به گزارش خبرنگار فرهنگی تسنیم، به عقیده بسیاری هنرهای تجسمی تاثیرگذارترین قالب هنری در بیان واقعه عظیم عاشورا به شمار می‌رود.
هر چند برای هنرهای تجسمی در وصف واقعه عاشورا تاریخ دقیقی را نمی‌توان بیان کرد، ولی به صورت کلی می‌توان این هنر را در سه بخش دسته‌بندی کرد.

نقاشی پشت شیشه
نقاشی‌های پشت شیشه به نوعی جزو اولین تصایر و نقش‌هایی بود که هنرمندان نقاش از واقعه عاشورا تصویر کردند.

با آنکه امروزه آثار معدودی از این هنر باقی مانده ولی بر اساس اطلاعات تاریخی، هنرمندان عاشق که حتی امروز نامی از آنها نیز موجود نیست در دوران زندیه و قاجاریه نقاشی‌هایی را بر اساس آنچه در کتب مختلف آمده به همراه ارادت خود به امام حسین(ع) و اهل بیت ایشان را بر روی شیشه نقش می‌کردند.

نقاشی قهوه خانه‌ای
نقاشی قهوه‌خانه‌ای نیز گونه‌ای از بیان هنرهای تجسمی در وصف واقعه عاشورا بود که در آن آثار نقاشی پس از آنکه توسط هنرمندان نقاش به تصویر کشیده می‌شد، در قهوه خانه‌ها که در گذشته کارکرد مهمی در فرهنگ سازی داشتند، توسط نقالان و پرده خوانان بازخوانی می‌شد.
به عقیده برخی از مورخان هنر، قدیمی‌ترین پرده عاشورا مربوط به  "ناطق" در دوره زندیه می‌شود.

این پرده در هفت بخش لشکر عمر سعد، خیمه گاه، بنت حضرت قاسم، صحنه نبرد علی اکبر، آب آوردن از فرات، قتلگاه و حضرت اباعبدالله را روایت می‌کند

متاسفانه با تغییر کاربردی قهو‌خانه‌ها و درگذشت پرده‌خوانان و نقاشان این عرصه و نبود جایگزینی برای آنها، هنر نقاشی قهوه‌خانه‌ای تقریبا رو به نابودی گذاشته است.

هنر مدرن عاشورایی
اما در کنار هنرهای سنتی مربوط به واقعه عاشورا، به مرور و با فراگیر شدن هنر مدرن شاهد حضور نسلی جدید از هنرمندان دل‌داده به امام حسین(ع) بودیم که آثاری را در بیان واقعه عاشورا خلق کرند. حضور پرشمار هنرمندان و خلق آثاری با کیفیت سبب شد برخی از این آثار در تاریخ هنر معاصر ایران ماندگار شده است.

حضور نقاشان، طراحان و البته عکاسان حرفه‌ای که آثاری را با مضمون عاشورا به مخاطبان عرضه می‌کردند، سبب شد تا با موجی عظیم و فراگیر در هنر عاشورایی همراه شویم.

فعالیت هنرمندان با سبک‌های گوناگون و در شاخه‌های مختلف هنرهای تجسمی این فرصت را به مخاطب می‌داد تا هر چه بیشتر با هنر دلخواه خود ارتباط برقرار کند.

البته می‌توان گفت آثار متعددی که در زمینه هنر عاشورایی در این دوره پدید آمد،  بیشتر بر روی فرم تاکید دارند؛ این امر به معنای نادیده گرفتن محتوای عظیم قیام عاشورا در آثار خلق شده نیست.

هنرمندان فعال در این عرصه بنا به نیاز مخاطب نگاهی ویژه به فرم در آثار دارند و در بیشتر آثار تکنیک حرف نخست را می‌زند.
برپایی نمایشگاه‌های مختلف  و جشنواره‌های رنگارنگ خود گواه استقبال هنرمندان از هنر عاشورایی است.

البته در دوره معاصر آثار هنرمندان نقاش بیشتر مورد پسند مخاطبان قرار گرفت و بیشتر دیده شد. در دوره معاصر نقاشانی چون محمود فرشچیان،  کاظم چلیپا، حسین خسروجردی، ایرج اسکندری، غلامعلی طاهری، مرتضی اسدی، علیرضا دیانی، حبیب الله صادقی، مصطفی گودرزی، عبدالحمید قدیریان، محمدعلی بنی اسدی و... آثار ماندگار را در عرصه هنر عاشورایی خلق کردند.

هنرمندان گرافیست نیز در این دوره آثار بسیاری را با مضامین دینی بخصوص واقعه عاشورا خلق کردند. با آمدن تکنولوژی‌های نرم افزاری برای خلق پوستر شمار زیادی از هنرمندان علاقه‌مند، طرح‌های زیبایی را در وصف واقعه عاشورا به مخاطبان عرضه کردند.

هنرمندان تصویرساز نیز از غافله دیگر هنرمندان عاشورایی عقب نماندند و دست به خلق آثاری زیبا در زمینه واقع عاشورا زدند.

در این بین  شاید هنر عکاسی و سیل عظیم عکس‌هایی که با موضوع عاشورا منتشر شده قابل توجه باشد. از زمانی که دیگر هر شهروندی خود توانست یک عکاس باشد، عکس‌های متعددی با مضامین عاشورایی گرفته شد که برخی از آنها نیز دارای کیفیت و مفاهیم قابل توجهی بودند.

این نکته را نیز نباید فراموش کرد که هنرمندان ایرانی هم زمان با پیشرفت تکنولوژی حرکت کردند و به مرور شاهد حضور نسل جدیدی از هنرمندان عرصه هنرهای تجسمی هستیم، که آثاری را با مفاهیم عاشورایی خلق می‌کنند.

انتهای پیام/