نسخه آب منطقهای سمنان برای تأمین پایدار آب صنایع غرب استان
- اخبار استانها
- اخبار سمنان
- 12 مرداد 1405 - 19:35
به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان، تداوم توسعه صنعتی در شهرستان گرمسار، بهعنوان یکی از مهمترین قطبهای تولیدی استان سمنان، بیش از هر زمان دیگری به تأمین پایدار منابع آب وابسته شده است. قرار گرفتن این شهرستان در مسیر کریدورهای ارتباطی کشور، استقرار شهرکهای صنعتی، منطقه ویژه اقتصادی و حضور دهها واحد تولیدی و معدنی، جایگاه ویژهای برای گرمسار در اقتصاد استان و کشور ایجاد کرده است؛ اما همزمان کاهش بارندگی، افت مستمر سطح آبهای زیرزمینی، افزایش تقاضای مصرف و تداوم خشکسالی، تأمین آب مورد نیاز صنایع را به یکی از مهمترین چالشهای پیشروی این منطقه تبدیل کرده است.
عبور از تنش آبی با تغییر الگوی تأمین آب صنایع
کارشناسان حوزه آب و صنعت معتقدند ادامه روند توسعه بدون اصلاح الگوی مصرف و تنوعبخشی به منابع تأمین آب، میتواند در سالهای آینده علاوه بر افزایش فشار بر آبخوانها، روند تولید و سرمایهگذاری را نیز با مخاطره مواجه کند. از همین رو، طی سالهای اخیر سیاستگذاریها از افزایش برداشت از منابع زیرزمینی به سمت مدیریت مصرف، استفاده از پساب تصفیهشده، بهرهگیری از آبهای نامتعارف و توسعه زیرساختهای بازچرخانی آب تغییر مسیر داده است؛ رویکردی که امروز به یکی از محورهای اصلی برنامهریزی در استان سمنان تبدیل شده است.
در این میان، گرمسار به دلیل تمرکز صنایع و نقش آن در اشتغال و تولید، بیش از سایر مناطق استان نیازمند اجرای راهکارهای پایدار برای تأمین آب است. تنشهای آبی در فصل تابستان، کاهش آب قابل تخصیص به بخش صنعت و محدودیت منابع موجود، ضرورت اجرای طرحهای جدید را دوچندان کرده است. به همین دلیل، طرحهایی همچون اختصاص چاههای جدید، تأمین بخشی از نیاز صنایع از پروژه سد نمرود و حرکت به سمت استفاده گسترده از پساب، بهعنوان مهمترین گزینههای پیشروی مدیریت منابع آب در این منطقه مطرح شدهاند.
پساب؛ راهکار راهبردی برای پایداری تولید در گرمسار
بررسیهای کارشناسی نشان میدهد بسیاری از استانهای کمآب کشور نیز طی سالهای اخیر با تکیه بر بازچرخانی آب، افزایش بهرهوری مصرف، استفاده از فناوریهای کمآببر و کاهش وابستگی به منابع زیرزمینی توانستهاند بخشی از نیاز صنایع خود را تأمین کنند؛ تجربهای که میتواند برای گرمسار نیز به الگویی مؤثر در مسیر توسعه پایدار تبدیل شود.
سد نمرود و منابع جایگزین؛ دو محور تأمین آب صنایع غرب سمنان
از سوی دیگر، پروژه سد نمرود بهعنوان یکی از مهمترین طرحهای زیرساختی تأمین آب برای مناطق غربی استان سمنان، نقشی تعیینکننده در آینده تأمین آب صنعت و شرب این منطقه خواهد داشت؛ هرچند تا زمان بهرهبرداری کامل از این پروژه، مدیریت مصرف، استفاده از منابع جایگزین و افزایش بهرهوری همچنان مهمترین راهکارهای عبور از تنش آبی به شمار میرود.
در سطح ملی نیز مسئولان صنعت آب بارها نسبت به تداوم فشار بر منابع آبی کشور هشدار دادهاند و بر این باورند که کاهش برداشت از سفرههای زیرزمینی، استفاده مجدد از پساب و مدیریت هوشمند مصرف، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای حفظ امنیت آبی، استمرار تولید و پایداری فعالیتهای اقتصادی در مناطق خشک و نیمهخشک ایران است.
