به گزارش خبرنگار خبرگزاری تسنیم، در ادامه جنایت‌های مستمر رژیم صهیونیستی و حمایت‌های همه‌جانبه آمریکا از این رژیم در منطقه، رژیم صهیونیستی بامداد امروز شبکه ریلی راه‌آهن ایران را تهدید به حمله هوایی کرد و ساعاتی پیش نیز چند نقطه از شبکه ریلی راه‌آهن کشورمان مورد اصابت پرتابه‌های این رژیم قرار گرفت.

این اقدام خلاف قواعد بین‌المللی که زیرساخت‌های حمل‌ونقل غیرنظامیان را هدف قرار داده، این پرسش اساسی را مطرح میکند که آیا خود رژیم صهیونیستی از شبکه ریلی امن و غیرقابل نفوذی برخوردار است؟

بررسی شبکه ریلی اسرائیل نشان می‌دهد که این رژیم علی‌رغم ادعاهای امنیتی، دارای زیرساخت‌های ریلی متمرکز و به شدت آسیب‌پذیری است. شبکه راه‌آهن اسرائیل که توسط شرکت دولتی «راه‌آهن اسرائیل» اداره می‌شود، حدود 1138 کیلومتر خط آهن دارد (بعضی منابع تا 1500 کیلومتر نیز آمده است). این شبکه به شدت بر نوار ساحلی پرجمعیت اسرائیل متمرکز است و شاخه‌هایی به سمت جنوب (بئرشبع) و شمال (نهاریا) دارد.

اما نکته حائز اهمیت، نقش استراتژیک این شبکه در زنجیره تامین لجستیکی رژیم صهیونیستی است. براساس تحلیل‌های کارشناسی منتشر شده در منابع متعدد بین‌المللی، بخشی از حمل و نقل ریلی بار در اسرائیل به اقلام سنگین و تجهیزات نظامی اختصاص دارد و به همین دلیل، این شبکه به عنوان «شریان حیاتی» و «خط حیات ملی» این رژیم شناخته می‌شود.

نکته قابل توجه آنکه خود ارتش اسرائیل نیز به خوبی از اهمیت استراتژیک این شبکه آگاه است. به گزارش تایمز آو ایزراییل در تاریخ 8 اکتبر 2025، ارتش اسرائیل در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که «راه‌آهن را به عنوان یک زیرساخت حیاتی و استراتژیک ملی برای کشور اسرائیل تلقی می‌کند» و برای بازگشایی خط ریلی اشکلون-سدیروت، «تمام تلاش خود را برای ایمن‌ترین و کارآمدترین شکل ممکن» به کار گرفته است. این اعتراف رسمی یک نهاد نظامی، اهمیت و شکنندگی این شبکه را به وضوح نشان می‌دهد.

پل یارکون

گلوگاه استراتژیک و یگانه شریان اتصال شمال به جنوب

پل ریلی یارکون، واقع در شمال کلان‌شهر تل‌آویو و بر روی رودخانه یارکون، دروازه ورودی شمالی به شاهرگ حیاتی شبکه راه‌آهن (کریدور آیالون) محسوب می‌شود. از منظر توپولوژی شبکه، تمام خطوط ریلی که از نوار ساحلی شمال (شامل بنادر حیفا و شهر هرتزلیا) به سمت مرکز و جنوب امتداد می‌یابند، ناگزیر به همگرایی و عبور از این پل هستند. این موقعیت جغرافیایی سبب شده تا پل یارکون به عنوان یک گلوگاه استراتژیک عمل کند. در حال حاضر، در صورت بروز هرگونه انسداد در این پل، شبکه راه‌آهن عملاً به دو بخش کاملاً مجزای شمالی و جنوبی تقسیم شده و سیستم حمل‌ونقل ریلی فاقد مسیر جایگزین (Bypass) برای دور زدن این نقطه است.

