جان‌فدا؛ معجزه‌ای که اصحاب علم را به حیرت واداشت
- اخبار فرهنگی
- اخبار اندیشه
- 21 مهر 1405 - 12:36
به گزارش خبرگزاری تسنیم، نشست هم‌اندیشی «مبانی الهیاتی و اجتماعی پدیده شکوهمند جان‌فدا» در حوزه هنری انقلاب اسلامی تهران با حضور حجت‌الاسلام محمدامیری طیبی، عظیم ابراهیم‌پور، حجت‌الاسلام محمد قدسی، حسین شهرستانی، حجت‌الاسلام مجتبی عرب، آرش مقدم، مهران کریمی، حجت‌الاسلام حسن قانع، حجت‌الاسلام روح‌الله حریزاوی و سجاد صفارهرندی برگزار شد. این نشست با هدف صورت‌بندی علمی و الهیاتی پویش ملی جان‌فدا و تبیین وجوه قرآنی، اجتماعی و راهبردی آن تشکیل گردید.
در آغاز نشست، حجت‌الاسلام روح‌الله حریزاوی، کارشناس الهیات راهبردی و مطالعات مقاومت، با اشاره به آیه شریفه هو الذی أیدک بنصره و بالمؤمنین تأکید کرد: یکی از سنت‌های قطعی خداوند متعال این است که تأیید، نصرت و مدد را به خود و به جامعه ایمانی که ولایت ولی الهی را پذیرفته نسبت می‌دهد. خداوند جامعه مؤمن را شریک خود در نصرت دین خدا و نصرت ولی خدا قرار می‌دهد و رتبه متعالی و مترقی برای جامعه ایمانی لحاظ می‌کند.
حریزاوی افزود: این موضوع در بیانات رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای رضوان‌الله تعالی علیه، از طرح کلی تا آخرین دیدارها و گفتگوها به زیبایی صورت‌بندی شده است. وی با اشاره به جنگ‌های سه‌گانه اخیر از جنگ دوازده‌روزه تا جنگ سی‌ونه‌روزه که از پیچیده‌ترین و سنگین‌ترین جنگ‌های تحمیلی بر اسلام و مکتب تشیع بود و همچنین کودتای دی‌ماه که ابتدا با تعبیر شبه‌کودتا و سپس با تصریح کودتا از سوی رهبر شهید نامیده شد، اظهار داشت: در همه این حوادث وجوه الهیاتی مشهود است و دشمن نیز به آن‌ها تصریح دارد، در حالی که برخی دوستان سخاوتمندانه عبور می‌کنند و تنها تحلیل‌های استراتژیک ارائه می‌دهند. تحلیل استراتژیک کفایت نمی‌کند؛ باید کاوش عمق ماجرا با تحلیل الهیاتی، مبانی دینی، هستی‌شناختی، تاریخی و فلسفه تاریخی صورت گیرد تا بدانیم دشمن دقیقاً از کدام وجه به ما حمله می‌کند.
حریزاوی سپس به طراحی دوره‌های الهیات راهبردی در حوزه معارف اسلام ناب در سراسر کشور اشاره کرد و گفت: به فضل خداوند بیش از سیصد جلسه علمی برگزار شد و از این زاویه به مسئله پرداخته شد. کتاب الهیات انتقام که در دوره قبلی رونمایی شد، ماحصل مباحث اساتید فرهیخته‌ای بود که هفته قبل و بعد از تشییع و تدفین رهبر شهید در دوره‌های الهیات خونخواهی و الهیات انتقام به آن پرداخته بودند و بسیار مهم و کاربردی است. وی با اشاره به سخنان وزیر دفاع و وزیر خارجه دولت تروریستی ایالات متحده در دو هفته گذشته افزود: وزیر دفاع تصریح کرد که برنامه ارتش سکولار را کنار گذاشته‌اند و دنبال پروژه الهیات سیاسی هستند. پویش “سندمی” که در مقابل پویش عظیم جان‌فدا طراحی شده بود، به دلیل اینکه رویکرد الهیاتی آن حقیقت ندارد و الهیات شیطانی و الحادی است، شکست خورد. آن‌ها پس از یک یا دو قرن تلاش در انحطاط بشر و قرار دادن سکولاریسم به‌عنوان مبنای جنگ‌های خود، اکنون به این نتیجه رسیده‌اند که برای ادامه حیاتشان باید از این مبانی ولو پوچ و الحادی کمک بگیرند.
