به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (رهبر شهید امت) خود پرورده حوزه علمیه بود. از کلاس‌های درس اساتید بزرگ مشهد و قم تا سال‌ها تدریس فقه و اصول، و از مبارزات انقلابی تا زعامت امت اسلامی، تمام مسیر ایشان در دامن حوزه رقم خورد. اکنون که امت، این «روحانیِ زعیم» را از دست داده، پرسش اساسی این است: حوزه‌های علمیه برای تداوم راه و آرمان‌های ایشان چه رسالتی بر دوش دارند؟ این یادداشت با روش «تحلیل محتوای بیانات» رهبر شهید درباره حوزه و روحانیت، و با تکیه بر مفهوم قرآنی «ربّانیّون» (آل‌عمران: 79) می‌کوشد ابعاد این رسالت را تبیین کند.

ربّانیّون؛ الگوی قرآن برای عالمان دین
قرآن کریم، عالمان دین را با تعبیر «ربّانیّون» توصیف می‌کند: «وَلَکِنْ کُونُوا رَبَّانِیِّینَ بِمَا کُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْکِتَابَ وَبِمَا کُنْتُمْ تَدْرُسُونَ» (آل‌عمران: 79). علامه طباطبایی در تفسیر این آیه، «ربّانی» را به معنای «کسی که به پرورش علمی و عملی مردم اهتمام دارد و علمش با تربیت و هدایت گره خورده است» معنا می‌کند (طباطبایی، 1374، ج3: 385). رهبر شهید امت، مصداق کاملی از یک «عالم ربّانی» بودند و رسالت حوزه‌های علمیه در تداوم راه ایشان، چیزی جز پرورش «ربّانیّون» برای آینده امت نیست.

 سه رسالت اصلی حوزه‌های علمیه در تداوم راه رهبر شهید

یکم، تبدیل «گفتمان مقاومت» به یک مکتب فکری منسجم

اولین رسالت حوزه، تبیین و تثبیت «گفتمان مقاومت» به‌عنوان یک مکتب فکری برآمده از قرآن و سنت است. رهبر شهید، مقاومت را از یک واکنش موقت به یک «مکتب» تبدیل کردند. ایشان بارها تأکید کردند که «مسئله فلسطین، مسئله اول جهان اسلام است» (خامنه‌ای، 1392). حوزه علمیه امروز باید پایه‌های فقهی، کلامی و اخلاقی این مکتب را استخراج کند و به نسل جدید طلاب بیاموزد. اگر مقاومت فاقد پشتوانه نظری عمیق در حوزه‌های علمیه بماند، در بلندمدت دچار سستی خواهد شد. به‌تعبیر شهید سید حسن نصرالله: «اگر پشتوانه فقهی و فتوایی ولایت نبود، مقاومت لبنان هرگز به این پیروزی‌ها دست نمی‌یافت» (المیادین، 2019).

دوم، تربیت «عالم ربّانی» به‌جای «روحانی منفعل»

دومین رسالت حوزه، تحول در نظام تربیتی خود است. رهبر شهید همواره از دو آسیب «تحجّر» و «روشنفکری غرب‌زده» در حوزه ابراز نگرانی می‌کردند و بر «اجتهاد روزآمد» و «آشنایی با نیازهای زمانه» تأکید داشتند. ایشان در دیداری با طلاب فرمودند: «امروز یک طلبه باید هم فقه و اصول بداند، هم مسائل سیاسی روز را بفهمد، هم با جوانان ارتباط بگیرد و هم در میدان جهاد تبیین حاضر باشد.» (خامنه‌ای، 1397). حوزه علمیه برای تداوم راه ایشان، نیازمند پرورش عالمانی است که هم در فقاهت عمیق باشند، هم در عرصه اجتماعی و سیاسی فعال، و هم به سلاح «شرح صدر» مجهز. رهبر شهید خود الگوی چنین عالمی بودند.

سوم، جهاد تبیین و حفظ میراث فکری رهبر شهید

سومین رسالت، «جهاد تبیین» برای حفظ و نشر میراث فکری و سیره عملی رهبر شهید است. این جهاد تنها به نوشتن کتاب و مقاله محدود نمی‌شود؛ بلکه شامل حضور فعال در رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی، منابر و کلاس‌های درس است. رهبر شهید خود فرمودند: «جهاد تبیین، فریضه‌ای قطعی و فوری است و همه باید در این میدان حاضر شوند.» (خامنه‌ای، 1400). حوزه‌های علمیه، به‌عنوان کانون تولید فکر و اندیشه، باید پیشقراول این جهاد باشند و اجازه ندهند دشمن با تحریف و سانسور، چهره و اندیشه رهبر شهید را وارونه جلوه دهد.

نتیجه‌گیری

رسالت حوزه‌های علمیه در تداوم راه رهبر شهید امت را می‌توان در سه عنوان خلاصه کرد: «تبدیل گفتمان مقاومت به مکتب فکری منسجم»، «تربیت عالم ربّانی روزآمد و مجاهد»، و «جهاد تبیین برای صیانت از میراث فکری و عملی ایشان». حوزه‌ای می‌تواند میراث‌دار واقعی این «روحانیِ زعیم» باشد که از لاک خود بیرون آید، با زمانه پیش برود، و «ربّانیّونی» بپرورد که هر یک، چراغی برای هدایت امت در تاریکی‌های پیش رو باشند. این است آن رسالتی که اگر امروز زمین بماند، فردا باید در پیشگاه خداوند پاسخگو بود.

منابع:

· قرآن کریم، سوره آل‌عمران، آیه 79.
· طباطبایی، سید محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی. جلد 3.
· خامنه‌ای، سید علی (1392). بیانات در کنفرانس علمای اسلامی و بیداری اسلامی؛ خامنه‌ای،  (1397). بیانات در دیدار با طلاب و فضلای حوزه علمیه؛ خامنه‌ای، (1400). بیانات در دیدار با مداحان اهل بیت (ع). 
· المیادین (2019). مستند قاسم سلیمانی؛ روایتی از نزدیک.
واژگان کلیدی: رهبر شهید امت، حوزه علمیه، عالم ربّانی، گفتمان مقاومت، جهاد تبیین، رسالت طلبگی.

 ام البنین صیدانلو، مدرسه علمیه تخصصی شهید مطهری تنکابن. 16 تیر 1405.

انتهای پیام/