به گزارش خبرگزاری تسنیم از دهدشت، نظارت بر واحدهای تولیدی، کنترل کیفیت تولیدات داخلی، مبارزه با تولید و عرضه کالاهای غیراستاندارد، نظارت بر کیفیت فرآورده‌های غذایی، نظارت بر کیفیت مصالح ساختمانی و صیانت از حقوق مصرف‌کنندگان از جمله مأموریت‌های مهم نظام استاندارد است؛ در شهرستان‌های کهگیلویه و چرام نیز فعالیت ده‌ها واحد تولیدی و عرضه محصولات مختلف ضرورت نظارت مستمر بر کیفیت تولیدات و انطباق آنها با الزامات استاندارد را بیش از پیش نمایان می‌کند.
بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی نمایندگی اداره استاندارد شهرستان‌های کهگیلویه و چرام 53 واحد تولیدی تحت پوشش نظارتی این نمایندگی قرار دارند که عمده فعالیت آنها در حوزه مصالح و فرآورده‌های ساختمانی است؛ انجام صدها مورد بازرسی از واحدهای تولیدی و بازار، نمونه‌برداری از محصولات، صدور و تمدید پروانه‌های کاربرد علامت استاندارد و همچنین تعلیق یا ابطال برخی پروانه‌ها بخشی از اقدامات نظارتی این مجموعه در سال 1404 و شش‌ماهه نخست امسال است.
با این حال صدور تذکر و اخطار برای واحدهای تولیدکننده محصولات غیراستاندارد و رسیدگی به برخی تخلفات در کمیسیون ماده 42 قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد نشان می‌دهد که نظارت بر کیفیت تولیدات همچنان با چالش‌هایی همراه است؛ فعالیت برخی واحدهای تولیدکننده مصالح ساختمانی بدون دریافت مجوزهای قانونی نیز از جمله مسائلی است که ساماندهی آن علاوه بر نظارت دستگاه استاندارد به همکاری سایر نهادهای مسئول صدور مجوز نیاز دارد.
در همین باره الهام شهبازی، رئیس نمایندگی اداره استاندارد شهرستان‌های کهگیلویه و چرام در گفت‌و‌گویی تفصیلی با خبرنگار خبرگزاری تسنیم ضمن تشریح عملکرد یک‌سال گذشته و شش‌ماهه نخست امسال در حوزه نظارت و بازرسی به تبیین آخرین وضعیت بازرسی از واحدهای تولیدی و بازار، نحوه برخورد با تولیدات غیراستاندارد، وضعیت پروانه‌های کاربرد علامت استاندارد و موانع ساماندهی واحدهای فاقد مجوز پرداخته است.
در این گفت‌وگوی تفصیلی، ابعاد نظارت بر کیفیت محصولات، چالش‌های پیش‌رو و ضرورت هماهنگی دستگاه‌های اجرایی برای ارتقای کیفیت تولیدات و حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان مورد بررسی قرار می‌گیرد.
مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید:
تسنیم: آغاز گفت‌وگو را به نظارت‌ها اختصاص می‌دهیم؛ چند درصد از مجموع واحدهای مشمول نظارت در شهرستان کهگیلویه در یک سال گذشته دست‌کم یک بار بازرسی شده‌اند و چه تعداد هنوز مورد بازرسی قرار نگرفته‌اند؟
در حوزه شهرستان‌های کهگیلویه و چرام تعداد 53 واحد تولیدی تحت پوشش نظارتی قرار دارند، در سال 1404 تعداد 245 مورد و در شش‌ماهه نخست امسال نیز 137 مورد بازرسی از واحدهای تولیدی به ثبت رسیده است و این آمار بیانگر استمرار نظارت بر واحدهای تولیدی است اما باید میان تعداد بازرسی‌ها و تعداد واحدهای منحصربه‌فرد بازرسی‌شده تفاوت قائل شد چون ممکن است یک واحد تولیدی در طول سال چندین مرتبه بازرسی شود؛ بنابراین برای اعلام درصد دقیق پوشش و تعداد واحدهایی که تاکنون بازرسی نشدند لازم است سوابق به تفکیک هر واحد بررسی شود.
نکته مهم این است که نمایندگی استاندارد شهرستان کهگیلویه در یکی از اتاق‌های فرمانداری شهرستان مستقر است و با وجود گستردگی مأموریت‌ها تنها توسط یک نفر اداره می‌شود اما با وجود این محدودیت‌ها تلاش شده وظایف نظارتی و بازرسی از واحدهای تولیدی و بازار با جدیت دنبال شود و رویکرد ما این است که در کنار افزایش پوشش نظارتی واحدهای پرخطر و دارای سابقه عدم انطباق در اولویت قرار گیرند تا نظارت به بهبود واقعی کیفیت محصولات منجر شود.