حریزاوی سخنرانی روبیو در آتن را نیز مورد توجه قرار داد که در آن حرکت تمدنی ایران را رو به افزایش و تمدن غرب را در آستانه فروپاشی توصیف کرده و برای حفظ تمدن منحط غربی به جنگ‌های صلیبی و مباحث الهیاتی متوسل شده بود. وی تأکید کرد که کوتاهی در معرفی وجوه الهیاتی حرکت خود در حالی که دشمن به آن تصریح می‌کند، نقطه خلأ است و تشکیل چنین جلساتی در راستای رفع این خلأ ارزیابی می‌شود.
در ادامه، حجت‌الاسلام محمد قدسی، پژوهشگر منظومه فکری رهبر معظم انقلاب و مطالعات توحیدی حکمرانی، با کسب اجازه از حضار و گرامی‌داشت یاد شهدای جبهه مقاومت و حماسه هفت اکتبر طوفان الاقصی، اظهار داشت: رهبر عزیز و فرزانه انقلاب، حضرت آیت‌الله امام سید مجتبی خامنه‌ای حفظه‌الله، در پیام‌های متعدد نگرش الهیاتی و منظومه توحیدی که از امامین انقلاب به ارث برده‌اند را امتداد بخشیده‌اند و بر پایه آن نظام مسائل حکمرانی را تبیین و راهبردنگاری می‌کنند. این موضوع در زمان حاضر به میدان خود نزدیک‌تر شده و بروز و ظهور این معارف الهی را در مصادیق روزانه مشاهده می‌کنیم.
وی با استناد به پیام هفته وحدت رهبر معظم انقلاب گفت: توصیف ایشان از وضعیت امروز انقلاب اسلامی بسیار دقیق و عمیق است: اسلام و اهل آن پس از گذر از دوران‌های سخت و پرتلاطم و طی کردن فراز و نشیب‌های متعدد از صدر اول تاکنون به مرحله‌ای سرنوشت‌ساز وتعیین‌کننده رسیده است. امروز مسلمین نقشی بسیار مؤثر و تاریخ‌ساز می‌توانند ایفا کنند و چشم‌انداز غلبه نهایی حق بر باطل و اسلام بر کفر به مراتب بیش از همه ادوار گذشته به عینیت نزدیک شده است.
قدسی شرط اول این مهم را اتحاد کلمه مسلمین و وحدت در مقابل کفر جهانی دانست و افزود: وحدت مسلمین راهبردی قرآنی و آموزه اصیل اسلام ناب محمدی است، نه مسئله‌ای سطحی و گذرا. مقصود از وحدت آن است که در سطح عمومی جوامع اسلامی نقاط مشترک محور و اصل قرار گیرد و نقاط افتراق با استدلال و پایه معرفتی به نقاط مشترک تبدیل شود. ما به یک هستی اجتماعی ایمانی حول ولایت نیازمندیم که تعبیر قرآن از آن بنیان مرصوص است.
وی سپس به سه ساحت بازتولید معارف، بازسازی معارف و عینیت‌بخشی به معارف در منظومه معارفی رهبر معظم انقلاب اشاره کرد و گفت: این سه ساحت الگوی نرم‌افزاری غلبه بر جبهه باطل در دورانی است که تقابل به عینیت نزدیک شده. مأموریت اصلی امام جامعه توسعه شأن امامت از ساحت امام منصوب به امامت اجتماعی است؛ یعنی امت را به مرحله امامت برساند و به الگوی پیشران تمدن اسلامی تبدیل کند. این موضوع در ادبیات قرآنی با مسئله استخلاف اجتماعی مطرح می‌شود.
