گروه سیاسی خبرگزاری تسنیم- از مارس 2022، بزرگترین نیروگاه هسته‌ای اروپا، نیروگاه اتمی زاپوریژژیا در ساحل رودخانه دنیپرو، تحت کنترل نظامی روسیه قرار گرفته است. این رخداد، یک کانون دائمی از خطر و تنش ژئوپلیتیکی ایجاد کرده است. با این حال، واقعیت عملیاتی آن پیچیده‌تر از کنترل نظامی صرف است: هر شش راکتور نیروگاه در حالت خاموشی سرد قرار دارند و تولید برق نمی‌کنند.

این وضعیت، که بیش از سه سال است ادامه دارد، مستلزم تکیه بر تأمین برق خارجی از سوی اوکراین برای حفظ سیستم‌های حیاتی است.این قفل اتمی به‌زودی شکسته نخواهد شد زیرا سطح اختلافات روسیه و اوکراین نسبت به آن بسیار بالاتر از حد تصور است. حتی این مسئله (تعیین تکلیف نیروگاه ژاپورژیا) تبدیل به یک معمای سخت در روند انعقاد پیمان آتش‌بس شده است.

راه‌اندازی مجدد راکتورها، حتی در صورت توافق سیاسی، نیازمند یک سرمایه‌گذاری عظیم و بازسازی زیرساخت‌های حیاتی است. یکی از مهم‌ترین موانع، بازسازی سد برق‌آبی ویران‌شده کاخوفکا است که پیش از این نقش اساسی در تأمین آب مورد نیاز برای سیستم‌های خنک‌کننده نیروگاه ایفا می‌کرد. بدون این منبع حیاتی، ایمنی بلندمدت نیروگاه در هاله‌ای از ابهام باقی می‌ماند.

در بحبوحه این مخاطرات فنی، مذاکرات بر سر مالکیت و مدیریت آینده نیروگاه به بن‌بست خورده است. اوکراین معتقد است منطقه باید غیرنظامی شده و به یک منطقه آزاد اقتصادی تبدیل شود.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، به پیشنهاد ایالات متحده اشاره کرده که در آن آمریکا به‌عنوان یک شریک در مدیریت مشترک با روسیه و اوکراین عمل کند. کی‌یف این طرح را غیرواقعی دانسته و در عوض پیشنهاد مدیریت مشترک 50-50 با آمریکا را مطرح کرده است، جایی که واشنگتن نقش تعیین‌کننده‌ای در تخصیص نیمی از برق خروجی داشته باشد، امری که به‌طور غیرمستقیم نفوذی بر روسیه نیز اعمال می‌کند.

اما روسیه قاطعانه موضع گرفته است. الکسی لیکاچف، رئیس آژانس هسته‌ای روس‌اتم، تأکید کرده که تنها یک نهاد، یعنی روسیه، صلاحیت اداره این تأسیسات و تضمین ایمنی آن را دارد. او این احتمال را مطرح کرده است که اوکراین می‌تواند در آینده، در چارچوب همکاری‌های بین‌المللی، از برق تولیدی نیروگاه بهره‌مند شود، اما این مشروط به پذیرش مدیریت روس‌اتم است.

سازش بر سر زاپوریژژیا، اگرچه از نظر فنی غیرممکن نیست، اما در شرایط کنونی که بی‌اعتمادی کامل میان کی‌یف و مسکو برقرار است، نیازمند سطحی از تفاهم و اعتماد متقابل است که در حال حاضر کاملاً غایب است. این نیروگاه در حال حاضر نه یک تولیدکننده برق، بلکه یک اهرم فشار سیاسی و یک میدان مین تعلیق شده که سرنوشت آن به تغییر موازنه قدرت یا یک معجزه دیپلماتیک بستگی دارد.

انتهای پیام/