جلوگیری از عرضه کالاهای غیراستاندارد در بازار
تسنیم: برای روشن شدن حدود وظایف و خدمات نمایندگی استاندارد، بگویید که چند مورد کالای غیراستاندارد در بازار شهرستان شناسایی و از عرضه آن جلوگیری شده است؟ آیا آمار مستند و قابل انتشار دارید؟
نتیجه اصلی بازرسی‌های استاندارد باید در ارتقای کیفیت محصولات، جلوگیری از عرضه کالاهای نامنطبق و حفظ حقوق مصرف‌کنندگان نمایان شود؛ در قالب طرح طاها در سال 1404 تعداد 950 مورد بازرسی از بازار شهرستان انجام شده و در شش‌ماهه نخست امسال نیز تاکنون 495 مورد بازرسی به ثبت رسیده است و علاوه بر این بازرسی از واحدهای تولیدی و نمونه‌برداری از محصولات آنها به‌صورت مستمر انجام می‌شود.
در حوزه تولید نیز 91 مورد تذکر و اخطار صادر شده و در مواردی که شرایط قانونی فراهم بوده پروانه کاربرد علامت استاندارد تعلیق یا ابطال شده است و از سال 1404 تاکنون 23 مورد پروانه تعلیق یا ابطال شده است؛ البته میان تعداد بازرسی‌ها، تعداد محصولات نامنطبق و تعداد موارد جلوگیری از عرضه یا جمع‌آوری کالا باید تفاوت قائل شد؛ برای اعلام تعداد دقیق کالاهای غیراستاندارد شناسایی‌شده در بازار و موارد جلوگیری از عرضه آنها باید آمار مستند پرونده‌ها و اقدامات اجرایی استخراج شود و معتقد هستیم که اطلاع‌رسانی عمومی باید بر اساس آمار قابل استناد باشد زیرا هدف ما ارائه تصویری دقیق از عملکرد نظارتی و ایجاد اعتماد عمومی است نه صرفاً اعلام اعداد بزرگ‌تر.
متخلفان چگونه تنبیه می‌شوند؟
تسنیم: اگر یک واحد تولیدی یا عرضه‌کننده پس از اخطار همچنان تخلف کند برخورد بعدی چیست و چه تضمینی وجود دارد که تخلف دوباره تکرار نشود؟
برخورد با تخلفات در حوزه استاندارد به صدور تذکر و اخطار محدود نمی‌شود و متناسب با نوع تخلف، میزان عدم انطباق و شرایط قانونی اقدامات بعدی انجام می‌گیرد؛ در شهرستان‌های کهگیلویه و چرام تاکنون 91 مورد تذکر و اخطار به واحدهای تولیدی صادر شده که عمده آنها مربوط به تولید مصالح و فرآورده‌های ساختمانی با کیفیت پایین‌تر از الزامات استاندارد بوده است در برخی موارد پرونده‌ها در کمیسیون ماده 42 قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد با حضور قاضی دادگستری بررسی شده و واحد تولیدی به اصلاح و بهبود خط تولید ملزم شده است.
از سال 1404 تاکنون 16 مورد پروانه کاربرد علامت استاندارد صادر یا تمدید و 23 مورد پروانه تعلیق یا ابطال شده است و این اقدامات نشان می‌دهد در صورت احراز تخلف و تحقق شرایط قانونی برخورد می‌تواند فراتر از اخطار باشد اما جلوگیری از تکرار تخلف صرفاً با صدور اخطار محقق نمی‌شود و پیگیری اقدامات اصلاحی، بررسی مجدد کیفیت محصول، کنترل استمرار انطباق و اعمال اقدامات قانونی متناسب با تخلف از مراحل ضروری نظارت است البته هدف ما صرفاً برخورد با واحدهای تولیدی نیست بلکه حمایت از تولیدکننده قانون‌مدار، اصلاح فرایند تولید و جلوگیری از عرضه محصولات نامنطبق به بازار است.