در چنین شرایطی، بررسی راهکارهای تأمین آب صنایع گرمسار تنها یک موضوع اجرایی یا محلی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان مدیریت منابع آب کشور برای ایجاد تعادل میان توسعه اقتصادی و حفاظت از منابع طبیعی محسوب میشود. موفقیت این برنامهها میتواند ضمن حفظ ظرفیت تولید و اشتغال در غرب استان سمنان، الگویی مناسب برای سایر مناطق صنعتی کشور نیز باشد.
بر همین اساس، برگزاری نشستهای تخصصی با حضور مدیران حوزه آب، صنعت و مسئولان اجرایی، با هدف هماهنگی برای اجرای راهکارهای کوتاهمدت و بلندمدت، نشاندهنده عزم دستگاههای مسئول برای عبور از شرایط تنش آبی و حرکت به سمت تأمین پایدار آب صنایع است؛ موضوعی که در صورت تحقق، علاوه بر تقویت امنیت سرمایهگذاری، زمینه استمرار تولید، حفظ اشتغال و توسعه متوازن صنعتی در شهرستان گرمسار را فراهم خواهد کرد
حمید احسانی، مدیرعامل آب منطقهای سمنان،در همین رابطه به خبرنگار تسنیم،گفت: صنایع بزرگ باید از هماکنون برنامهریزی لازم را برای استفاده از پساب و آبهای نامتعارف در دستور کار قرار دهند؛ چرا که استمرار برداشت از منابع آب زیرزمینی، با توجه به شرایط موجود، راهکار پایداری برای تأمین نیازهای صنعتی نخواهد بود.
وی افزود: در قالب برنامههای پیشبینیشده، 9 حلقه چاه برای تأمین آب شهرکهای صنعتی گرمسار، آرادان و ایوانکی اختصاص یافته است تا بخشی از نیاز آبی این واحدها تأمین شود و فعالیتهای تولیدی با کمترین مشکل ادامه یابد.
احسانی تصریح کرد: همچنین اختصاص 9 میلیون مترمکعب آب از محل پروژه سد نمرود، بهعنوان طرح مشترک استانهای تهران و سمنان، برای تأمین آب این منطقه در نظر گرفته شده است، اما تا زمان تکمیل این پروژه، امکان بهرهبرداری از این ظرفیت فراهم نخواهد شد.
او خاطرنشان کرد: بازآرایی الگوی تأمین آب، کاهش برداشت از سفرههای زیرزمینی و استفاده از منابع جایگزین، ضرورتی اجتنابناپذیر برای حفظ پایداری منابع آبی و تداوم فعالیتهای صنعتی در شهرستانهای غربی استان سمنان به شمار میرود.
علی همتی، فرماندار گرمسار نیز،به خبرنگار تسنیم بااشاره به تشدید تنشهای آبی در فصل تابستان اظهار کرد: کاهش حجم آب ورودی به بخش صنعت، برخی واحدهای تولیدی را با محدودیت مواجه کرده است و لازم است برای جلوگیری از خسارت به تولید، تصمیمهای مؤثر و برنامهریزیهای لازم در کوتاهترین زمان انجام شود.
همتی تأکید کرد: مدیریت مصرف، برنامهریزی برای تأمین پایدار آب صنایع و اتخاذ راهکارهای مناسب برای کاهش آثار کمآبی، از مهمترین اولویتهای دستگاههای اجرایی در شرایط کنونی است و هماهنگی میان دستگاههای مسئول میتواند نقش مؤثری در حفظ روند تولید و توسعه صنعتی منطقه داشته باشد.
کاهش برداشت از آبهای زیرزمینی؛ ضرورتی برای آینده صنعت
در شرایطی که منابع آب زیرزمینی در بخش قابل توجهی از فلات مرکزی ایران با افت مستمر مواجه است، تغییر رویکرد از برداشت بیشتر به مدیریت هوشمند منابع آب، به یکی از مهمترین الزامات توسعه صنعتی تبدیل شده است. گرمسار نیز بهعنوان یکی از قطبهای صنعتی استان سمنان، از این قاعده مستثنا نیست و آینده تولید در این شهرستان بیش از هر زمان دیگری به موفقیت برنامههای تأمین پایدار آب وابسته خواهد بود. بر همین اساس، حرکت به سمت استفاده از پساب، بازچرخانی آب و منابع آب نامتعارف، دیگر یک گزینه انتخابی نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای استمرار فعالیت صنایع محسوب میشود.
بررسی سیاستهای وزارت نیرو نشان میدهد که در سالهای اخیر، اولویت تخصیص منابع آب برای صنایع جدید، استفاده از پساب تصفیهشده و کاهش برداشت از سفرههای آب زیرزمینی بوده است.
