به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، دویست و دوازدهمین شماره از پادکست «در عمق» که به بررسی مهم‌ترین روندها، تحولات و همچنین شخصیت‌ها در غرب آسیا می‌پردازد، روز دوشنبه 15 دی ماه 1404 ضبط و منتشر شد. در این قسمت «محدثه رضایی»، کارشناس مسائل عراق انتخاب هیئت رئیسه جدید پارلمان عراق و اثرات آن بر سپهر سیاسی این کشور را بررسی خواهد کرد.

پرسش‌های اصلی این شماره:

 1- فرآیند حقوقی انتخاب هیئت رئیسه پارلمان عراق چیست و چه نقشی در تنظیم توازن قدرت سیاسی دارد؟

 2-  رئیس جدید پارلمان چه کسی است و انتخاب او چه پیامدهای سیاسی برای اردوگاه اهل سنت دارد؟

  3- رقابت بر سر نایب‌رئیس اول پارلمان چگونه شکل گرفت و چه شکاف‌هایی را آشکار کرد؟

انتخابات پارلمانی در عراق نه تنها به معنای تغییر ترکیب نمایندگان، بلکه  آغاز فرآیندی است که کل ساختار اجرایی و سیاسی کشور را از نو سامان می‌دهد. به‌جز قوه قضاییه، تقریباً همه نهادهای قدرت—از دولت گرفته تا ساختارهای امنیتی—در آستانه بازآرایی قرار می‌گیرند.

این روند دقیقاً از انتخاب هیئت رئیسه پارلمان آغاز می‌شود؛ مرحله‌ای که بدون عبور از آن، نه انتخاب رئیس‌جمهور ممکن است و نه معرفی نخست‌وزیر.

انتخاب هیئت رئیسه، نخستین نقطه وزن‌کشی علنی جریان‌های سیاسی نیز به‌شمار می‌رود. تا پیش از آن، همه توافق‌ها پشت درهای بسته باقی می‌مانند، اما در صحن پارلمان، عدد و رأی تعیین‌کننده است و مشخص می‌شود هر جریان واقعی چه میزان قدرت بسیج دارد. به همین دلیل، این مرحله نقش کلیدی در جهت‌دهی به کل فرآیند تشکیل دولت آتی عراق ایفا می‌کند.

تقسیم قدرت نانوشته؛ چرا کرسی‌ها این‌قدر حساس‌اند؟

ساختار سیاسی عراق بر پایه عرف‌های تثبیت‌شده اما نانوشته اداره می‌شود. بر اساس این سنت، ریاست پارلمان سهم جریان‌های سنی است، نایب‌رئیس اول به شیعیان و نایب‌رئیس دوم به کردها می‌رسد. این تقسیم‌بندی نه‌تنها نمادین، بلکه کاملاً عملی و اثرگذار است؛ به‌ویژه جایگاه نایب‌رئیس اول که طی سال‌های اخیر نشان داده که می‌تواند نقشی فراتر از یک منصب تشریفاتی داشته باشد. تجربه دوره گذشته ثابت کرد که این کرسی در شرایط بحرانی حتی می‌تواند به مرکز ثقل مدیریت پارلمان تبدیل شود. در مورد کردها نیز، نایب‌رئیسی دوم بخشی از معادله بزرگ‌تر میان حزب دموکرات و اتحادیه میهنی برای حفظ توازن قدرت است.

فائق زیدان و برجسته‌شدن نقش قوه قضاییه

نقش فائق زیدان، رئیس قوه قضاییه عراق، در این مرحله تعیین‌کننده بود. قوه قضاییه تنها نهادی است که با تغییر پارلمان دچار تحول نمی‌شود و زیدان دقیقاً از همین ثبات استفاده کرد. او با اصرار بر انتخاب هیئت رئیسه در همان جلسه نخست پارلمان، جریان‌های سیاسی را وادار به توافق کرد.

این اتفاق نشان داد که در شرایط فعلی، قوه قضاییه به یک بازیگر فعال در معادلات سیاسی بغداد تبدیل شده است و اگر این روند ادامه یابد، احتمال تسریع در تشکیل دولت و معرفی نخست‌وزیر ظرف کمتر از 40 روز تقویت می‌شود.

انتهای پیام/