خبرگزاری تسنیم، یادداشت؛ مجتبی لشکربلوکی، استاد دانشگاه| میلاد حضرت زینب کبری(س)، تنها یادآور ولادت بانویی بزرگ در تاریخ اسلام نیست؛ فرصتی برای بازخوانی زندگی زنی است که در یکی از تاریک‌ترین مقاطع تاریخ، بار سنگین پاسداری از حقیقت را بر دوش گرفت و با شجاعت، صبر و روشنگری، اجازه نداد روایت فاتحان ظاهری کربلا بر حقیقت قیام امام حسین(ع) سایه بیندازد.

حضرت زینب(س) در خاندان امیرالمؤمنین علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) پرورش یافت؛ خاندانی که فضیلت، دانش، ایمان و مسئولیت‌پذیری در آن معنایی فراتر از واژه‌ها داشت. لقب «عقیله بنی‌هاشم» برای این بانوی بزرگ، تنها نشانه‌ای از جایگاه والای او در میان خاندانش نیست، بلکه بازتابی از شخصیت خردمند، ارجمند و استواری است که در بزنگاه‌های دشوار، تکیه‌گاه کاروان اهل‌بیت(ع) شد.

در سیمای اخلاقی و معنوی حضرت زینب(س)، جلوه‌هایی از فضایل خاندان نبوت دیده می‌شود؛ وقار و متانت، عفاف و حیا، فصاحت و شیوایی بیان، حلم و بردباری و شجاعتی که در سخت‌ترین شرایط نیز از مسیر حق منحرف نشد. با این حال، آنچه شخصیت ایشان را در تاریخ ماندگارتر می‌کند، صرفاً برخورداری از این فضایل نیست؛ بلکه تبدیل این ویژگی‌ها به کنش مؤثر در لحظه‌ای است که حقیقت در معرض تحریف قرار داشت.

حضور علمی و فرهنگی حضرت زینب(س) در جامعه اسلامی، پیش از واقعه عاشورا نیز جلوه‌گر بود. نقل شده است که ایشان در دوران حضور امام علی(ع) در کوفه، برای زنان این شهر تفسیر قرآن بیان می‌کردند. این روایت، تصویری از بانویی ارائه می‌دهد که نقش زن را به حضور در حاشیه تحولات اجتماعی محدود نمی‌دانست و آموزش، آگاهی‌بخشی و انتقال معارف دینی را بخشی از مسئولیت خود می‌شمرد.

این وجه از زندگی حضرت زینب(س) اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا نشان می‌دهد حضور مؤثر زنان در جامعه، نه پدیده‌ای تازه و نه محدود به یک عرصه خاص است. زن می‌تواند در کنار حفظ کرامت، عفاف و هویت اخلاقی خود، در میدان علم، تربیت، آگاهی‌بخشی و دفاع از ارزش‌ها نیز نقش‌آفرین باشد.

اما آزمون بزرگ این شخصیت، در کربلا و پس از آن رقم خورد؛ جایی که واقعه عاشورا، افزون بر میدان نبرد، به میدان روایت‌ها نیز کشیده شد.

پس از شهادت امام حسین(ع) و یاران وفادارش، خطر دیگری حقیقت نهضت را تهدید می‌کرد: تحریف ماهیت قیام و معرفی قربانیان ظلم به‌عنوان شکست‌خوردگانی بی‌پناه. در چنین شرایطی، حضرت زینب(س) مسئولیتی تاریخی بر عهده گرفت؛ مسئولیتی که از مراقبت و حمایت از بازماندگان آغاز شد و با روشنگری در کوفه و شام ادامه یافت.

ایشان در شرایطی که اسارت، مصیبت و فشار روانی می‌توانست هر انسانی را از پا درآورد، با صلابت سخن گفت و پرده از ماهیت ستم برداشت. خطبه‌های حضرت زینب(س) در کوفه و شام، تنها واکنشی احساسی به یک فاجعه نبود؛ تبیین چرایی قیام، افشای منطق قدرت ستمگر و بازگرداندن حقیقت به افکار عمومی بود.

