به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، مساجد در فرهنگ اسلامی و ساختار شهری همواره کانون‌های اصلی انسجام اجتماعی، تعالی فرهنگی و سنگر مقاومت در برابر آسیب‌های گوناگون بوده‌اند. با این حال، در سال‌های اخیر به موازات تحولات اقتصادی و افزایش تصاعدی هزینه‌های نگهداری ابنیه، بخش اعظمی از مساجد به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار شهر زنجان با تنگناهای شدید مالی در تأمین نیازهای اولیه، بهسازی‌های عمرانی و زیرساخت‌های بهداشتی روبه‌رو شده‌اند؛ وضعیتی که توان سنتی خیرین و مشارکت‌های خودجوش مردمی را نیز تحت‌الشعاع قرار داده است.
در چنین شرایطی، تصویب شیوه‌نامه حمایت مالی شهرداری از مساجد توسط شورای اسلامی شهر زنجان با هدف شفاف‌سازی و نظام‌مند کردن کمک‌های مدیریت شهری، گامی در جهت پر کردن این خلأهای زیربنایی تلقی می‌شد، اما روند تصویب تا اجرای این مصوبات با موانع اداری، رد صلاحیت‌های نظارتی و طرح برخی شائبه‌ها از جمله نگاه‌های انتخاباتی مواجه شد؛ رویدادی که دامنه اختلافات پیرامون حدود اختیارات قانونی مدیریت شهری و وظایف دستگاه‌های متولی را به سطح رسانه‌ها و هیئت حل اختلاف استان کشاند.
از سوی دیگر، شفاف‌سازی ساختار تشکیلاتی «قرارگاه مسجد» و تبیین حدود اختیارات نهادهایی نظیر اداره‌کل اوقاف و امور خیریه نشان می‌دهد که تکیه صرف به اعتبارات بسیار ناچیز دولتی پاسخگوی نیازهای فزاینده صدها باب مسجد در سطح شهر و استان نیست. محدودیت‌های شرعی در مصرف عواید موقوفات مقید به زمان و مکان خاص نیز امکان تزریق منابع به کلیه مساجد نیازمند را سلب کرده و همین امر لزوم هم‌افزایی ساختارمند و پرهیز از تصمیمات جزیره‌ای را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد.
خبرگزاری تسنیم در زنجان با توجه به اهمیت صیانت از شأن کانون‌های دینی و لزوم حفظ پویایی فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی در محلات، در پرونده‌ای ویژه به گفت‌وگو با رئیس و اعضای کمیسیون‌های تخصصی شورای اسلامی شهر و همچنین مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان پرداخته است تا ابعاد فنی، قانونی و اعتباری این مناقشه را واکاوی کند؛ اظهاراتی که در ادامه از نظر می‌گذرد.
حمایت شهرداری از مساجد طبق شیوه‌نامه قانونی است/ برخوردهای سلیقه‌ای را نمی‌پذیریم
حسین حمزه‌لوپاک رئیس شورای اسلامی شهر زنجان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به ضرورت حمایت مدیریت شهری از اماکن مذهبی اظهار داشت: شیوه‌نامه حمایت شهرداری از مساجد، حاصل جلسات متعدد کارشناسی و بررسی‌های دقیق در کمیسیون‌های تخصصی شورای شهر است؛ بنابراین رد این مصوبات تنها با استناد به دلایل قانونی امکان‌پذیر است، نه بر اساس سلایق شخصی یا ملاحظات غیرمرتبط.
رئیس شورای اسلامی شهر زنجان با تصریح بر اینکه ردیف بودجه مربوط به کمک به مساجد در زمان تصویب بودجه سالانه، به تایید مراجع قانونی از جمله کمیته تطبیق رسیده است، افزود: فرآیند تخصیص این کمک‌ها کاملاً شفاف و فنی است. طبق شیوه‌نامه مصوب، کمیته‌ای متشکل از معاونت‌های مربوطه در شهرداری (از جمله معاونت عمرانی) وظیفه ارزیابی و تعیین میزان مشارکت برای هر مسجد را بر عهده دارد و در ترکیب این کمیته، نماینده‌ای از شورای شهر نیز حضور دارد تا نظارت‌های لازم صورت گیرد.