قدسی با استناد به آیه فإن حسبک الله... هو الذی أیدک بنصره و بالمؤمنین تأکید کرد : خداوند آن‌قدر عظمت در اجتماع یک ملت مؤمن گنجانده که آن را با نصرت خود مقایسه کرده است. وی معجزه‌های اجتماعی را وابسته به اراده انسان‌ها دانست و گفت: برخلاف معجزه اژدها شدن عصای موسی که ربطی به اراده انسان ندارد، معجزه‌های اجتماعی مستقیماً به اراده انسان‌ها مرتبط است. ان‌الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بأنفسهم. هرگاه ملتی تصمیم بگیرد، اراده کند و حرکت متناسب با هدفش را انجام دهد، معجزه اجتماعی اتفاق می‌افتد. قدسی در پایان سخنان خود به پیام انتصاب ریاست سازمان بسیج اشاره کرد که در آن اولین مطالبه رهبر معظم انقلاب تعمیق و گسترش فرهنگ بسیج و مقاومت با شعار "هر ایرانی یک بسیجی" با استفاده از ظرفیت آحاد مردم مبعوث‌شده و اقشار میلیونی جان‌فدا بود.
سپس مهران کریمی، پژوهشگر بیانات امام مجاهد شهید و نویسنده کتاب «در آغوش نیل» در تبیین سنت‌های الهی، با نقل روایتی میدانی از سفرهای جهادی خود در روستای اسلام‌آباد شهرستان علی‌آباد استان گلستان آغاز کرد و گفت: حدود هفت یا هشت سال پیش در خانه‌ای که بوی تعفن می‌داد با مردی بلوچ مواجه شدیم که پایش شکسته و استخوان بیرون زده بود. شناسنامه نداشت و دوازده میلیون تومان برای عمل نیاز بود. همان شب با کمک دوستان و اهالی روستا این مبلغ جمع شد و عمل انجام گرفت. فردای آن روز خانه‌ای دیگر دیدیم که مردی سکته کرده و یک سال برق نداشت. دختر وحشت‌زده‌اش در حیاط بازی می‌کرد. دوباره کمک جمع شد.
کریمی افزود: در هفت یا هشت سال گذشته حدود شش هزار فعال اجتماعی را این‌گونه دیده‌ام؛ آدم‌هایی که دست به خیر بودند، دو میلیارد کاغذ باطله جمع می‌کردند، بسته معیشتی می‌دادند، جهیزیه جور می‌کردند. با جامعه محسنین ایران آشنا شدم و دیدم خدا چگونه به این‌ها کمک می‌کند.
وی با اشاره به صندوق‌های قرض‌الحسنه شکل‌گرفته توسط زنان مطلقه در استان فارس که به پانصد صندوق و بیست‌وچهار میلیارد تومان و صدوهفتاد اشتغال سالانه رسیده بود، گفت: این جامعه محسنین دستاورد انقلاب اسلامی از دل حضور، میل و اراده مردم است. اما تعداد این افراد کم است و باید با طراحی هسته‌های مردمی و حلقه‌های میانی از سال 98 و پس از بیانیه گام دوم، این جامعه را گسترش داد.
کریمی با استناد به سخنرانی رهبر معظم انقلاب در جمع خبرگان در سال 1399 تأکید کرد: مفاهیم مهمی که امام از آن‌ها استفاده کرد مانند توکل، تکلیف، ایثار، شهادت و جهاد باید توسط علما و خبرگان تجسم میدانی پیدا کند. تا قبل از کرونا فهم دقیقی از مواسات نداشتیم؛ وقتی دشمن حمله کرد فهمیدیم هم مال ماست، هم باید استقامت کنیم و هم مردم باید استقامت کنند. وی مؤثرسازی جان‌فداها را نیازمند تلاقی جریان فکر و اندیشه با نیروهای میدانی دانست و گفت: بعثت یک حرف است و تشکیل حکومت حرف دیگر. آیا جان‌فدا وارد اقتصاد و مسائل اجتماعی می‌شود؟ سنت پایه معیت محسنین، متقین و مؤمنین است. معیت خاص و ویژه از باب اعجاز در همین گروه‌های مردمی دیده می‌شود.