از همین منظر، می‌توان نقش حضرت زینب(س) را نمونه‌ای ماندگار از جهاد تبیین دانست؛ تلاشی برای آنکه واقعیت‌ها در هیاهوی تبلیغات گم نشوند، جای ظالم و مظلوم تغییر نکند و خون شهیدان به فراموشی سپرده نشود. ایشان با روایت دقیق و شجاعانه آنچه در کربلا گذشت، اجازه ندادند دشمن، روایت خود را به‌عنوان روایت نهایی تاریخ تثبیت کند.

اگر عاشورا در میدان، حماسه ایستادگی بود، در ادامه مسیر، روشنگری حضرت زینب(س) ضامن ماندگاری پیام آن شد. به همین دلیل، رسالت ایشان را نمی‌توان تنها به تحمل مصیبت یا ایراد خطبه‌هایی تاریخی تقلیل داد؛ ایشان در عمل، مسئولیت روایتگری و رساندن پیام نهضت را در یکی از دشوارترین شرایط ممکن بر عهده گرفتند.

یکی دیگر از ابعاد برجسته زندگی حضرت زینب(س)، نقش ایشان در مراقبت از بازماندگان واقعه عاشورا و حمایت از امام سجاد(ع) است. در شرایطی که بیماری امام و فشارهای ناشی از اسارت، استمرار مسیر امامت را با مخاطره روبه‌رو کرده بود، حضرت زینب(س) با مسئولیت‌پذیری و ایثار، نقشی تعیین‌کننده در حفاظت از جان امام و رسیدگی به زنان و کودکان کاروان ایفا کردند.

نام‌گذاری سالروز ولادت ایشان به‌عنوان روز پرستار در ایران، فرصتی برای توجه به همین پیوند عمیق میان ایثار، مراقبت و مسئولیت انسانی است. پرستاری تنها یک حرفه درمانی نیست؛ مسئولیتی است که در آن دانش، مهارت، صبر، تعهد و احترام به کرامت انسان در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.

الگوی حضرت زینب(س) برای جامعه پرستاری، یادآور ارزش مراقبت از انسان در دشوارترین لحظات زندگی است؛ البته پاسداشت این جایگاه معنوی، زمانی کامل می‌شود که با توجه عملی به شأن حرفه‌ای پرستاران، شرایط کاری، امنیت شغلی و مطالبات قانونی آنان همراه باشد.

حضرت زینب کبری(س) تصویری روشن از زنی ارائه می‌دهد که میان عفاف و حضور اجتماعی، میان صبر و اعتراض به ظلم، و میان مسئولیت خانوادگی و رسالت عمومی تعارضی نمی‌بیند. ایشان نه در برابر مصیبت از مسئولیت خود دست کشید و نه اجازه داد رنج و فشار، صدای حقیقت را خاموش کند.

این الگو، در روزگار ما نیز قابل تأمل است؛ روزگاری که جوامع بیش از هر زمان دیگری به آگاهی، روایت درست رویدادها و حضور مسئولانه انسان‌های دغدغه‌مند نیاز دارند. درس زینب(س) آن است که ایستادگی تنها به حضور در میدان سختی‌ها محدود نمی‌شود؛ گاهی باید در برابر تحریف ایستاد، گاهی باید از جان انسان‌ها مراقبت کرد و گاهی باید با کلامی روشن، حقیقت را از زیر غبار تبلیغات بیرون کشید.

ماندگاری عاشورا نیز از همین پیوند میان خون و پیام، فداکاری و آگاهی و مقاومت و روایت سرچشمه می‌گیرد. اگر کربلا صحنه رویارویی حق و باطل بود، رسالت حضرت زینب(س) نشان داد که این رویارویی پس از پایان نبرد نیز ادامه دارد و پیروزی یک نهضت، به حفظ و انتقال درست حقیقت آن وابسته است.

از این رو، میلاد حضرت زینب(س) فرصتی برای تجلیل صرف از یک شخصیت تاریخی نیست؛ دعوتی است به بازاندیشی در مسئولیت زنان، جایگاه پرستاری، ضرورت آگاهی‌بخشی و اهمیت ایستادگی در برابر تحریف. بانویی که در اوج مصیبت، حقیقت را روایت کرد، به تاریخ آموخت که گاه یک صدای استوار می‌تواند مانع خاموش شدن پیام یک حماسه شود.

انتهای پیام/