و حرکات او وجود دارد که در آنها، تصویری حماسی از هاکان فیدان با مارش عثمانی موسوم به «مهتر» ترکیب شده و او را همچون سردار و مقامی والا نشان می‌دهد.

ناظران سیاسی می‌گویند: تمام این اقدامات رسانه‌ای به سفارش خود فیدان انجام شده و او در حال تصویرسازی رسانه‌ای و آماده‌سازی تبلیغاتی – روانی جامعه، برای قرار گرفتن در راس قدرت است.

فیدان چگونه می‌اندیشد؟

یکی از ویژگی‌های هاکان فیدان که در رسانه‌ها و به ویژه در سایت‌های اینترنتی و روزنامه‌های نزدیک به دولت، بارها تکرار شده، توجه به ظرفیت‌های تفکر استراتژیک اوست.

البته منتقدین در مورد این موضوع دیدگاه دیگری دارند و می‌گویند: اگر احمد داود اوغلو با کتاب مشهور «عمق استراتژیک» و دکترین موسوم به «تنش صفر با همسایگان»، ظرفیت و توان خود را در ادراک استراتژیک به اثبات رساند، هاکان فیدان هنوز هم تا این لحظه، نه اثر مشهوری نوشته و نه پیشنهاد و پروژه سیاسی – امنیتی خاصی داشته که نشان دهنده ذهن استراتژیک او باشد. 

حامیان فیدان می‌گویند: او برای تحویل گرفتن قدرت در ترکیه آماده است و علاوه بر مطالعات گسترده‌ای که در مورد نظریات روابط بین الملل و استراتژی‌های مشهور معاصر دارد، به مطالعه آثار و نوشته‌های استراتژیست‌های کلاسیک و به ویژه نظریات دوران چین باستان، علاقه ویژه‌ای دارد.

کتابی زیر بالش هاکان فیدان

کتاب مشهور «تغییرات» اثر جاودانه اندیشمند و استراتژیست مشهور چینی یعنی «یی جینگ» در اغلب رسانه‌های ترکیه به عنوان «کتاب زیر بالشِ هاکان فیدان» شهرت یافته است. این اثر در تاریخی دور و 1150 سال پیش از میلاد مسیح نوشته شده و مدتی دور و دراز طول کشید تا در سال 1854 میلادی از راه ترجمه انگلیسی، به دنیای اندیشمندان و دانشگاهیان غربی، راه پیدا کند.

از آن زمان تاکنون، بسیاری از رهبران و سیاستمداران جهان گرفته تا فرماندهان نظامی، مقامات امنیتی، دیپلمات‌ها و حتی استراتژیست‌های بازار و اقتصاد، به خواندن این اثر علاقه نشان داده‌اند.

گفته می‌شود: فیدان همواره و حتی در ماموریت‌های خارجی، این کتاب را با خود به همراه دارد و بندها و عبارات آن را برای چندمین بار مطالعه می‌کند.

دکتر لطفی شهسوار اوغلو از نویسندگان و مترجمین مشهور ترکیه، کتاب تغییرات یی جینگ را به زبان ترکی استانبولی ترجمه و منتشر کرده است.

در سال 1897 میلادی جیمز لگه چین‌شناس مشهور دانشگاه آکسفورد، این اثر کلاسیک را در جلد 16 از اثر 50 جلدی «کتاب‌های مقدس شرق»، ترجمه کرد. این اثر، متنی متشکل از 6 خطی‌ها است که حتی خود کنفوسیوس سال‌ها برای فهم آنها و تفسیرشان تلاش کرد.

مطالعه اثر مزبور، به نوعی هنرِ خواندن آینده است که از 6 لایه دو خط کوتاه و یک خط بلند و چیدمان‌های مورب آنها تشکیل شده و هنر پیش‌بینی بر اساس داده‌های موجود، اقدامات احتیاطی و توصیه استراتژیک را آشکار می‌کند.

در تمرین این هنر، متنی فلسفی پدیدار می‌شود که از تفاسیری برگرفته از اعماق اندیشه شرقی بهره می‌برد. به نظر می‌رسد ریشه‌های آن از ایده پادشاه وان و پسرانش به عنوان نوعی رساله سیاسی و راهنمایی برای حاکمان ناشی می‌شود. به همین خاطر، یی جینگ از جمله کتاب‌های مرجع سلسله‌های چینی است.

صحبت بر سر شیوه‌های الهام گرفتن هاکان فیدان از کتاب چینی، ابعاد پیچیده‌ای دارد که برخی از آنها، حاکی از اختلاف نظر هواداران و منتقدان اوست.

به عنوان مثال، گفته می‌شود که فیدان در برخورد قاطعانه و جدی با فرماندهان و ژنرال‌های نظامی وابسته به شبکه فتح الله گولن و به شکست کشاندن کودتای سال 2016 میلادی در ترکیه، از یی جینگ چینی و درس‌های استراتژیک او کمک گرفته است.

ولی منتقدین می‌گویند: بهتر است که فیدان به جای پناه بردن به کتاب فال مانند چینی، از اشعار یونس امره و توصیه‌های عرفانی و اخلاقی حاجی بایرام، الهام بگیرد. با این تفاسیر، حالا در مورد پیچیدگی‌های انتخاب رئیس جمهور بعدی ترکیه باید گفت: اگر فرض را بر پیروزی حزب عدالت و توسعه بگذاریم و چنین تصور کنیم که حزب جمهوری خلق، با وجود آمادگی و رای بالا، باز هم نمی‌توانداین پست را از دست اردوغانی‌ها دربیاورد؛ در این صورت دو گزینه مهم، در دستور کار قرار خواهند گرفت: ابراهیم کالین رئیس سرویس اطلاعاتی میت که با وجود ریشه داشتن در فلسفه صدرایی و اسلام سیاسی، علاقمند به نظریات و تئوری‌های سیاسی غرب است در برابر هاکان فیدان که با وجود اشراف بر نظریات غربی، از سویی به چین و حافظه تاریخی استراتژیست‌های چینی علاقه‌مند است و از دیگر سو، علاقه وافری به تثبیت نفوذ ترکیه در جغرافیایی دارد که مقامات حزب عدالت و توسعه با گرایشی اغراق‌آمیز، آن را «جهانِ ترک» می‌نامند.
انتهای پیام/