این سیاست با هدف جلوگیری از افت بیشتر آبخوانها و مهار پدیده فرونشست زمین دنبال میشود؛ پدیدهای که در بسیاری از دشتهای کشور، از جمله دشتهای استان سمنان، به یکی از مهمترین مخاطرات زیستمحیطی تبدیل شده و استمرار برداشت بیرویه میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به زیرساختها و منابع طبیعی وارد کند.
از سوی دیگر، تجربه استانهای صنعتی کشور نشان میدهد سرمایهگذاری در شبکههای انتقال پساب، احداث تصفیهخانههای فاضلاب و توسعه سامانههای بازچرخانی آب، علاوه بر کاهش وابستگی صنایع به منابع زیرزمینی، امنیت سرمایهگذاری و تداوم تولید را نیز افزایش داده است.
بسیاری از واحدهای صنعتی بزرگ کشور امروز بخش قابل توجهی از نیاز آبی خود را از محل پساب تأمین میکنند؛ الگویی که میتواند برای شهرکهای صنعتی گرمسار، آرادان و ایوانکی نیز با سرعت بیشتری اجرایی شود.
کارشناسان اقتصادی نیز معتقدند تأمین پایدار آب، یکی از مهمترین شاخصهای ارزیابی سرمایهگذاران برای انتخاب محل اجرای طرحهای صنعتی است.
هر اندازه زیرساختهای تأمین آب از پایداری بیشتری برخوردار باشد، ریسک سرمایهگذاری کاهش یافته و زمینه جذب سرمایههای جدید و توسعه اشتغال نیز تقویت خواهد شد. از این منظر، طرحهایی نظیر تکمیل سد نمرود، توسعه زیرساختهای انتقال آب و استفاده از منابع جایگزین، علاوه بر آثار زیستمحیطی، دارای پیامدهای اقتصادی قابل توجهی نیز هستند.
مدیریت مصرف و بازچرخانی آب؛ پیشنیاز توسعه صنعتی پایدار
در کنار توسعه زیرساختها، مدیریت مصرف در داخل واحدهای صنعتی نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. استفاده از تجهیزات کممصرف، اصلاح خطوط تولید، بازیافت آب در فرآیندهای صنعتی و بهرهگیری از فناوریهای نوین، میتواند بدون کاهش ظرفیت تولید، مصرف آب را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. این موضوع در بسیاری از کشورهای دارای اقلیم خشک، به یکی از ارکان اصلی توسعه صنعتی پایدار تبدیل شده است.
نکته مهم دیگر، ضرورت همافزایی میان دستگاههای اجرایی، شرکتهای خدماترسان، صنایع و بخش خصوصی است. تجربه طرحهای موفق مدیریت منابع آب نشان میدهد که تحقق اهداف تعیینشده تنها با مشارکت همه ذینفعان امکانپذیر است و تصمیمهای مقطعی، بدون اجرای برنامههای بلندمدت و سرمایهگذاری مستمر، نمیتواند پاسخگوی نیاز روزافزون بخش صنعت باشد.
همچنین، اجرای پروژههای بزرگ تأمین آب باید همزمان با حفاظت از منابع طبیعی، رعایت ملاحظات زیستمحیطی و افزایش بهرهوری مصرف دنبال شود. توسعه صنعتی زمانی پایدار خواهد بود که میان نیازهای اقتصادی، حفظ منابع آب و الزامات محیطزیستی تعادل برقرار شود؛ موضوعی که امروز به یکی از مهمترین محورهای برنامهریزی در اسناد توسعهای کشور تبدیل شده است.
در مجموع، آینده صنعت در گرمسار بیش از هر عامل دیگری به موفقیت برنامههای مدیریت منابع آب وابسته است.
استفاده هدفمند از پساب، تکمیل پروژههای زیرساختی، کاهش برداشت از منابع زیرزمینی، ارتقای بهرهوری مصرف و اجرای سیاستهای مدیریت تقاضا، میتواند ضمن حفظ تولید و اشتغال، زمینه توسعه پایدار این قطب صنعتی را فراهم کند. اگر این رویکرد با برنامهریزی منسجم و تأمین منابع مالی لازم همراه شود، گرمسار میتواند به یکی از نمونههای موفق سازگاری صنعت با کمآبی در کشور تبدیل شود.
انتهای پیام/363/