به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، در ارزیابی طرح‌های عمرانی، صرف اجرای یک پروژه نمی‌تواند معیار کافی برای سنجش دستاوردهای توسعه‌ای باشد؛ آنچه اهمیت دارد، نقشی است که هر طرح در رفع موانع موجود و فراهم‌کردن زمینه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی ایفا می‌کند.
از این منظر، توسعه راه‌های غرب قشم را باید بخشی از یک برنامه گسترده‌تر برای تقویت ارتباطات درون‌جزیره‌ای دانست؛ برنامه‌ای که نتیجه آن باید در بهبود دسترسی، افزایش تحرک اقتصادی و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های محلی نمایان شود.
غرب قشم از روستاها و سکونتگاه‌هایی برخوردار است که توسعه فعالیت‌های اقتصادی و گردشگری در آن‌ها، به دسترسی مناسب و ارتباط مؤثر با دیگر نقاط جزیره وابستگی دارد. در چنین جغرافیایی، کیفیت راه‌های ارتباطی بر هزینه جابه‌جایی، دسترسی به خدمات و امکان عرضه محصولات و خدمات محلی تأثیر می‌گذارد. هرچه این ارتباطات کارآمدتر باشد، زمینه بیشتری برای پیوند میان ظرفیت‌های روستایی، بازارهای مصرف و فعالیت‌های اقتصادی فراهم خواهد شد.
از این منظر، راه‌سازی در غرب قشم صرفاً به معنای تسهیل تردد خودروها نیست. زیرساخت ارتباطی مناسب می‌تواند در کنار سایر عوامل، به تقویت کسب‌وکارهای محلی، تسهیل رفت‌وآمد نیروی کار و دسترسی آسان‌تر به خدمات عمومی کمک کند.
همچنین برای منطقه‌ای که از ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری برخوردار است، کیفیت مسیرهای دسترسی می‌تواند یکی از عوامل مؤثر بر تصمیم گردشگران برای بازدید از نقاط مختلف جزیره باشد. البته بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها به برنامه‌ریزی گردشگری، ارائه خدمات مناسب و حفاظت از محیط طبیعی نیز وابسته است.
در همین چارچوب، آغاز عملیات اجرایی تکمیل بهسازی و تعریض بزرگراه فرودگاه تا طبل و اعلام آغاز عملیات اجرایی محور دولاب به باسعیدو در آبان‌ماه امسال از سوی محمدرضا کلائی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قشم، اهمیت پیدا می‌کند. تأکید وی بر شتاب‌بخشی به اجرای محور گوران به دولاب نیز موضوع تکمیل شبکه ارتباطی غرب جزیره را در کنار پیشبرد پروژه‌های عمرانی قرار می‌دهد.
با این حال، ارزش این طرح‌ها را باید در ارتباط میان آن‌ها و نقشی که در تکمیل شبکه راه‌های منطقه ایفا می‌کنند، سنجید. اجرای یک مسیر ممکن است دسترسی را در محدوده‌ای بهبود دهد، اما اگر راه‌های مرتبط همچنان با محدودیت مواجه باشند، بخشی از آثار مورد انتظار پروژه محقق نخواهد شد. ازاین‌رو، هماهنگی در اجرای محورهای مختلف، تعیین اولویت‌ها بر اساس نیازهای منطقه و جلوگیری از توقف‌های طولانی‌مدت، از الزامات افزایش بازده سرمایه‌گذاری در بخش راه است.
در کنار این موضوع، تأمین منابع مالی و مدیریت زمان اجرای پروژه‌ها نیز تعیین‌کننده خواهد بود. طرح‌های جاده‌ای معمولاً به منابع و تجهیزات مستمر نیاز دارند و هرگونه وقفه در اجرا می‌تواند زمان بهره‌برداری را به تعویق بیندازد. بنابراین، اعلام برنامه‌های اجرایی باید با پیش‌بینی اعتبارات مورد نیاز، مشخص‌بودن مراحل کار و نظارت مستمر بر روند پیشرفت همراه باشد تا امکان ارزیابی میزان تحقق تعهدات فراهم شود.
نکته دیگر آن است که توسعه راه‌ها باید با نیازهای واقعی ساکنان منطقه پیوند بخورد. دسترسی بهتر زمانی به بهبود کیفیت زندگی منجر می‌شود که در کنار آن، امکان استفاده از خدمات عمومی، دسترسی به مراکز اقتصادی و جابه‌جایی ایمن‌تر نیز فراهم شود. توجه به ایمنی مسیرها، وضعیت علائم و تجهیزات ترافیکی و کیفیت نگهداری راه‌ها پس از بهره‌برداری، بخشی از همین ضرورت است؛ زیرا کارکرد یک جاده تنها با ساخت آن پایان نمی‌یابد و حفظ کیفیت و ایمنی آن نیز اهمیت دارد.
از سوی دیگر، ارزیابی نتایج این پروژه‌ها نباید به گزارش پیشرفت فیزیکی یا میزان اعتبار هزینه‌شده محدود بماند. کاهش زمان سفر، بهبود دسترسی روستاها، تسهیل رفت‌وآمد فعالان اقتصادی و افزایش امکان حضور گردشگران در محدوده‌های مختلف جزیره، از جمله شاخص‌هایی است که می‌تواند تصویر روشن‌تری از آثار واقعی سرمایه‌گذاری‌های عمرانی ارائه دهد. چنین ارزیابی‌ای به مدیران کمک می‌کند تا در مراحل بعدی، منابع را متناسب با نیازهای اثبات‌شده منطقه تخصیص دهند و نقاط ضعف شبکه ارتباطی را دقیق‌تر شناسایی کنند.
محور دولاب به باسعیدو در این میان تنها یک مسیر جدید در نقشه راه‌های قشم نیست؛ اهمیت آن به جایگاهی بستگی دارد که در شبکه ارتباطی غرب جزیره پیدا می‌کند و نقشی که در بهبود دسترسی و تقویت فعالیت‌های اقتصادی منطقه خواهد داشت.
در کنار آن، پیشبرد محور گوران به دولاب و تکمیل مسیر فرودگاه تا طبل می‌تواند به ایجاد ارتباطی کارآمدتر میان بخش‌های مختلف این محدوده کمک کند؛ مشروط بر آنکه پروژه‌ها مطابق برنامه پیش بروند و تکمیل آن‌ها به نتیجه‌ای عملی بر ای مردم منجر شود.
اکنون، مهمترین مسئله تبدیل برنامه‌های اعلام‌شده به پیشرفت قابل مشاهده و سپس بهره‌برداری مؤثر از مسیرهاست. انتشار گزارش‌های منظم از روند اجرا، روشن‌بودن زمان‌بندی و پاسخ‌گویی درباره موانع احتمالی می‌تواند امکان قضاوت دقیق‌تر درباره عملکرد دستگاه‌های مسئول را فراهم کند.
در نهایت، توسعه زیرساخت‌های غرب قشم زمانی به دستاوردی ماندگار تبدیل خواهد شد که راه‌های تکمیل‌شده، علاوه بر بهبود تردد، زمینه استفاده بهتر از ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی منطقه را فراهم کنند و آثار آن در زندگی روزمره ساکنان قابل مشاهده باشد.
یادداشت از عبدالرحیم رضوانی فعال رسانه‌ای
انتهای پیام/7558