واقعیت مهندسی؛ ساختار چندخطه و ترافیک متراکم

از منظر مهندسی زیرساخت، این پل به هیچ وجه تک‌مسیره نیست، بلکه برای تحمل ترافیک فوق‌العاده سنگین شریان اصلی اینا رژیم طراحی شده و در حال حاضر شامل 4 خط ریلی موازی (Multi-track) است. با وجود این ظرفیت، تراکم تردد در این نقطه به حدی بالاست که روزانه صدها قطار مسافربری از روی آن عبور می‌کنند. به دلیل همین ترافیک سنگین مسافری در طول روز، ظرفیت عبور قطارهای باری و ترانزیت تجهیزات سنگین از روی پل یارکون به شدت محدود است و عملیات لجستیک بار عمدتاً به ساعات نیمه‌شب و پنجره‌های زمانی خلوت شبکه موکول می‌شود تا ترافیک مسافری دچار فروپاشی نشود.

آسیب‌پذیری زیرساختی کجاست؟

وابستگی مطلق شبکه ملی به پل یارکون، یکی از بزرگترین چالش‌ها  و آسیب پذیری های لجستیکی سیستم حمل‌ونقل این منطقه به شمار می‌رود. گره خوردن همزمان ترافیک مسافری و باری در این نقطه، ظرفیت توسعه شبکه را محدود کرده است. دقیقاً به دلیل همین آسیب‌پذیری و برای رفع وابستگی به پل یارکون و کریدور مرکزی، پروژه زیرساختی «راه‌آهن شرقی» (Eastern Railway) در دست احداث است. هدف از این پروژه جدید، ایجاد یک مسیر موازی در شرق تل‌آویو است تا قطارهای باری بتوانند بدون نیاز به عبور از روی رودخانه یارکون و مرکز شهر، مسیر شمال به جنوب را طی کنند.

تونل یزراعیل؛ شریان خاموش در دل کوه‌های حیفا

کارکرد واقعی؛ کریدور شرقی-غربی، نه شمال-جنوب

مسیر ریلی دره یزراعیل برخلاف تصور رایج، هیچ ارتباطی با مسیر حیفا به تل‌آویو ندارد، بلکه یک کریدور کاملاً شرقی-غربی در شمال کشور است. این خط از خلیج حیفا در ساحل دریای مدیترانه آغاز شده و با عبور از دشت‌های کشاورزی و هموار منطقه یزراعیل و شهر عفوله (Afula)، به شهر بیت‌شئان در مجاورت مرز شرقی (نزدیک رود اردن) ختم می‌شود. هدف اصلی این خط، اتصال مناطق داخلی شرقی به سواحل غربی است و شبکه راه‌آهن را در مسیر شمال به جنوب تغذیه نمی‌کند.

اهمیت استراتژیک؛ پل ترانزیت زمینی به شرق

اهمیت اصلی این مسیر ریلی در کارکرد لجستیک منطقه‌ای آن به عنوان یک «پل زمینی» (Land Bridge) است. پایانه باری واقع در انتهای شرقی این خط (در نزدیکی مرز)، با هدف تسهیل ترانزیت کالا بین بندر حیفا و کشور اردن طراحی شده است تا بارها بدون نیاز به استفاده از کامیون‌ها و جاده‌های کوهستانی، مستقیماً از کشتی به قطار و سپس به مرز شرقی منتقل شوند. مختل شدن این خط تبادلات تجاری/ترانزیتی با مرز شرقی و تردد مسافران حومه‌ای بین شهرهای دره یزراعیل و کلان‌شهر حیفا را متوقف خواهد کرد.

واقعیت‌های مهندسی؛ دشت‌های هموار به جای تونل‌های کوهستانی

از منظر مهندسی زیرساخت، خط جدید یزراعیل که در سال 2016 روی مسیر تاریخی و قدیمی احداث شد، عمدتاً از دل دشت‌های مسطح عبور می‌کند. به همین دلیل، در این محور برخلاف مناطق کوهستانی، تونل‌های طویل و استراتژیک وجود ندارد. چالش اصلی مهندسی در احداث این خط، ساخت ده‌ها پل (نزدیک به 40 پل) برای عبور از روی رودخانه‌ها، جاده‌های محلی و زمین‌های کشاورزی بوده است تا سرعت قطارها حفظ شود. بنابراین، گلوگاه‌های این خط بیشتر شامل پل‌ها و تقاطع‌های غیرهم‌سطح است.