ارتش یک‌نفره استاندار در ستادی با یک اتاق
تسنیم: آیا تعداد نیروها و تجهیزات موجود متناسب با حجم مأموریت‌های نظارتی شهرستان است؟ اگر نیست این کمبود دقیقاً در کدام بخش‌ها محسوس‌تر است؟
خیر، امکانات و نیروی انسانی موجود در نمایندگی استاندارد شهرستان کهگیلویه متناسب با گستردگی مأموریت‌های نظارتی نیست این نمایندگی تنها توسط یک نفر اداره می‌شود و محل استقرار آن نیز به یکی از اتاق‌های فرمانداری محدود است در حالی که مأموریت‌های آن نظارت بر واحدهای تولیدی و بازار و پیگیری اجرای الزامات استاندارد را دربرمی‌گیرد؛ در این شرایط مسئولیت‌هایی مانند بازرسی از واحدهای تولیدی، اجرای طرح طاها، نمونه‌برداری، پیگیری نتایج آزمون‌ها، رسیدگی به عدم انطباق‌ها، پیگیری اقدامات اصلاحی و پاسخ‌گویی به مراجعه‌کنندگان باید با نیروی انسانی بسیار محدود انجام شود.
با وجود تمامی محدودیت‌ها اما در سال گذشته تعداد 245 مورد بازرسی از واحدهای تولیدی و تعداد 950 مورد بازرسی از بازار انجام شده است، همچنین در شش‌ماهه نخست امسال نیز 137 مورد بازرسی تولیدی و 495 مورد بازرسی بازار به ثبت رسیده است.
تأمین نیروی انسانی متخصص و متناسب با حجم مأموریت‌ها، اختصاص فضای اداری مستقل و مناسب به نمایندگی، تأمین امکانات پشتیبانی و مأموریتی موردنیاز برای بازرسی‌های میدانی و تقویت امکانات نمونه‌برداری و پیگیری نتایج آزمون‌ها از مهمترین نیازهای نمایندگی استاندارد کهگیلویه است و رفع این کمبودها می‌تواند به افزایش پوشش نظارتی، تسریع رسیدگی به تخلفات و ارتقای کیفیت خدمات به مردم کمک کند و انتظار می‌رود با حمایت سازمان ملی استاندارد ایران و همکاری مسئولان استانی برای تقویت این نمایندگی برنامه‌ریزی شود.
137 نمونه‌برداری از مصالح ساختمانی در یک سال
تسنیم: یکی دیگر از وظایف شما موضوع بررسی مصالح ساختمانی است. لطفاً بگویید آخرین نمونه‌برداری‌های انجام‌شده از مصالح ساختمانیِ مشمول استاندارد، چه نتایجی داشته و آیا مواردی از عدم انطباق شناسایی شده است؟
مصالح و فرآورده‌های ساختمانی از مهمترین حوزه‌های نظارتی در شهرستان‌های کهگیلویه و چرام هستند؛ زیرا کیفیت این محصولات با ایمنی ساختمان‌ها، دوام سازه‌ها و حقوق اقتصادی مصرف‌کنندگان ارتباط مستقیم دارد؛ در سال گذشته تعداد 137 مورد نمونه‌برداری از محصولات واحدهای تولیدی انجام شده و در شش‌ماهه نخست امسال نیز 67 مورد نمونه‌برداری به ثبت رسیده است؛ همچنین 91 مورد تذکر و اخطار به واحدهای تولیدی تحت پوشش صادر شده که عمده آنها به مشکلات کیفی در تولید مصالح و فرآورده‌های ساختمانی مربوط بوده و در برخی موارد نیز موضوع در کمیسیون ماده 42 رسیدگی شده و واحد تولیدی به اصلاح و بهبود خط تولید ملزم شده است.
یکی از چالش‌های این حوزه فعالیت برخی واحدهای تولیدکننده مصالح ساختمانی بدون مجوز تولید از مراجع ذی‌صلاح از جمله وزارت صنعت، معدن و تجارت یا مراجع صنفی مربوط است، وجود مجوز تولید برای طی مراحل قانونی صدور پروانه کاربرد علامت استاندارد الزامی است و بدون مجوز لازم امکان طی‌شدن فرآیند قانونی استانداردسازی و صدور پروانه برای محصول ممکن نیست و ساماندهی این واحدها نیازمند همکاری اداره استاندارد با دستگاه‌های صادرکننده مجوز و سایر مراجع مسئول است.
درباره آخرین نتایج آزمون‌ها، تعداد دقیق نمونه‌های قبول‌شده و مردود باید از گزارش‌های آزمایشگاهی استخراج شود و آمار نمونه‌برداری شده به‌تنهایی برای تعیین درصد عدم انطباق کافی نیست با این حال موارد احرازشده عدم انطباق در این حوزه پیگیری شده‌اند.
مراقب ترازوها و دقت آنها هستیم!