در بخش بعدی، حجت‌الاسلام حسن قانع، کارشناس تفسیر قرآن و مطالعات نقش زنان در انقلاب اسلامی، با محوریت آیه 111 سوره توبه گفت: إن الله اشتری من المؤمنین أنفسهم و أموالهم... خداوند از مؤمنین جان و مالشان را می‌خرد و خریدار جان ارزشش بالاتر از خریدار مال است. جان‌فدا را خدا خریده؛ هویت، رسالت و حتی حیات طیبه‌اش را.
وی با استناد به آیه من عمل صالحاً من ذکر أو أنثی و هو مؤمن فلنحیینه حیاة طیبة افزود: آثار و پیامدهای این عمل صالح حیات طیبه است. این جان‌فدا به “ما”بودگی می‌رسد؛ مرکز ثقل هویت جمعی، دینی، ملی و اجتماعی.» قانع عامل نگهدارنده حرکت جان‌فدا در دویست‌وبیست‌وسه شب را زنان، مادران و دختران پرچم‌به‌دست دانست و گفت: امام شهید فرمودند زنان اگر نگوییم بیشتر از مردان، قطعاً کمتر از مردان در پیروزی انقلاب سهم نداشتند بلکه بیشتر. جان‌فدا در لحظه ثبت‌نام یک شهید زنده است؛ خود وجود و انسانیت است. این حرکت بازدارندگی ندارد مگر آنکه امید و ایمانش از خدا قطع شود.
وی با مقایسه نگاه غربی کانتی که زن را شهروند منفعل می‌داند و حق حیات برایش قائل نیست، تأکید کرد: در منظومه فکری امامین انقلاب و فلسفه دینی ما این حرکت فراجنسیتی است. زنان مرکز ثقل پایداری، پیش‌موتور پیشران و نگهدارنده احساس و عواطف می‌شوند. زنان عاشورایی با مهندسی ادراک حرکت اباعبدالله، ماندگاری کربلا را رقم زدند و امروز این حرکت به بانوان جان‌فدا تبدیل شده که مرکز ثقل هدایت عاطفی، اجتماعی، اعتقادی، فرهنگی و سیاسی هستند.
قانع استراتژی استمرار را حفظ بنیان خانواده به‌عنوان بنیان مرصوص دانست و گفت: در منطق سکولار و اصالت لذت، جان‌فدا یعنی نیستی و فنا؛ اما در منطق قرآن و امامین انقلاب، جان‌فدا یعنی تنها با خدا و همه چیز را داشتن، چون خدا را دارد. اگر بخواهیم این حرکت از هویت خود خارج نشود باید خانواده را مرکز ثقل قرار دهیم و حرکت خانوادگی را به عرصه‌های کنشگری هدایت کنیم.
حسین شهرستانی، پژوهشگر مردم‌سالاری دینی و حلقه‌های میانی، با نقد تنبلی نظری انقلاب اسلامی در تبیین دستاوردها گفت: انقلاب ما یکی از تنبل‌ترین انقلاب‌ها در روایت و تبیین نظری است. نسبت به پدیده ملت مبعوث‌شده و جان‌فدا در دانشگاه و حتی حوزه صورت‌بندی علمی و الهیاتی جدی شکل نگرفته است.
وی با استناد به نامه رهبر شهید به فرزندش حاج‌آقا مصطفی در سال 1365 که اخیراً منتشر شده، گفت: ایشان نوشته‌اند بچه‌ها را با خود به نیشابور و سبزوار بردم تا آیات و برکات الهی را در اجتماعات بزرگ و پرشور مردم ببینند و عظمت مردم را که رشحه‌ای از قدرت خداست درک کنند. این مبنای فکری و الهیاتی حرکت انقلاب و امتداد آن در بعثت مردم است. شهرستانی تربیت ولایی مردم در ساختار امام-امت را ریشه این پدیده دانست و افزود: خبر شهادت آقا آمد و بدون فراخوان سازمان تبلیغات، صداوسیما یا سپاه، مردم اتوماتیک به میدان انقلاب آمدند. این حرکت احساسی نیست که هفت ماه ادامه داشته باشد؛ نتیجه چهل‌واندی سال تربیت سیاسی است.