ایستگاه رخووت

ایستگاه راه‌آهن رخووت (Rehovot Railway Station) یکی از ایستگاه‌های مسافری بسیار مهم و پرتردد در حومه جنوبی کلان‌شهر تل‌آویو است. این ایستگاه عمدتاً در مسیر خطوط مسافری حومه‌ای و بین‌شهری (مانند محور بنیامینا به اشکلون) قرار دارد و برخلاف گره‌گاه‌هایی مانند لود، فاقد زیرساخت‌های سنگین برای طبقه‌بندی و مانور قطارهای باری است. کارکرد اصلی و حیاتی ایستگاه رخووت، تسهیل تردد روزانه هزاران نفر از نیروی کار، کارمندان و شهروندانی است که از مناطق جنوبی‌تر و شهرک‌های اقماری به سمت مراکز تجاری تل‌آویو رفت‌وآمد می‌کنند.

اهمیت استراتژیک این ایستگاه نه در حوزه لجستیک نظامی یا باربری، بلکه در اتصال مراکز علمی و فناوری به شبکه ریلی کشور است. ایستگاه رخووت در مجاورت قطب‌های مهمی چون «مؤسسه علمی وایزمن» (Weizmann Institute of Science)، دانشکده کشاورزی دانشگاه عبری و پارک علم و فناوری «تامار» قرار دارد. به همین دلیل، بخش عمده‌ای از مسافران روزانه این ایستگاه را محققان، مهندسان شرکت‌های دانش‌بنیان، کادر درمان بیمارستان مجاور (کاپلان) و دانشجویان تشکیل می‌دهند که آن را به یک «هاب مسافری-دانشگاهی» تبدیل کرده است.

از منظر زیرساختی، رخووت یک ایستگاه کلاسیک مسافری با سکوهای مسقف، پایانه‌های اتوبوس‌رانی متصل و سیستم‌های پارک‌سوار (Park and Ride) است. با توجه به رشد جمعیت شهر رخووت و توسعه شرکت‌های فناوری در اطراف آن، حجم مسافران این ایستگاه در سال‌های گذشته رشد چشمگیری داشته است. به همین دلیل، پروژه‌هایی برای ارتقای دسترسی‌های محلی این ایستگاه به پارک‌های علم و فناوری و همچنین افزایش ظرفیت پذیرش مسافر در ساعات اوج شلوغی تعریف و اجرا شده است تا بار ترافیکی جاده‌های منتهی به مرکز کشور کاهش یابد.

اهمیت این سه نقطه (پل یارکون، تونل یزراعیل و ایستگاه رخووت) تا جایی است که سفارت چین در اسرائیل در تاریخ 4 آوریل 2026 (15 فروردین 1405) طی اطلاعیه‌ای به اتباع خود در اسرائیل هشدار داد که «بندر حیفا، ایستگاه راه‌آهن رخووت، پل یارکون و تونل یزراعیل ممکن است در معرض تهدید و هدف‌گیری قرار گیرند.» این هشدار رسمی یک نهاد بین‌المللی، به وضوح اهمیت و شکنندگی این نقاط راهبردی را تأیید می‌کند.

با این حال، تحلیل‌های تخصصی نشان می‌دهد که شبکه ریلی اسرائیل گلوگاه‌های حیاتی بزرگتری نیز دارد. براساس داده‌های شبکه حمل‌ونقل عمومی اسرائیل، مهم‌ترین و حیاتی‌ترین ایستگاه‌ها و تقاطع‌های ریلی به شرح زیر هستند:

1. کریدور آیلون در تل‌آویو (Ayalon Railway)

این کریدور که شامل ایستگاه‌های ساویدور مرکز، هاشالوم و هاهاگانا می‌شود، شلوغ‌ترین و حیاتی‌ترین بخش شبکه ریلی اسرائیل است. بر اساس گزارش‌های موجود، این مسیر شریانی اصلی است که تمام قطارهای مسافری و باری بین شمال و جنوب و همچنین خطوط شرقی به اورشلیم ناگزیر از آن عبور می‌کنند.

