به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم ، سیاست‌های تنظیم خانواده قبل از وقوع انقلاب اسلامی و در زمان پهلوی دوم، از سال 1337 به صورت غیرمتمرکز در شکل‌هایی در حال اجرا بود، در سال 1346 در وزارت بهداری «معاونت جمعیت و تنظیم خانواده» زیر نظر هویدا تاسیس شد، در آن دوره نرخ رشد به طور متوسط سالانه 3،1 درصد بود که مدتی بعد با اجرای سیاست‌های «فرزند کمتر، زندگی بهتر» تنها با اندکی کاهش به 2،7 درصد رسید.

بعد از انقلاب اسلامی، با تلقی استعماری بودن کنترل جمعیت، تبلیغات رسمی حول نقض آن شکل گرفت و سیاست‌های اجرایی هم در تشویق تکثیر جمعیت سوق پیدا کرد، امتیازاتی همچون اعطای وام، زمین و توزیع کوپن ارزاق عمومی با ملاک جمعیت بیشتر، باعث شد تا نرخ جمعیت تا حدود 4 درصد افزایش یابد.

پس از مدتی اقتصاددانان نگرانی خود را نسبت به واردات مقدار زیادی شیر خشک در سال ابراز کردند همچنین تأمین پوشاک مدارس، بحث آموزش، بهداشت و کودکان تازه متولد شده  از جمله مسائل بعدی بود که مطرح شد؛ در مقاطعی به دلیل افزایش جمعیت مدارس چندشیفته در سیستم آموزش و پرورش ایجاد شد و به موازات ارائه گزارش‌ها و تحقیقات اقتصادی در زمینه مسائل جمعیتی و آثار منفی اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، ادامه این سیاست به مرور آثار خود را در اقتصاد، آموزش و اشتغال نشان داد در نتیجه مسئولان وقت مجبور به چاره اندیشی شدند.

پس از پایان جنگ تحمیلی، سازمان برنامه و بودجه وقت، سمیناری در مشهد برگزار کرد و از تمام سیاستگذاران و دستگاه‌های مرتبط دعوت کرد تا در این سمینار شرکت کنند. در قطعنامه پایانی سمینار، مخاطرات ناشی از تداوم نرخ رشد طبیعی جمعیت ذکر شد؛ علاوه بر آن که به دولت وقت هشدار داده شد در صورت ادامه وضعیت فعلی نرخ بیکاری افزایش خواهد یافت.

علیرضا مرندی، وزیر وقت بهداشت از دستگاه‌ها خواست با تغییر سیاست‌های گذشته، شیوه‌های کنترل جمعیت را در پیش گیرند و از آن به بعد فضای عمومی کشور و نظام بهداشتی، به سمت تحقق شعار فرزند کمتر= زندگی بهتر، گرایش پیدا کرد.

سیاست‌های کنترل جمعیت تا سال 71 ادامه داشت تا اینکه جمعیت‌شناسان، متخصصان و کارشناسان علمی اعلام کردند کشور به مقاصد و نتایج مورد نظر که از تحدید نسل وجود داشت، دست پیدا کرده است.

با این وجود، اعمال سیاست‌های افزایش جمعیت ادامه پیدا کرد تا اینکه آمارها نشان داد نرخ رشد جمعیت کاهش یافته است؛ این یک زنگ خطر برای منفی شدن رشد جمعیت و حرکت به سمت سالمندی بود؛ به همین دلیل دوباره موضوع افزایش جمعیت مطرح شد.

در پی مطرح شدن مجدد موضوع افزایش جمعیت کشور، لایحه اصلاح قانون تنظیم خانواده در مجلس مطرح شد و پس از مدتی بررسی، در کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به تصویب رسید؛ این لایحه هم اکنون در نوبت تصویب در صحن علنی مجلس است.

* کنترل جمعیت،‌ از ضابطه خود خارج شده و به همین دلیل باید متوقف شود

حجت الاسلام سیدعلی طاهری، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم با بیان اینکه همواره این موضوع مطرح می‌شود که مهمترین سرمایه همه کشورها، نیروی انسانی است، اظهار داشت: در کشور ما انقلاب اسلامی با حضور گسترده جوانان به پیروزی رسید همچنین در دوران دفاع مقدس جوانان نقش اصلی را ایفا کردند و در دوران سازندگی و پس از آن نیز بسیاری از پیشرفت های علمی و فناوری مرهون تلاش‌های جوانان بود.