وی در پاسخ به برخی حواشی و مخالفت‌ها با این طرح گفت: متأسفانه شاهد هستیم برخی افراد با استفاده از بهانه‌هایی نظیر رویکردهای انتخاباتی، تلاش می‌کنند در مسیر اجرای این مصوبه قانونی مانع‌تراشی کنند. این در حالی است که شهرداری و شورا فارغ از هیاهوهای سیاسی، موظف به حمایت از توسعه فعالیت‌های دینی و فرهنگی در مساجد هستند. اگر قرار است مصوبه‌ای از سوی نهادهای نظارتی رد شود، باید مغایرت‌های قانونی آن احصاء گردد؛ نه اینکه با رویکردهای سلیقه‌ای و تشخیص‌های فردی، چوب لای چرخ پروژه‌هایی مانند «مسجد جامع» که سال‌هاست بلاتکلیف مانده‌اند، بگذاریم.
حمزه‌لوپاک با بیان اینکه شورای شهر بر اجرای این مصوبه اصرار دارد، خاطرنشان کرد: این رویکردهای غیرکارشناسی آسیب جدی به سطح خدمت‌رسانی مدیریت شهری وارد می‌کند. در همین راستا، طی مکاتبه‌ای رسمی با استاندار زنجان به عنوان رئیس هیأت حل اختلاف استان، خواستار رسیدگی دقیق به این رفتارهای سلیقه‌ای شده‌ایم و تأکید داریم که قانون‌مداری باید جایگزین برخوردهای شخصی در اداره امور شهر شود.
وضعیت اقتصادی مردم توان خیرین را کاهش داده است/ لزوم حمایت ویژه شهرداری از مساجد
جلال کرمی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با بیان اینکه مساجد همواره پایگاه اصلی فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی شهر بوده‌اند، اظهار داشت: متأسفانه در حال حاضر به دلیل فشارهای اقتصادی، توان مالی مردم برای کمک به امور مساجد نسبت به گذشته کاهش یافته است. در چنین شرایطی که مساجد در تأمین هزینه‌های جاری خود با چالش مواجه هستند، مدیریت شهری باید نقش حمایتی خود را پررنگ‌تر ایفا کند.
رئیس کمیسیون پیگیری و نظارت شورای اسلامی شهر زنجان با قدردانی از تدوین شیوه‌نامه حمایتی توسط شهرداری، تصریح کرد: شهردار و عوامل مدیریت شهری با سعه‌صدر و صرف وقتِ بسیار، شیوه‌نامه‌ای تخصصی و دقیق برساماندهی کمک‌های شهرداری به مساجد تدوین کردند تا این کمک‌ها از حالت پراکنده خارج و هدفمند شود. انتظار می‌رفت با تصویب و اجرای این شیوه‌نامه، بخشی از بار مالی مساجد کاهش یابد که متأسفانه با روند رد شدن یا ایجاد مانع برای آن مواجه شدیم.
وی افزود: رویکرد ما در شورای شهر، حمایت از نهادهای مردمی و دینی است تا خلأ ناشی از کاهش کمک‌های خیرین به مساجد، با مشارکت مدیریت شهری پر شود. مساجد هم‌اکنون به عنوان پایگاه‌های تاب‌آوری اجتماعی، نیاز به توجه ویژه دارند و توقف حمایت‌های شهرداری در این مقطع، به فعالیت‌های فرهنگی شهر آسیب خواهد زد.
کرمی با تأکید بر اینکه شورای شهر همچنان پیگیر حل موانع اجرای این مصوبه است، خاطرنشان کرد: انتظار داریم مراجع ذی‌ربط با نگاهی مثبت و با درک شرایط فعلی اقتصادی شهر و مساجد، اجازه دهند این شیوه‌نامه عملیاتی شود تا بتوانیم در کنار مردم، بخشی از دغدغه‌های این کانون‌های فرهنگی را برطرف کنیم.
حمایت از مساجد نباید قربانی شائبه‌های انتخاباتی شود
منصور مرادلو رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری شورای اسلامی شهر زنجان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به مشکلات مالی برخی مساجد شهر اظهار داشت: در حالی که برخی مساجد با تکیه بر درآمدهای حاصل از واحدهای تجاری، بخشی از هزینه‌های خود را پوشش می‌دهند، مساجد بسیاری نیز در سطح شهر وجود دارند که فاقد هرگونه منبع درآمدی بوده و در تأمین هزینه‌های جاری با چالش‌های جدی مواجه‌اند؛ این مراکز در صورت عدم حمایت، عملاً در اداره امور خود ناتوان خواهند بود.
رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری شورای اسلامی شهر زنجان با بیان اینکه حمایت از مساجد در بسیاری از استانها و شهرهای کشور به عنوان یک رویه معمول اجرا می‌شود، تصریح کرد: جای تعجب است که چرا برخی افراد با نادیده گرفتن این ضرورت، تلاش می‌کنند حمایت از مساجد را به شائبه‌های انتخاباتی گره بزنند. اعضای شورای شهر شش سال است که صادقانه در حال تلاش برای توسعه شهر هستند و مردم خود بهترین ارزیاب عملکرد ما هستند؛ لذا تقلیلِ یک اقدام قانونی و انسانی به «تبلیغات انتخاباتی»، منطقی نیست.
وی افزود: اگر قرار باشد با نگاهِ انتخاباتی به کوچک‌ترین اقدامات شهرداری نگریسته شود، مسیر خدمت‌رسانی به مردم مسدود خواهد شد. این تلقی که کمک به یک مسجد، اقدامی انتخاباتی است، بسیار سطحی است و با واقعیت‌های موجود در شهر همخوانی ندارد.
مرادلو بر لزوم برخورد منطقی با این موضوع تأکید کرد و گفت: شایسته است متولیان امر با نگاهی واقع‌بینانه به وضعیت تاب‌آوری اقتصادی مساجد، از ایجاد حواشی غیرضروری پرهیز کرده و اجازه دهند روند حمایت‌های قانونی شهرداری از این کانون‌های فرهنگی و مذهبی بر اساس شیوه‌نامه‌های مصوب و فارغ از جنجال‌های سیاسی پیش برود.
حمایت شهرداری از مساجد، مانع تعطیلی کانون‌های دینی است
حجت‌الاسلام کاظم مجتهدی نایب رئیس و رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر زنجان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با تأکید بر ضرورت حفظ و تقویت جایگاه مساجد در تراز محلات اظهار داشت: متأسفانه برخی مساجد شهر به دلیل فقدان منابع مالی، در وضعیت نامناسبی به سر می‌برند که این امر منجر به کاهش مراجعات و عدم جذب جوانان شده است؛ در چنین شرایطی، اقدام شورای شهر و شهرداری برای مساعدت به مساجد، یک حرکت خداپسندانه و در راستای حفظ این پایگاه‌های فرهنگی است.
رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر زنجان با تصریح بر اینکه این کمک‌ها فاقد رویکردهای غیرمتعارف است، افزود: تمام مساعدت‌های پیش‌بینی‌شده برای امور زیربنایی و عمرانی نظیر بهسازی سرویس‌های بهداشتی، کف‌سازی یا تعمیرات جزئی، کاملاً مشروط است. این فرآیند تحت نظارت دقیقِ کمیته‌ای ویژه و با تأیید نهایی «مرکز رسیدگی به امور مساجد» انجام می‌شود تا اطمینان حاصل شود که بودجه‌های تخصیصی در جای درست و ضروری هزینه می‌شوند.
وی با انتقاد از ایجاد بروکراسی‌های زائد برای این مبالغ ناچیز گفت: مبالغی که شهرداری برای این امور اختصاص می‌دهد در قیاس با نیازهای واقعی مساجد، ارقام کلانی نیست؛ لذا تشکیل مجموعه‌های پرهزینه برای تصویب و تأیید این مبالغ اندک، منطقی به نظر نمی‌رسد و ما از هرگونه کاهش هزینه‌های زائد اداری در این مسیر استقبال می‌کنیم.
مجتهدی خاطرنشان کرد: وقتی مسجدی به دلیل فرسودگی عملاً تعطیل می‌شود، نه‌تنها یک مکان مذهبی، بلکه یک کانون اجتماعی را در محله از دست می‌دهیم. بنابراین انتظار داریم که با نگاهی حمایتی و فارغ از نگاه‌های محدود، اجازه داده شود این مصوبه قانونی اجرایی شده تا شاهد پویایی دوباره مساجد سطح شهر باشیم.
