به گزارش خبرگزاری تسنیم از شیراز، جعفر قادری، رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید و نظارت بر اجرای سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی مجلس در یادداشتی با عنوان "کالبدشکافی ناترازیهای ساختاری در اقتصاد ایران" که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داد، نوشت: برای هر نوع سیاستگذاری اصلاحی، نخستین گام «پذیرش واقعیتهای سخت» و «تشخیص دقیق کانونهای بحران» است.
اقتصاد ایران امروز در وضعیتی قرار دارد که صرفاً با راهکارهای کوتاهمدت و مُسکنهای پولی و مالی درمان نمیشود. ما با یک «بیماری ساختاری» مواجه هستیم که ریشههای آن در چندین دهه شکل گرفته است.
ویژگیهای بنیادین اقتصاد غیرتابآور ما باید صادقانه بپذیریم که اقتصاد ما با مجموعهای از ویژگیهای نگرانکننده گره خورده است که آن را در برابر تکانهها بیدفاع میکند:
1. اقتصاد تکمحصولی: وابستگی شدید به درآمدهای نفتی و نوسانات جهانی آن.
2. سیطره دولت: سهم بالای دولت و نهادهای عمومی که فضا را برای بخش خصوصی واقعی تنگ کرده است.
3. تمرکزگرایی مفرط: نادیده گرفتن نقش و ظرفیتهای مدیریتی و تصمیمگیری استانها و شهرستانها.
4. پایین بودن سهم دانشبنیان ها: تولیدی که هنوز با فناوریهای نوین و ارزشافزوده بالا فاصله دارد.
5. پیچیدگی بروکراسی: محیط کسبوکاری که در آن دریافت مجوزها، بیش از خلاقیت، نیازمند صبوری در راهروهای اداری است.
6. وابستگی تولید به واردات: زنجیره تأمینی که حلقههای حساس آن در خارج از مرزها قرار دارد.
7. چالش امنیت غذایی و کالاهای استراتژیک: وابستگی در کالاهای استراتژیک و نهادههای دامی.
8. ریسکپذیری بالا: نااطمینانیهای محیطی که سرمایهگذار را به سمت فعالیتهای غیرمولد سوق میدهد.
9. بانکمحوری ناتراز: بار سنگین تأمین مالی بر دوش بانکها و انزوای بازار سرمایه در تأمین نقدینگی تولید.
10. ساختار سیاسی غیرحزبی: فقدان تشکلهای سیاسی شناسنامهدار که مانع از تداوم برنامههای بلندمدت اقتصادی میشود.
11. نقص در زنجیره ارزش: خامفروشی منابع به جای فرآوری و ایجاد ثروت ملی.
12. انزوای نسبی اقتصادی:* ارتباط محدود با بازارهای جهانی و زنجیرههای تجارت بینالملل.
چرا این اقتصاد «تابآور» نیست؟
اقتصادی با این مشخصات، در ادبیات مدرن توسعه، یک اقتصاد «غیرمقاوم» محسوب میشود. در یک سیستم پویا و منعطف، وقتی شوکهای داخلی (مانند حوادث طبیعی یا ناآرامیهای اجتماعی) یا شوکهای خارجی (مانند تحریمهای ظالمانه و سقوط قیمت کالاهای صادراتی) رخ میدهند، مکانیزمهای خودکار بازار و سیاستگذاریهای هوشمند، سیستم را به سرعت به نقطه تعادل بازمیگردانند.
اما در اقتصاد ما، به دلیل «صلب بودن ساختارها» و «فقدان مکانیزمهای خودکار»، این شوکها به جای آنکه جذب شوند، تشدید میشوند. به همین دلیل است که هر لرزش کوچک در اقتصاد جهانی یا هر تنش داخلی، به سرعت به سفره مردم و ثبات بازارهای ما اصابت میکند.
ما راهی جز بازگشت به اصول «اقتصاد مقاومتی» به معنای علمی آن یعنی افزایش انعطافپذیری و تقویت درونی تولید نداریم. در شمارههای آینده، به تحلیل پیامدها و ارائه راهکارهای عملی برای هر یک از این 12 محور خواهیم پرداخت.
انتهای پیام/424