Tesnim Haber Ajansı – Ermenistan'da bir dizi kurum ve devlet yapısı siber saldırıların ve hackerların sızma girişimlerinin hedefi oldu. Bu siber saldırılar, siber güvenlik, dijital sansürün incelenmesi, insan haklarının savunulması ve çevrim içi gözetim alanlarında faaliyet gösteren Kanada merkezli ihtisas kuruluşu Citizen Lab tarafından tespit edilerek açığa çıkarıldı.

Ermenistan'ın önde gelen bilgi güvenliği uzmanlarından ve SiberHub adlı ihtisas platformunun kurucu ortaklarından Samuel Martirosyan'a göre, bu operasyon sırasında bilgisayar sistemlerinin bulaştırılması rastgele değil, tamamen hedefli ve planlı biçimde gerçekleştirildi.

Siber saldırılar, aralarında özellikle Nikol Paşinyan'ın Başbakanlık Ofisi, Ermenistan Merkez Bankası ve ülkenin Merkez Seçim Komisyonu'nun da bulunduğu belirli kişi ve kuruluşlara yönelik olarak tasarlandı ve yürütüldü.

İsrail Şirketi Candiru'nun Rolü ve Saldırılarda Bakü ile Tel Aviv'in Parmak İzi

Teknik incelemeler, Ermenistan'ın devlet sistemlerinin bulaştırılmasının asıl failinin İsrailli siber şirket Candiru olduğunu gösteriyor.

Bu şirketin Erivan'a karşı düşmanca eylemlerinin geçmişte de örnekleri bulunuyor; nitekim 2021 yılında da aynı İsrail şirketi, Azerbaycan Cumhuriyeti'ne siber hizmet sunumu çerçevesinde bilgisayarları bulaştırarak Ermenistan'a yönelik saldırılar gerçekleştirmişti.

Ancak Samuel Martirosyan, bu kez son hacker saldırısının perde arkasında hangi ülkenin bulunduğu konusunda kesin bir görüş belirtmeyi güç buluyor.

Bilgi güvenliği uzmanı, YouTube sayfasında yayımladığı videoda bu konuda şu açıklamada bulundu: «Büyük olasılıkla bu bulaştırmanın asıl faili ya Azerbaycan Cumhuriyeti'dir, ya İsrail'in kendisidir ya da her iki taraf birliktedir. Bu tür hizmetleri satın alabilecek başka bir ilgili tarafın bulunduğunu düşünmüyorum; çünkü İsrail ordusunun bu tür saldırıların yürütülmesi için izin vermesi gerekiyor.»

Bu arada, mevcut koşullarda siber saldırganların bu saldırılar sonucunda Ermenistan'ın devlet kurumlarından hangi verileri ve içerikleri çalmayı başardığı sorusu da yanıtsız kalmış durumda.

«Sıfır Tıklama» Yönteminin Kullanılması ve Reklam Ağları Üzerinden Sızma

Samuel Martirosyan'a göre Kanada merkezli Citizen Lab, raporunda geçmişte de örnekleri kaydedilmiş saldırıları açığa çıkardı; ancak buradaki temel fark, söz konusu saldırıların daha önce «sıfır tıklama» teknolojisi kullanılarak gerçekleşmemiş olmasıdır.

Uzman, İsrail şirketi Candiru'nun daha önce de Ermenistan'ın devlet yapılarına yönelik siber saldırılar düzenlediğini hatırlatarak, bu kez sızma sürecinin yalnızca bilgisayarların hedef alınmasıyla değil, internet reklamlarının gösterimi üzerinden bulaştırma yoluyla gerçekleştiğini belirtiyor.

Martirosyan bu yöntemin ayrıntılarını şöyle açıkladı: «Bir reklam ağıyla anlaşma yapmışlar. Bu, internet ortamında çok yaygın bir süreçtir; bir site kendi sayfasına reklam ağının programını yerleştirir, reklam ağı ilanları sitelerde gösterir ve ev sahibi site bundan bir yüzde alır. Bu olayda, söz konusu büyük reklam şirketi fiilen Candiru şirketiyle anlaşmaya varmış ve reklamların gösterimi yoluyla hedef kullanıcıları bulaştırmıştır.»