شأن مساجد نباید فدای حواشی سیاسی شود/ شهرداری فراتر از وظایف قانونی پای کار است
سعید نجفی رئیس کمیسیون حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر زنجان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با بیان اینکه شورای اسلامی شهر «خانه مردم» است و نمی‌تواند نسبت به مطالبات به‌حق شهروندان بی‌تفاوت باشد، اظهار داشت: ما بارها تأکید کرده‌ایم که شأن مساجد و هیئت امنای این اماکن باید حفظ شود. بررسی وضعیت مساجد در مناطق کم‌برخوردار نشان می‌دهد که بسیاری از آن‌ها از داشتن حداقل‌های بهداشتی محروم‌اند و شورا بر اساس وظیفه اخلاقی و قانونی خود، دستِ یاری به سوی مساجد دراز کرده است.
رئیس کمیسیون حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر زنجان با اشاره به اقدامات پیشین شورا در این زمینه تصریح کرد: کمک‌های شهرداری به مساجدی نظیر «مسجد سمین» و «مسجد ابوذر» در گذشته نیز وجود داشته و این رویه، یک رویکرد جدید انتخاباتی نیست. هدف ما صرفاً این است که نمازگزاران در فضایی در شأن مردم شهر زنجان به عبادت بپردازند و نباید این اقدامات خداپسندانه را با شائبه‌های انتخاباتی زیر سوال برد.
وی در پاسخ به برخی اظهارات مبنی بر لزوم تمرکز بر حمایت از ورزش به جای مساجد گفت: امروز در جلسه‌ای به برخی دوستان گفتم که شهرداری و شورای شهر در بحث ورزش، بیش از بسیاری از دستگاه‌های متولی پای کار بوده است. ما همواره حامی ورزشکاران و قهرمانان شهر بوده‌ایم و حتی برای تجلیل از این عزیزان پیش‌قدم شده‌ایم، اما متأسفانه گاهی با مانع‌تراشی‌هایی مواجه می‌شویم.
نجفی با تأکید بر لزوم پایان دادن به برخوردهای سلیقه‌ای خاطرنشان کرد: وظیفه ما حمایت از کانون‌های فرهنگی و اجتماعی شهر است. شورا و شهرداری فراتر از بسیاری از دستگاه‌های اجرایی در حال خدمت‌رسانی به مردم هستند.
اعتبار دولتی مساجد زنجان پاسخگوی هزینه‌ها نیست
حجت‌الاسلام مختار کرمی مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به سازوکار فعالیت «قرارگاه مسجد» در استان زنجان اظهار داشت: این قرارگاه ذیل نظر نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه زنجان فعالیت می‌کند و ساختار آن متشکل از چندین کمیته تخصصی با حضور دستگاه‌های مرتبط از جمله سپاه انصارالمهدی(عج)، اداره‌کل تبلیغات اسلامی، حوزه علمیه، اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و مرکز رسیدگی به امور مساجد است که مرکز رسیدگی به امور مساجد دبیری این جلسات را بر عهده دارد؛ الگویی که در سطح شهرستان‌ها نیز با محوریت ائمه جمعه دنبال می‌شود.
وی با تبیین جایگاه اداره‌کل اوقاف و امور خیریه در این ساختار تصریح کرد: برخلاف تصور برخی افراد، اوقاف متولی انحصاری تمامی امور مساجد نیست، بلکه عضوی از قرارگاه مسجد بوده و مدیریت «کمیته پشتیبانی» را عهده‌دار است. رسالت این کمیته عمدتاً معطوف به بخش‌های سخت‌افزاری و اداری بوده و مسائلی نظیر امور فرهنگی، تعیین و ساماندهی امامان جماعت و همچنین صدور احکام هیئت امنا بر عهده اوقاف نیست؛ اموری که در گذشته شاید روال متفاوتی داشت، اما با تشکیل قرارگاه، صدور احکام هیئت امنا رسماً بر عهده مرکز رسیدگی به امور مساجد قرار گرفته است.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان در تشریح وظایف پشتیبانی این اداره‌کل افزود: پیگیری امور زیرساختی از قبیل تحویل زمین با همکاری اداره‌کل راه و شهرسازی جهت احداث مسجد در شهرک‌ها، اخذ اسناد مالکیت رسمی و دریافت شناسه ملی برای مساجد از جمله تکالیف قانونی اوقاف است که پس از تحویل زمین به عنوان بهره‌بردار، عرصه به هیئت امنا و مرکز رسیدگی به امور مساجد واگذار می‌شود.