کارشناسان این کریدور را تنگ‌ترین گلوگاه (Bottleneck) شبکه می‌دانند و معتقدند که دو خط ریلی موازی در این مسیر، «تنها مسیری هستند که قطارها می‌توانند از شمال اسرائیل به جنوب و اورشلیم حرکت کنند.» به طور مشخص، کریدور آیلون حدود 80 درصد از کل سفرهای ریلی کشور را به خود اختصاص می‌دهد و هرگونه اختلال در آن، ترافیک کل شبکه را فلج می‌کند.

2. گره‌گاه لود (Lod Railway Junction)

لود را باید قلب عملیاتی شبکه ریلی اسرائیل دانست. این نقطه در مرکز کشور، تقاطع خطوط شمال-جنوب (تل‌آویو-بئرشبع) و شرق-غرب (اورشلیم-تل‌آویو) است. اهمیت لود فراتر از یک تقاطع ساده است؛ مرکز عملیات سایبری راه‌آهن اسرائیل (CSOC) به ارزش 8.25 میلیون دلار در این شهر مستقر است و نقش نظارت، کنترل و حفاظت از کل سیستم ریلی را بر عهده دارد. دپوی اصلی، کارگاه‌های تعمیر و نگهداری و بسیاری از مراکز کنترل شبکه نیز در این منطقه قرار دارند. هرگونه اختلال در لود، زنجیره تامین کل کشور را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

3. ایستگاه تل‌آویو ساویدور مرکز (Tel Aviv Savidor Central)

این ایستگاه از لحاظ تاریخی و ساختاری، قلب شبکه ریلی اسرائیل محسوب می‌شود. تقریباً تمام خطوط اصلی قطار که از شمال به جنوب یا بالعکس حرکت می‌کنند، از این ایستگاه می‌گذرند. ساویدور مرکز با دارا بودن 6 سکو، بیشتر از هر ایستگاه دیگری در اسرائیل، و جابجایی روزانه بیش از 70 هزار مسافر، یکی از شلوغ‌ترین مراکز ریلی کشور است و به عنوان یک هاب توزیع مسافر برای خطوط مختلف عمل می‌کند.

4. ایستگاه تل‌آویو هاشالوم (Tel Aviv HaShalom)

این ایستگاه اگرچه از نظر ساختاری مرکز اصلی نیست، اما معمولاً پرترددترین ایستگاه از نظر تعداد مسافر در طول سال است. دلیل این امر قرار گرفتن آن در مجاورت مرکز تجاری و اداری مهم تل‌آویو (مانند مرکز آزریلی) و پایگاه اصلی نیروهای مسلح اسرائیل است. این ایستگاه شریان اصلی رفت‌وآمد نیروی کار و پرسنل نظامی به شمار می‌رود.

5. بنادر حیفا و اشدود (Haifa & Ashdod Ports)

این دو بندر، دروازه‌های اصلی ورود کالا، سوخت و تجهیزات نظامی به اسرائیل هستند. بندر حیفا بزرگترین بندر اسرائیل است و یک ترمینال ریلی بار در محوطه بندر نقش حیاتی در لجستیک حمل و نقل ایفا می‌کند، به طوری که در سال 2018 حدود 221 هزار کانتینر از طریق ریل در این بندر جابجا شده است. بندر اشدود نیز دومین بندر بزرگ کشور است.

اتصال ریلی این بنادر به شبکه داخلی، نقاطی حیاتی برای جابجایی بارهای استراتژیک به شمار می‌روند. در جریان جنگ دوم لبنان در سال 2006، یک موشک به گاراژ قطار در نزدیکی بندر حیفا اصابت کرد و هشت کارگر را کشت که نشان‌دهنده آسیب‌پذیری این نقطه است.

