حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا قائمی‌نیا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در قم گفت: امام علی بن موسی الرضا(ع) درباره فرزندشان امام محمد تقی (امام جواد) فرمودند که «در اسلام مولودی با برکت‌تر از او برای شیعیان ما متولد نشده است.» این تعبیر فقط اشاره به یک فضیلت شخصی نیست، بلکه نشان‌دهنده نقش عمیق امام جواد(ع) در حفظ و بازسازی هویت فکری شیعه در شرایط بحرانی است. برای فهم این سخن باید فضای اجتماعی و شناختی آن دوران را در نظر گرفت.

وی افزود: تا پیش از تولد امام جواد(ع)، یکی از مهم‌ترین فشارهای روانی و تبلیغاتی علیه امام رضا(ع)، نداشتن فرزند بود. مخالفان تلاش می‌کردند این موضوع را دستاویزی برای تضعیف باور شیعیان به استمرار امامت قرار دهند، زیرا در اندیشه شیعه، تداوم خط امامت اهمیت اساسی دارد. به همین دلیل تولد امام جواد(ع) یک پاسخ قاطع به این جنگ روانی و تردیدافکنی بود و آرامش فکری و اعتقادی را به جامعه شیعه بازگرداند. از این زاویه «مبارک‌ترین مولود» یعنی شخصیتی که توانست یک بحران بزرگ ذهنی و اعتقادی را برطرف کند.

این پژوهشگر علوم شناختی تصریح کرد: از منظر شناختی امام جواد(ع) پس از شهادت امام رضا(ع) نیز نقش مهمی در تثبیت اعتماد عمومی ایفا کردند. سن کم ایشان می‌توانست زمینه‌ای برای تشکیک دوباره در مسئله امامت باشد، اما امام با دانش شگفت‌انگیز، مناظرات علمی و پاسخ‌های دقیق، تمام این تردیدها را به فرصتی برای اثبات حقانیت اهل‌بیت تبدیل کردند. در واقع ایشان معادله ذهنی جامعه را تغییر دادند؛ به جای آن که «کمی سن» نشانه ضعف تلقی شود، به نشانه‌ای از علم الهی و مشروعیت معنوی تبدیل شد.

وی تأکید کرد: تحلیل شناختی این ماجرا نشان می‌دهد که امام رضا(ع) با آن تعبیر به آینده‌ای اشاره می‌کردند که در آن امام جواد(ع) نه‌تنها ادامه‌ دهنده مسیر امامت، بلکه خنثی‌ کننده جنگ‌ شناختی عباسیان خواهند بود. حکومت می‌خواست مرجعیت دینی را وابسته به قدرت، سن و جایگاه ظاهری معرفی کند، اما امام جواد(ع) نشان دادند که معیار حقیقی رهبری، علم، حکمت و اتصال الهی است. به همین دلیل وجود ایشان برای شیعه «هدایت شناختی» و عامل حفظ انسجام فکری و اعتقادی جامعه بود.

انتهای پیام/