حجت‌الاسلام کرمی با اشاره به برخی مطالبات پیرامون هزینه‌های ساخت، تعمیر و تجهیز مساجد خاطرنشان کرد: در سطح استان زنجان نزدیک به یک‌هزار و 500 باب مسجد و 132 بقعه متبرکه و امامزاده وجود دارد. این در حالی است که سال گذشته مجموع اعتبارات دولتی ابلاغ‌شده برای تمامی این یک‌هزار و 500 مسجد و 132 امامزاده، تنها 2 میلیارد و 600 میلیون تومان بوده است؛ رقمی بسیار ناچیز که با یک محاسبه ساده مشخص می‌شود تقسیم آن میان این حجم از اماکن مذهبی هیچ گره‌ای از مشکلات عمرانی باز نمی‌کند.
وی با تأکید بر اینکه اوقاف ردیف بودجه‌ای خاصی برای تزریق مالی به مساجد در اختیار ندارد، یادآور شد: در حوزه نیات واقفین نیز یا نیت مرتبط با مساجد وجود ندارد یا بسیار محدود و مقید به قید زمان و مکان خاص است. به عنوان نمونه، اگر واقفی رقبه‌ای را وقف مسجدی خاص کرده باشد، از حیث شرعی و قانونی تحت هیچ شرایطی امکان صرف درآمدهای آن در مسجدی دیگر وجود ندارد و اموال مساجد شاخص نیز وضعیت اختصاصی خود را دارند.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان زنجان در ادامه با اشاره به اینکه اظهارنظر برخی مسئولان یا نهادها از جمله مجموعه مدیریت شهری مبنی بر تکلیف مالی اوقاف ناشی از عدم اطلاع دقیق از ضوابط و اعتبارات است، اظهار داشت: مساجد در طول تاریخ همواره بر پایه پیوندهای مردمی و مشارکت مؤمنان اداره شده‌اند و در حال حاضر نیز نزدیک به 75 هزار مسجد در سراسر کشور توسط خود مردم و با مدیریت هیئت‌های امنا حفظ، احیا و اداره می‌شوند و چنانچه قرار بر اتکای صرف به اعتبارات قطره‌چکانی دولتی یا اوقاف بود، پویایی مساجد حفظ نمی‌شد.
دوگانگی میان محدودیت‌های اعتباری و تکالیف حمایتی؛ مساجد زنجان در انتظار تدبیر
بررسی اظهارات اعضای پارلمان شهری و متولیان اوقاف در زنجان نشان می‌دهد که چالش‌های مالی مساجد، وارد یک دوگانگی ساختاری میان «تکالیف قانونی مدیریت شهری» و «محدودیت‌های اعتباری دستگاه‌های متولی» شده است؛ از یک‌سو شورای اسلامی شهر زنجان با استناد به شیوه‌نامه مصوب و نظارت‌های کمیته‌های فنی، بر ضرورت جبران کاهش توان مالی خیرین و رفع محرومیت‌های عمرانی مساجد پافشاری کرده و هرگونه مانع‌تراشی را برخوردی سلیقه‌ای قلمداد می‌کند، و از سوی دیگر، اداره‌کل اوقاف و امور خیریه با ترسیم خط‌مشی‌های شرعی و ساختار قرارگاهی، محدودیت‌های شدید در اعتبارات دولتی و نذورات وقفی را مانع ورود مستقیم به هزینه‌کردهای کلان عمرانی عنوان می‌دارد.
در این میان، پافشاری شورای شهر بر اجرای ردیف‌های بودجه‌ای حمایتی از جمله بهسازی سرویس‌های بهداشتی و امور زیربنایی، پاسخی به دغدغه فرسودگی و خطر به محاق رفتن کارکردهای اجتماعی و فرهنگی مساجد در مناطق کم‌برخوردار است؛ رویکردی که نمایندگان مردم در شورا آن را تلاشی شفاف، نظام‌مند و به‌دور از مناقشات سیاسی یا شائبه‌های انتخاباتی دانسته و ارجاع موضوع به هیئت حل اختلاف استان را گامی در جهت احقاق حقوق شهروندی و تثبیت جایگاه مساجد به عنوان کانون‌های تاب‌آوری شهری ارزیابی می‌کنند.
انتهای پیام/