از پساب تا طلا؛ طرح کلیدی بیرجند برای نجات معادن از بحران آب

سیدحسن هاشمی، نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی، در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری تسنیم از بیرجند با تشریح آخرین وضعیت طرح انتقال پساب تصفیه‌خانه بیرجند به معادن، این پروژه را یکی از طرح‌های مهم زیرساختی خراسان جنوبی در حوزه مدیریت منابع آب، پشتیبانی از توسعه معدنی و ایجاد درآمد پایدار برای شرکت آب و فاضلاب استان دانست.

وی با اشاره به ظرفیت تصفیه‌خانه بیرجند اظهار کرد: این تصفیه‌خانه حدود 15 سال قبل با تجهیزات مناسب احداث شد، اما پساب تولیدی آن در این مدت به‌طور کامل در مسیر بهره‌برداری هدفمند قرار نگرفت و بخش قابل‌توجهی از این ظرفیت آبی عملاً بدون استفاده مؤثر باقی ماند.

نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی افزود: ظرفیت پساب تصفیه‌خانه بیرجند حدود 320 لیتر بر ثانیه است که به گفته وی، معادل آبدهی حدود 16 حلقه چاه عمیق برآورد می‌شود؛ ظرفیتی که در صورت انتقال و استفاده مناسب، می‌تواند بخش مهمی از نیاز آبی صنایع و معادن منطقه را تأمین کند.

هاشمی با بیان اینکه محدودیت منابع آب یکی از چالش‌های اساسی توسعه در مناطق کویری است، تصریح کرد: با توجه به شرایط اقلیمی خراسان جنوبی و محدودیت منابع آب زیرزمینی، استفاده از منابع جایگزین مانند پساب تصفیه‌شده ضرورتی جدی به شمار می‌رود. این موضوع به‌ویژه با توجه به روند توسعه فعالیت‌های معدنی در شهرستان خوسف و مناطق پیرامونی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

توسعه معادن خوسف و ضرورت تأمین آب پایدار

وی با اشاره به ظرفیت‌های معدنی خراسان جنوبی گفت: در حال حاضر معادن فعال و محدوده‌های متعدد اکتشافی و در حال آماده‌سازی برای بهره‌برداری در استان وجود دارد و پیش‌بینی می‌شود طی سال‌های آینده بخشی از این ظرفیت‌ها وارد مرحله تولید شود.

نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس ادامه داد: براساس اطلاعات مطرح‌شده در این گفت‌وگو، در کنار معادن فعال، ده‌ها محدوده معدنی نیز در مراحل مختلف اکتشاف و آماده‌سازی قرار دارند و این روند می‌تواند در سال‌های آینده به افزایش قابل‌توجه فعالیت‌های معدنی منجر شود.

هاشمی تأکید کرد: توسعه معادن بدون پیش‌بینی زیرساخت‌های مورد نیاز، به‌ویژه تأمین آب، با محدودیت‌های جدی مواجه خواهد شد. از این رو، انتقال پساب تصفیه‌خانه بیرجند به معادن می‌تواند راهکاری برای تأمین بخشی از نیاز آبی این واحدها و کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی باشد.

وی افزود: با توجه به محدودیت منابع آبی منطقه، نمی‌توان تمام نیازهای بخش معدن را از منابع موجود در دشت‌ها و سفره‌های زیرزمینی تأمین کرد. بنابراین باید از ظرفیت‌های موجود، از جمله پساب تصفیه‌شده، برای پشتیبانی از فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی استفاده شود.

موانع اجرای طرح انتقال پساب بیرجند

هاشمی با اشاره به روند پیگیری این پروژه اظهار کرد: انتقال پساب بیرجند به معادن طی سال‌های گذشته با چالش‌های مختلفی مواجه بود و برای رفع موانع، جلسات متعددی با مسئولان و مدیران دستگاه‌های مرتبط در تهران برگزار شد و یکی از مسائل اصلی، تعیین سازوکار مشارکت بخش دولتی و خصوصی در اجرای طرح بود. بخشی از مجموعه‌های معدنی و دستگاه‌های مرتبط، به دلیل تفاوت در ساختار مالکیت، بهره‌برداری و مسئولیت‌های اجرایی، درباره نحوه مشارکت و تأمین زیرساخت‌ها دیدگاه‌های متفاوتی داشتند.

نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی بیان کرد: در جریان پیگیری‌ها، موضوع ایجاد یک ساختار اجرایی مشخص، مشارکت معادن و برگزاری مزایده برای انتخاب مجری طرح دنبال شد. با وجود اینکه در مراحل اولیه مشکلاتی ایجاد شد، پیگیری‌ها برای جلوگیری از توقف پروژه ادامه یافت.

هاشمی با اشاره به برگزاری نشست‌های تخصصی با مدیران و مسئولان مربوطه گفت: تلاش شد با مشخص کردن مسئولیت‌ها و ایجاد هماهنگی میان طرف‌های مختلف، موانع پیش‌روی اجرای پروژه برطرف شود و زمینه لازم برای ورود طرح به مراحل اجرایی فراهم شود.

وی خاطرنشان کرد: یکی از موضوعات مهم در این روند، مشخص شدن نحوه مشارکت معادن و تعهدات مجموعه‌های مسئول در اجرای زیرساخت انتقال پساب بود؛ موضوعی که بدون توافق روشن و سازوکار حقوقی مشخص، می‌توانست اجرای پروژه را با مشکل مواجه کند.

امضای قرارداد سه‌جانبه برای اجرای پروژه

نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی با اشاره به یکی از مراحل مهم این طرح گفت: پس از پیگیری‌های انجام‌شده، زمینه تنظیم و امضای قرارداد سه‌جانبه میان مجموعه‌های مرتبط با بخش معدن، زیرساخت و آب و فاضلاب فراهم شد.