تسنیم: نظارت بر ترازوها چقدر جدی است و در یک سال گذشته چند وسیله توزین مورد آزمون قرار گرفته و با چه تعداد وسیله غیردقیق یا فاقد تأییدیه معتبر برخورد شده است؟
کنترل صحت وسایل توزین و اندازه‌شناسی قانونی از وظایف مهم نظام استاندارد است و نقش مستقیمی در حمایت از حقوق خریداران و فروشندگان دارد؛ وسایل توزین مورد استفاده در معاملات باید مطابق الزامات قانونی از نظر صحت عملکرد و اعتبار تأییدیه‌های مربوط بررسی شوند و در صورت مشاهده هرگونه مغایرت اقدامات قانونی متناسب با نوع تخلف و مقررات مربوط انجام می‌گیرد.
برای اعلام آمار دقیق عملکرد شهرستان‌های کهگیلویه و چرام در سال گذشته و شش‌ماهه نخست امسال لازم است تعداد وسایل توزین آزمون‌شده، تعداد موارد مردودی و تعداد وسایل فاقد تأییدیه معتبر از سوابق تخصصی استخراج شود، این آمار در اطلاعات عملکردی فعلی موجود نیست و از اعلام عدد تأییدنشده خودداری می‌کنیم؛ با توجه به اهمیت صحت اندازه‌گیری در معاملات روزمره مردم استمرار این نظارت و فراهم بودن امکانات لازم برای انجام آزمون‌های دوره‌ای ضروری است.
تسنیم: نتیجه برخوردها کجا اعلام می‌شود و مردم چگونه می‌توانند از نتایج بازرسی‌ها، تخلفات احرازشده و اقدامات اصلاحی مطلع شوند؟ آیا گزارش عمومی و دوره‌ای منتشر می‌کنید؟
شفافیت و اطلاع‌رسانی مستند از ارکان مهم نظارت مؤثر است و مردم باید بتوانند از عملکرد دستگاه‌های مسئول و نتایج قابل انتشار اقدامات نظارتی اطلاع پیدا کنند؛ اداره استاندارد می‌تواند در چارچوب قوانین و با رعایت حقوق اشخاص و ملاحظات پرونده‌های در حال رسیدگی از طریق روابط عمومی، اطلاعیه‌های رسمی و رسانه‌های معتبر آمار بازرسی‌ها، نمونه‌برداری‌ها، اقدامات قانونی و نتایج قابل انتشار را در اختیار مردم قرار دهد.
آمار عملکرد اعلام‌شده درباره بازرسی از واحدهای تولیدی و بازار نمونه‌ای از اطلاعات قابل گزارش است و در کنار آن انتشار نتایج تأییدشده نمونه‌برداری‌ها، موارد احرازشده عدم انطباق و اقدامات اصلاحی، می‌تواند تصویر دقیق‌تری از اثربخشی نظارت ارائه کند.
انتشار گزارش‌های دوره‌ای مستند باید مبتنی بر اطلاعات تأییدشده باشد تا از اشتباه در تفکیک تعداد بازرسی‌ها، تعداد تخلفات و تعداد واحدهای متخلف جلوگیری شود؛ رویکرد ما حمایت از اطلاع‌رسانی مسئولانه و افزایش اعتماد عمومی از طریق ارائه اطلاعات دقیق و قابل استناد است.
تسنیم: اگر کالای غیراستانداردی وارد بازار شود و پس از آن خطر یا خسارتی برای مصرف‌کننده ایجاد کند، مسئولیت قانونی هر یک از دستگاه‌های مرتبط چگونه مشخص می‌شود؟
مسئولیت قانونی در صورت عرضه کالای غیراستاندارد یا ایجاد خسارت برای مصرف‌کننده به ماهیت موضوع، وظایف قانونی دستگاه‌های دخیل و مستندات پرونده بستگی دارد و نمی‌توان در همه موارد مسئولیت را متوجه یک دستگاه دانست؛ اداره استاندارد در حدود صلاحیت قانونی خود وظیفه نظارت بر اجرای استانداردهای اجباری، بررسی انطباق محصولات مشمول، پیگیری موارد عدم انطباق و انجام اقدامات قانونی مربوط را بر عهده دارد.