وی با بیان اینکه هرم سنی کشور در حال حرکت به سوی سالمندی است گفت: این موضوع، یک تهدید برای کشوری مانند ایران محسوب می شود چرا که کشور ما روبه رشد است و در معرض تهدیدات مختلف از سوی دشمن قرار دارد.

سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس در ادامه تاکید کرد: باید در همه زمینه های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی، نیروهای جوان، با نشاط و فعال حضور داشته باشند.

حجت الاسلام طاهری با بیان اینکه کنترل جمعیت،‌ از ضابطه خود خارج شده و به همین دلیل باید متوقف شود، خاطر نشان کرد: با تدوین قوانین مورد نیاز، باید به سوی رشد منطقی جمعیت کشور پیش برویم.

* ایران گنجایش مناسبی برای افزایش جمعیت دارد

حجت‌الاسلام سید مرتضی حسینی، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم با بیان اینکه آنچه که در مسائل متعدد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، حرف نخست را می زند، نیروی انسانی است، اظهار داشت: با اینکه ایجاد تکنولوژی های روز، کارها را آسانتر کرده است ولی اگر نیروی انسانی کارآمد وجود نداشته باشد تکنولوژی نیز کارآمد نخواهد بود.

وی گفت: بسیاری از خانواده ها در جوامع غربی به دلیل سیاست های گذشته خود برای کاهش جمعیت، امروز دچار افسردگی شدید شده اند و برخی از آنها به دلیل نداشتن فرزند، از حیوانات در خانه های خود نگهداری می کنند.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس اضافه کرد: امروزه این کشورها، برای افزایش جمعیت و تولید نسل، سیاست های تشویقی را دنبال می کنند چرا که کشورشان از نیروهای جوان خالی شده و به دلیل افزایش مهاجرت‌‌ها، نیروی کار کشورهای دیگر کارها را در قبضه خود گرفته اند.

وی در ادامه با تاکید بر اینکه اگر منویات مقام معظم رهبری درباره ضرورت های افزایش جمعیت نبود، امروز ایران، کشوری پیر و ناکارآمد بود، بیان کرد: ضروری است موضوع جمعیت به گونه ای تنظیم شود که نیروهای انسانی کارایی لازم را داشته باشند و جمعیت جوان کشور نیز افزایش یابد.

حجت الاسلام حسینی افزود: امروز امکانات اصیل سرمایه ای در کشور وجود دارد که در صورت برنامه‌ریزی لازم و اتخاذ تدابیر مناسب برای آن، باید گفت که ایران گنجایش مناسبی برای افزایش جمعیت خواهد داشت.

وی با اشاره به آیات قرآن و روایات اسلامی که بر داشتن اولاد کثیر سفارش دارد، عنوان کرد: اهل بیت (ع) به دلیل آینده نگری و علم اولین و آخرین که داشتند، بر زاد و ولد ببشتر سفارش می کردند که این دیدگاه باعث می شود ما نیز به عنوان مملکتی مسلمان، به موضوع ازدیاد نسل توجه ویژه‌ای داشته باشیم.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس خاطرنشان کرد: البته در موضوع ازدیاد نسل و افزایش جمعیت،‌ باید به تربیت صحیح نسل سالم و داشتن نیروی انسانی با ویژگی‌های اخلاقی مناسب نیز توجه لازم صورت گیرد.

* تأکید اسلام بر افزایش جمعیت/افراد به دلیل مشکلات مالی از فرزندآوری امتناع نکنند

حجت‌الاسلام مفید کیایی‌نژاد، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم در رابطه با ضرورت‌های افزایش جمعیت در کشور اظهار داشت: با توجه به تاکید مقام معظم رهبری بر موضوع افزایش جمعیت کشور، باید گفت اگر روند افزایش جمعیت مانند گذشته باشد، در آینده با معضل پیری جمعیت مواجه خواهیم شد.

وی افزود: در روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است: (ازدواج کرده و نسل‌ها را زیاد کنید که من به شما امتم در روز قیامت مباهات می‌کنم ولو به فرزند سقط شده‌تان)، با توجه به این روایت، پی می‌بریم که اسلام بر افزایش جمعیت و نسل امت اسلامی تاکید بسیار دارد.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در ادامه تاکید کرد: البته افزایش جمعیت و کثرت فرزندان نباید موجب غفلت از تربیت نسل جدید شود.

وی گفت: به تعبیر قرآن کریم، افراد نباید نگران تامین معاش و روزی باشند و از ترس مشکلات مالی و معیشتی، از فرزندآوری خودداری کنند.