وی افزود: در تدوین این قرارداد تلاش شد جزئیات تعهدات طرفین، مسئولیت‌های اجرایی و الزامات مرتبط با اجرای پروژه به‌صورت دقیق مشخص شود تا امکان بروز اختلاف در مراحل بعدی کاهش یابد.

هاشمی با بیان اینکه پیگیری‌ها پس از امضای قرارداد نیز ادامه دارد، تصریح کرد: لازم است تعهدات هر یک از طرف‌ها، سهم مشارکت معادن و الزامات فنی و اجرایی به‌صورت مشخص دنبال شود تا اجرای طرح با وقفه مواجه نشود.

وی ادامه داد: انتخاب پیمانکار از دیگر مراحل مهم پروژه بود و تلاش شد مجری دارای توان فنی و اجرایی مناسب برای پیشبرد طرح انتخاب شود. اکنون نیز نظارت بر اجرای تعهدات و پیگیری برنامه‌های اجرایی اهمیت زیادی دارد.

نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس تأکید کرد: امضای قرارداد به‌تنهایی برای تحقق اهداف پروژه کافی نیست؛ بلکه هماهنگی مستمر میان دستگاه‌ها، تأمین منابع مالی و پایبندی طرف‌های قرارداد به تعهدات خود باید تا مرحله بهره‌برداری ادامه داشته باشد.

انتقال پساب، راهکاری برای کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی

هاشمی با اشاره به پیامدهای مثبت استفاده از پساب تصفیه‌شده گفت: اجرای این طرح می‌تواند بخشی از نیاز آبی معادن را از طریق یک منبع جایگزین تأمین کند و به کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی کمک کند و در شرایطی که منابع آبی خراسان جنوبی با محدودیت مواجه است، اختصاص آب متناسب با نیازهای مختلف و استفاده از ظرفیت‌های جایگزین، اهمیت ویژه‌ای دارد. انتقال پساب به بخش معدن می‌تواند بخشی از فشار موجود بر منابع آبی مورد استفاده در کشاورزی و سایر مصارف را کاهش دهد.

نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی با اشاره به این که استفاده مجدد از پساب، علاوه بر جلوگیری از هدررفت منابع، امکان مدیریت بهتر آب و بهره‌برداری اقتصادی از ظرفیت تصفیه‌خانه را فراهم می‌کند، تأکید کرد: توسعه فعالیت‌های معدنی باید همراه با برنامه‌ریزی برای تأمین پایدار زیرساخت‌ها باشد و اجرای طرح انتقال پساب می‌تواند یکی از اقدامات مؤثر در این زمینه به شمار رود.

پیش‌بینی درآمد پایدار برای شرکت آب و فاضلاب استان

هاشمی یکی دیگر از مزایای مهم پروژه را ایجاد درآمد برای شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی عنوان کرد و گفت: فروش پساب در چارچوب قراردادهای مشخص و تضمین‌شده می‌تواند منبع درآمدی جدیدی برای این شرکت ایجاد کند و براساس برآوردهای مطرح‌شده در این گفت‌وگو، درآمد حاصل از فروش پساب می‌تواند در مقیاس قابل‌توجهی باشد و توان مالی شرکت آب و فاضلاب استان را برای اجرای طرح‌های زیرساختی افزایش دهد.

نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: شرکت‌های آب و فاضلاب برای توسعه شبکه‌های فاضلاب، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، اجرای طرح‌های آبرسانی و بهسازی زیرساخت‌ها به منابع مالی پایدار نیاز دارند و درآمد حاصل از فروش پساب می‌تواند بخشی از این نیاز را پوشش دهد.

وی ادامه داد: در صورت تحقق درآمدهای پیش‌بینی‌شده، امکان افزایش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آب و فاضلاب استان فراهم می‌شود و شرکت می‌تواند با اتکای بیشتر به منابع درآمدی خود، طرح‌های جدیدی را برای توسعه خدمات تعریف و اجرا کند.

هاشمی با اشاره به محدودیت اعتبارات دولتی گفت: تأمین منابع مالی از محل فروش پساب می‌تواند وابستگی شرکت آب و فاضلاب به بودجه‌های عمومی را کاهش دهد و زمینه اجرای برنامه‌های توسعه‌ای بیشتری را فراهم کند.

ضرورت نظارت مستمر تا بهره‌برداری نهایی

نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اهمیت تداوم پیگیری‌ها گفت: این پروژه به دلیل آثار اقتصادی و زیرساختی آن برای استان، نیازمند نظارت مستمر و همکاری همه مجموعه‌های مسئول است و لازم است جزئیات اجرایی، تعهدات طرف‌های قرارداد، برنامه زمان‌بندی و مسائل فنی و مالی با دقت دنبال شود تا مشکلات احتمالی در مراحل اجرا به‌سرعت برطرف شود.

هاشمی همچنین از مسئولان و مجموعه‌های مرتبط با حوزه آب، معدن و زیرساخت که در مراحل مختلف پیگیری این طرح نقش داشته‌اند، قدردانی کرد و خواستار استمرار همکاری‌ها برای تحقق اهداف پروژه شد.

وی در پایان تأکید کرد: انتقال پساب تصفیه‌خانه بیرجند به معادن، علاوه بر کمک به تأمین آب مورد نیاز فعالیت‌های معدنی، می‌تواند در مدیریت منابع آب، جلوگیری از هدررفت پساب و ایجاد درآمد پایدار برای شرکت آب و فاضلاب استان نقش مؤثری داشته باشد؛ از این رو، پیگیری اجرای دقیق قرارداد و تکمیل زیرساخت‌های لازم باید با جدیت ادامه یابد.

انتهای پیام/