تولیدکنندگان نیز مسئول رعایت الزامات قانونی و کیفیت محصولات تولیدی خود هستند و سایر دستگاه‌ها بر اساس وظایف قانونی خود در زمینه صدور مجوز، نظارت بر فعالیت‌های اقتصادی، عرضه کالا و رسیدگی به تخلفات مسئولیت‌های مشخصی دارند و در صورت وقوع حادثه یا ورود خسارت موضوع باید بر اساس مدارک، نتایج کارشناسی، رابطه میان تخلف و خسارت و مقررات مربوط بررسی شود تا مسئولیت هر یک از اشخاص یا دستگاه‌های دخیل مشخص شود؛ هدف از نظارت استاندارد پیشگیری از عرضه محصولات نامنطبق، شناسایی به‌موقع تخلفات و کاهش خطرات احتمالی برای مردم است اما تحقق این هدف مستلزم همکاری دستگاه‌های مسئول و رعایت الزامات قانونی از سوی تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان است.
مردم موارد مشکوک را به اداره‌کل استاندارد استان اطلاع دهند
تسنیم: مردم از کجا مطمئن شوند که نظارت‌ها در عمل اجرا می‌شود و برای پیگیری شکایت‌های خود باید به کجا مراجعه کنند؟
استاندارد فقط یک نشان روی بسته‌بندی کالا نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از الزامات فنی و قانونی است که با سلامت، ایمنی، کیفیت محصولات و حقوق اقتصادی مردم ارتباط مستقیم دارد؛ اطمینان مردم از اجرای واقعی نظارت زمانی افزایش پیدا می‌کند که بازرسی‌ها مستند باشد، نتایج بررسی‌ها پیگیری شود، نواقص برطرف شوند و با تخلفات مطابق قانون برخورد شود به همین دلیل نظارت استاندارد صرفاً به حضور در محل واحد تولیدی یا مرکز عرضه محدود نیست و بررسی نتایج آزمون‌ها و پیگیری اقدامات اصلاحی نیز اهمیت دارد.
شهروندان شهرستان کهگیلویه می‌توانند در صورت مشاهده موارد مشکوک به عدم انطباق با استاندارد از طریق اداره‌کل استاندارد استان کهگیلویه و بویراحمد و مجاری رسمی اعلام شکایت و گزارش مردمی اقدام کنند و ارائه اطلاعات کالا یا واحد موردنظر و مستندات مربوط به بررسی دقیق‌تر موضوع کمک می‌کند.
امیدواریم با حمایت سازمان ملی استاندارد ایران و همکاری مسئولان استانی، زمینه تقویت نیروی انسانی و تأمین فضای اداری مناسب فراهم شود تا خدمات نظارتی با پوشش بیشتر و سرعت مناسب‌تری ارائه شود؛ ما معتقدیم اعتماد مردم زمانی تقویت می‌شود که نظارت نتیجه ملموس داشته باشد و شهروندان بتوانند تخلف را گزارش کنند، نتیجه رسیدگی را پیگیری کنند و از اقدامات قانونی انجام‌شده در چارچوب ضوابط مطلع شوند.
تسنیم: سخن پایانی شما با مردم چیست؟
توسعه تولید استاندارد، حمایت از تولیدکنندگان قانون‌مدار و صیانت از حقوق مصرف‌کنندگان اهدافی مکمل یکدیگر هستند، نگاه ما صرفاً برخورد با تخلفات نیست بلکه در کنار اجرای قانون باید زمینه آموزش، اصلاح فرایندهای تولید و ارتقای کیفیت محصولات نیز فراهم شود؛ در شهرستان‌های کهگیلویه و چرام با توجه به سهم قابل توجه فرآورده‌های ساختمانی در میان واحدهای تولیدی تحت پوشش ساماندهی واحدهای فاقد مجوز، ارتقای کیفیت محصولات و استمرار نظارت بر بازار از اولویت‌های مهم محسوب می‌شود.
در عین حال انجام مؤثر این مأموریت‌ها نیازمند نیروی انسانی کافی، فضای اداری مناسب، امکانات پشتیبانی و همکاری دستگاه‌های مسئول است، فعالیت نمایندگی استاندارد کهگیلویه با یک نفر نیرو و در فضای محدود یکی از اتاق‌های فرمانداری ضرورت توجه بیشتر به تقویت ساختار نظارتی این شهرستان را نشان می‌دهد و امیدواریم با همکاری تولیدکنندگان، دستگاه‌های اجرایی، مراجع صادرکننده مجوز و رسانه‌ها و مردم بتوانیم گام‌های مؤثرتری در جهت ارتقای کیفیت تولید، افزایش اعتماد عمومی و جلوگیری از عرضه محصولات غیراستاندارد برداریم.
گفت‌وگو از: سید مصطفی گنجی
انتهای پیام/