* ایران قدرت پذیرش افزایش جمعیت را دارد

حجت‌الاسلام احمد سالک، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم در رابطه‌ با ضرورت‌های افزایش جمعیت کشور اظهار داشت: بحث افزایش جمعیت، متناسب با منابع تامین کننده مجموعه نیازهای خانوار است که این منابع در کشور ما از ابعاد مختلف آبی و زمینی وجود دارد.

وی ادامه داد: در صورتی که به موضوع رشد جمعیت، توجه لازم صورت نگیرد، کشور به پیری دچار می‌شود و مسائل اداری جامعه با اختلالاتی روبه‌رو خواهد شد.

عضو کمیسیون فرهنگی مجلس افزود: ضرورت جایگزینی نیروهای جوان بر هیچ کس پوشیده نیست و این موضوع، مگر با کثرت جمعیت کشور عملی نخواهد شد.

حجت‌الاسلام سالک با اشاره به اینکه لایحه تنظیم خانواده در صحن علنی مجلس مطرح می‌شود، بیان کرد: با توجه به منابع ارزشی و دینی همچنین آیات قرآن و روایات که بیانگر رزاق بودن خداوند متعال است، باید گفت کشور ما قدرت پذیرش افزایش جمعیت را خواهد داشت. 

* مواجهه اجتناب‌ناپذیر کشور با پدیده سالمندی/ضرورت نگاه بلندمدت به سیاست‌های جمعیتی

محمود مشفق، عضو هیئت‌علمی مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم با بیان اینکه طبق آمارهای زاد و ولد و مرگ و میر، تعداد جمعیت کاهش پیدا نکرده است بلکه هر سال حدود یک میلیون نفر به جمعیت کشور اضافه می‌شود، اظهار داشت: آنچه که کاهش یافته، میزان باروری کل است که با توجه به تغییرات ساختاری که در کشور اتفاق افتاده و سیاست جمعیتی در سال‌های قبلی، این موضوع قابل پیش‌بینی بود.

وی ادامه داد: در صورتی که باروری زیر سطح جانشینی تداوم داشته باشد، در افق زمانی 30 تا 40 سال آینده، ممکن است با برخی مسائل و چالش‌های جمعیتی مواجه شویم.

عضو هیئت علمی مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه گفت: در دهه نخست انقلاب، که سطح باروری در کشور کمی بالا رفت، باعث شد که نسل‌های موالید این دهه نسبت به نسل‌های قبلی و بعدی خودشان از نظر کمی افزایش یابند بنابراین همانطور که در حال حاضر این نسل‌ها در سنین جوانی هستند و تعدادشان نسبت به سایر گروه‌های سنی بالاست، وقتی هم که به سن سالمندی برسند، در آن زمان هم تعدادشان نسبت به سایر گروه‌های سنی بالاست؛ در حقیقت به طور اجتناب‌ناپذیر کشور ما با پدیده سالمندی مواجه می‌شود.

وی در رابطه با پدیده سالمندی بیان کرد: اگر در مورد سالمندی برنامه‌ریزی دقیق و کارشناسانه نداشته باشیم، مسائل مربوط به سالمندی از چالش‌های مهم کشور خواهد بود.

مشفق در ادامه تاکید کرد: باید تلاش کنیم سیاست‌های جمعیتی موجود را در افق بلندمدت ببینیم و به این گونه سیاستها، لحظه‌ای و آنی نگاه نکنیم چرا که تغییرات جمعیتی، مقطعی نیست و هر گونه سیاست غلط مقطعی می‌تواند تبعات بلند مدت داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: تصمیمات مقطعی و آنی، سیاست‌های جمعیتی غیرکارشناسانه، جزئی‌نگرانه و فاقد نگاه استراتژیک ممکن است تغییرات دفعی و ناگهانی جمعیتی ایجاد کند که این مسئله نظام برنامه‌ریزی کشور را با مشکل مواجه می‌کند.

به گزارش تسنیم، طبق اعلام کارشناسان جمعیت شناسی، از سال 71 به بعد، به دلیل دستیابی به مقاصد مورد نظر از تحدید نسل، باید سیاست کاهش جمعیت مورد تجدید نظر قرار می‌گرفت و امروز نیز به دلیل مواجه نشدن با سالمندی باید اشتباهات گذشته را جبران کرد چرا که اگر با روند کاهش جمعیت همانند گذشته پیش برویم، به دلیل سالمندی جمعیت، با کاهش زاد و ولد و به تبع آن، کاهش جمعیت کشور مواجه خواهیم شد.

انتهای پیام/