وی مصادیقی چون رزمایش مواسات در کرونا، کمک بیست‌وپنج درصدی مردم به جبهه مقاومت و تجلیل مکرر رهبر معظم انقلاب از مردم پس از 22 بهمن را نتیجه این تربیت برشمرد و گفت: مردم‌سالاری دینی در نگاه امام و آقا صرفاً انتخابات یا نظارت بر مسئولین نیست؛ عاملیت عمیق و میدان‌داری مردم است. حلقه‌های میانی که برخی گمان کردند شیفت از دولت‌سازی اسلامی است، در واقع کمک‌کننده به پروژه دولت اسلامی و دولت جوان حزب‌اللهی است. شهرستانی سنت الهی پیشرفت و پسرفت جوامع را وابسته به اراده و عزم انسان‌ها دانست و افزود: کلید تحولات عظیمه این عاملیت انسان است. قانون دیگر غلبه خروش مردم بر خودکامگی است که در تفسیر نهج‌البلاغه و ماجرای عثمان نیز دیده می‌شود.
حجت‌الاسلام مجتبی عرب، کارشناس الهیات سیاسی و مطالعات تمدنی، با تأکید بر ویرایش نظامات حکمرانی بر اساس بعثت مردم گفت: آنچه از میدان پس از بعثت برمی‌خیزد گاهی از بالاترین رده‌های حکمرانی ارزش بیشتری دارد. اشتباه استراتژیک آن است که نخبگان بخواهند جان‌فدایان را هدایت کنند؛ بهتر است نظامات فکری خود را متناسب با آنچه اتفاق افتاده ویرایش کنند و فهم جدیدی از جامعه‌شناسی و حرکت‌های اجتماعی ایجاد نمایند. وی افزود که مسئله حکمرانی محلی و نقش آحاد مردم در آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
عظیم ابراهیم‌پور، پژوهشگر جامعه‌شناسی انقلاب و سرمایه اجتماعی، بر ضرورت تهیه بسته مفهومی و فکری از پدیده جان‌فدا برای استمرار معرفتی و میدانی آن تأکید کرد و گفت: این بعثت عظیم می‌تواند نظامات حکمرانی را ویرایش بزند و در عرصه‌های کلان ملی و بین‌المللی حرف خود را اثبات کند.
حجت‌الاسلام محمدامیری طیبی، کارشناس مطالعات مقاومت و روایت جنگ، با اشاره به وجوه الهیاتی جنگ‌های اخیر و تصریح دشمن به آن‌ها، بر لزوم پرهیز از عبور سخاوتمندانه از تحلیل الهیاتی تأکید کرد.
آرش مقدم، پژوهشگر فعالان اجتماعی و گروه‌های مردمی، تجربه‌های میدانی هسته‌های مردمی و حلقه‌ها میانی را مکمل سخنان کریمی دانست و بر گسترش جامعه محسنین تأکید کرد.
سجاد صفارهرندی، کارشناس رسانه و روایت تمدنی، در بخش پایانی گفت: ما امروز نباید دنبال انسان‌رسانه باشیم؛ ترامپ ملعون یک انسان‌رسانه است. ما باید دنبال عمل یک انسان الهی، یعنی جان‌فدای رسانه باشیم که عملش رسانه است و آثارش باقی می‌ماند.
در جمع‌بندی نشست، همه سخنرانان بر این نکته توافق داشتند که مطالبه امام حاضر از جامعه نخبگانی آن است که معجزه‌های اجتماعی عقبه معرفتی جدی پیدا کند تا امت واحده محور اراده اصلی سنت‌های الهی برای ابطال تمدن غرب و ایجاد تمدن نوین اسلامی شود. این هم‌اندیشی گامی در راستای رفع خلأ صورت‌بندی علمی پدیده جان‌فدا ارزیابی شد و امید آن رفت که با انفاس قدسیه امام شهید و توجهات حضرت ولی‌عصر عجل‌الله تعالی فرجه، این حرکت مورد رضایت الهی قرار گیرد.
انتهای پیام/