Geniş Kapsamlı Siber Saldırılarda Bilgisayarlar ve Cep Telefonları Hedef Alındı

Bu bilgi güvenliği uzmanının açıklamalarına göre, son dönemdeki bulaştırmalar «Windows» işletim sistemine sahip bilgisayarlara yönelik gerçekleştirildi, ancak bunun yanı sıra cep telefonları da hedef alındı.

Ona göre, cep telefonları hakkında derinlemesine ve kapsamlı bilgi toplanıp toplanmadığı henüz kesin olarak belirlenmiş değil; ancak bu verilerin ileriki aşamalarda «başka tür» siber saldırılarda kullanılacağı varsayılabilir.

Bilgi güvenliği uzmanının değerlendirmesine göre, gerçekleştirilen saldırılar çok geniş ve kitlesel bir nitelik taşıyordu.

Uzman bu konuda şunları kaydetti: «Ermenistan içinde en çok mamul.am adlı haber sitesi kullanıldı. Sakın bu sitenin bu eylemde herhangi bir şekilde yer aldığını veya sorumlu olduğunu düşünmeyin; yalnızca söz konusu reklam ağına ait bannerlar bu sitenin sayfalarında yer alıyordu. Bu reklamlar yaklaşık bir milyon kez gösterildi ve bunların 100 bini hedefli, saldırgan ve veri toplayıcı gösterim olarak değerlendiriliyor.»

Uluslararası Kuruluşların Bir Başka Rusça Konuşan Hacker Grubunun Faaliyetine İlişkin Raporu

Martirosyan ayrıca uzmanların dikkatini, İsrail şirketi Candiru ile bağlantılı hacker saldırısının açığa çıkarılmasının son dönemdeki tek siber operasyon olmadığı noktasına çekti. Nitekim iki uluslararası şirket Cisco Talos ve Recorded Future, Ermenistan'a karşı eylemde bulunan bir başka hacker grubunun faaliyetine ilişkin bir rapor yayımladı.

Bu grubun faaliyet örüntüsü, diğer hacker gruplarıyla iş birliği biçimi ve ayrıca saat dilimine uyumu temelinde söz konusu şirketler, anılan grubun Kazakistan ile bağlantılı olduğu varsayımını ortaya koyuyor.

Bilgi güvenliği uzmanı şunu vurguladı: «Bu hacker grubunun üyeleri Rusça konuşuyor ve onların Rusya içinden olup gizlenme ve kılıf altında kendilerini Kazakistan'da faaliyet gösteren bir grup olarak tanıtmaya çalışmaları ihtimal dışı değil.»

Ermenistan Dışişleri Bakanlığı'na Siber Saldırı ve Oltalama Araçlarının Kullanılması

Samuel Martirosyan'a göre Kazakistan bu alanda «sıra dışı bir aktör» sayılıyor ve uzman, bu grubun perde arkasında «Kazakistan bayrağı altında faaliyet göstermeye çalışan başka güçlerin bulunması» ihtimalini de dışlamıyor.

Mevcut bilgilere göre 2026 yılının başında Ermenistan Dışişleri ve Uluslararası Ticaret Bakanlığı aynı hacker grubunun siber saldırısına hedef oldu. Ancak Ermenistan bu grubun tek hedefi değil; söz konusu hackerlar Tacikistan, Belarus ve Rusya'da da faaliyet gösteriyor.

Bilgi güvenliği uzmanı değerlendirmesini şöyle tamamladı: «Kullandıkları araçlar sıfır tıklama yöntemiyle çalışan ürkütücü araçlar değil; onlar oltalama yöntemiyle çalışıyor ve ardından bu yolla hedef bilgisayarlara virüs sokmaya çalışıyorlar.»