6. خطوط جنوبی به بئرشبع (Be'er Sheva Railway)

این مسیر، تنها شریان ریلی اتصال مرکز کشور به جنوب است. با توجه به برنامه‌های دولت اسرائیل برای جابجایی پایگاه‌های نظامی به منطقه نقب و تبدیل بئرشبع به یک قطب استراتژیک ملی، اهمیت این خط حیاتی چند برابر شده است. مختل شدن این خط، به معنای قطع لجستیک زمینی به جنوب و پایگاه‌های نظامی مستقر در آن منطقه خواهد بود.

کارشناسان نظامی معتقدند در صورت مختل شدن همزمان پل یارکون، تونل یزراعیل و ایستگاه رخووت و همچنین هر یک از گره‌گاه‌های فوق، شبکه ریلی اسرائیل به طور کامل فلج خواهد شد. در چنین شرایطی، جابجایی تجهیزات سنگین نظامی به ناچار به جاده‌ها منتقل می‌شود که برآوردها حاکی از کاهش 70 درصدی ظرفیت حمل و نقل است.

شبکه ریلی اسرائیل همواره در طول تاریخ به عنوان یک هدف راهبردی مورد توجه گروه‌های مقاومت بوده است. در تاریخ 9 سپتامبر 2001 یک عملیات استشهادی در ایستگاه قطار نهاریا رخ داد که منجر به کشته و زخمی شدن ده‌ها شهروند اسرائیلی شد. همچنین در جریان عملیات هفتم اکتبر 2023، ایستگاه اشکلون مورد اصابت قرار گرفت و آسیب دید.

فراتر از این، گزارش حسابرس کل اسرائیل در اواخر سال 2025 که در رسانه معتبر اسرائیلی «یدعوت آحارونوت» (Ynetnews) منتشر شد، ضعف‌های جدی در امنیت ریلی این رژیم را فاش کرد. بر اساس این گزارش که در تاریخ 2 دسامبر 2025 منتشر شده، حسابرس کل اسرائیل نسبت به «شکست‌های گسترده امنیتی در سراسر زیرساخت‌های ملی» هشدار داده و اعلام کرده است که این یافته‌ها باید «وزیران دولت را در شب بیدار نگه دارد.»

این گزارش به طور خاص به کمبود نیروهای امنیتی در خطوط ریلی حساس، عدم وجود نهاد قانونی مشخص برای تعریف سناریوهای مقابله با حملات، و نقص در سیستم‌های ارتباطی اورژانس در تونل‌های زیرزمینی اشاره کرده است.

بر اساس مستندات موجود از جمله گزارش حسابرس کل اسرائیل، هشدار رسمی سفارت چین به اتباع خود در این کشور، بیانیه صریح ارتش اسرائیل و تحلیل‌های متعدد کارشناسی منتشر شده در رسانه‌های بین‌المللی، شبکه ریلی اسرائیل علی‌رغم مدرن بودن، به شدت متمرکز، آسیب‌پذیر و دارای نقاط حساس کلیدی است.

پل یارکون، تونل یزراعیل، ایستگاه رخووت، کریدور آیلون، گره‌گاه لود و بنادر حیفا و اشدود، نقاط «تک حلقوی» این شبکه هستند که مختل شدن آن‌ها می‌تواند تأثیر مستقیمی بر توان لجستیکی و نظامی این رژیم داشته و آن را به طور کامل فلج کند. بنابراین، اطلاعیه اخیر ارتش اسرائیل علیه مسافران قطار در ایران را می‌توان در چارچوب جنگ روانی و آگاهی عمیق این رژیم از آسیب‌پذیری‌های راهبردی خود ارزیابی کرد.

جمهوری اسلامی ایران نیز از این حق متقابل و مشابه برخوردار است که در صورت هرگونه اقدام خصمانه علیه زیرساخت‌های حیاتی خود، اهداف ریلی مشابه و حتی حساستری را در خاک اسرائیل مورد اصابت قرار دهد.

انتهای پیام/