ابراهیم فیاض عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و تحلیلگر مسائل سیاسی در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری تسنیم، در خصوص بررسی ابعاد «جنگ رمضان» اظهار داشت: این جنگ به نوع خود یک جنگ جدید است که تاکنون مشابه آن رخ نداده بود. ما با یک پدیده جدید مواجه هستیم؛ نوعی پدیده تقریباً تازه که در عین حال میتواند در برخی ابعاد تکرار گذشته هم باشد. جنگها اصولاً حاصل تحولات تکنولوژیک در جوامع هستند.
وی افزود: آمریکا تصور میکرد با تحولاتی که اکنون در اختیار دارد و با همان تکنولوژی که دارد میتواند به ما حمله کند. اسرائیل هم همینطور؛ اما همانطور که خودشان میگویند، اکنون متوجه شدهاند که باختهاند. در ایران تحولات تکنولوژیک رخ داده است؛ نه فقط تکنولوژی مادی، بلکه حتی میتوان گفت نوعی تکنولوژی روحی و روانی در جامعه شکل گرفته است.
حضور مردم در صحنه، معادله جنگ را برهم زده است
فیاض ادامه داد: جامعهای که یک انقلاب بزرگ را تجربه کرده است، ویژگیهایی دارد که در هیچ جای دنیا دیده نشده است؛ از جمله حضور مردم در صحنه در شرایط بحران. ببینید، در جنگهای کلاسیک گذشته وقتی جامعه وارد جنگ میشد حکومت نظامی اعلام میکردند تا حتی در روز هم مردم در خیابان حضور نداشته باشند. اما اکنون در ایران برعکس است؛ نه تنها حکومت نظامی نشده، بلکه مردم به شدت در خیابانها حضور دارند و از کشور دفاع میکنند.
این استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه ماهیت جنگهای امروز به شدت نامتقارن شده است، گفت: وقتی شما جنگها را مطالعه میکنید میبینید که جنگها نامتقارن شدهاند؛ حتی میتوان گفت بسیار نامتقارن. علت آن هم تحولات تکنولوژیک است. تکنولوژی ماهیت جنگ را نامتقارن کرده است. همان مفهومی که رهبر معظم انقلاب درباره آن صحبت کردند؛ یعنی «آتش به اختیار». در ایران هستههای متعددی شکل گرفته و کشور در این زمینه بسیار موفق بوده است.
هستههای آتش به اختیار فعال شدهاند
وی تصریح کرد: اکنون کسانی که حمله کردهاند، یعنی آمریکا و اسرائیل، خودشان میگویند که تصور نمیکردند چنین برنامهریزی گستردهای وجود داشته باشد. آنها متوجه شدهاند که از قبل برنامهریزیهایی صورت گرفته و مجموعهای از هستههای آتش به اختیار فعال شدهاند؛ یعنی خود مردم و نیروها با خلاقیت عمل میکنند.
وقوع یک «انقلاب تکنولوژیک» در جنگ رمضان
فیاض با اشاره به تغییر ماهیت ابزارها و مفاهیم در جنگهای جدید گفت: در این جنگ حتی واژهها هم تغییر کردهاند. برای مثال «لانچر» امروز تبدیل به یک لفظ مهم در ادبیات جنگ شده است. در جنگهای قدیم «سنگر» یک واژه محوری بود، اما اکنون ابزارهای جدید جای آن را گرفتهاند. این نشان میدهد که یک انقلاب تکنولوژیک در جنگ رخ داده و میدان نبرد دیگر محدود به یک نقطه نیست؛ بلکه میتواند در نقاط مختلف شکل بگیرد.
وی در ادامه اظهار داشت: در مقابل، طرفی که قافیه را باخته است به زیرساختها حمله میکند. حتی رئیسجمهور آمریکا نیز در سخنان خود به ایران توهین کرده است. این نشان میدهد که آنها دچار کلافگی شدهاند و حتی مراکز علمی و دانشگاهی را هدف قرار میدهند؛ زیرا تصور میکنند اگر مراکز تکنولوژیک را هدف قرار دهند میتوانند برتری پیدا کنند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی با بیان اینکه فناوری در این جنگ صرفاً مادی نیست، گفت: این تکنولوژی فقط مادی نیست؛ بلکه تکنولوژی معنوی هم وجود دارد، یعنی اینکه جامعه بداند کجا باید باشد و کجا نباشد. برخی کشورها حتی این وضعیت را مسخره میکنند و میگویند این جنگ غیرنظامیها را هم درگیر کرده است؛ در حالی که در واقع ترکیبی از تکنولوژی مادی و معنوی در این ماجرا وجود دارد.
این جنگ یک «جنگ نامتقارن» است
فیاض با اشاره به ریشههای جنگ نامتقارن در تجربه دفاع مقدس گفت: ریشه این نوع جنگ به دفاع مقدس بازمیگردد. در جنگ هشتساله همه روی این موضوع کار کردند. دشمن ما یعنی حزب بعث ساختارهای متقارن داشت، اما در ایران در مقابل آن بسیج و سپاه شکل گرفتند و جنگ نامتقارن را توسعه دادند. بعدها آمریکا در حمله به عراق از همین مدل استفاده کرد و عراق فروپاشید. یعنی اکنون با تکنولوژی جنگیای که خود ما توسعه دادهایم با ما میجنگند.
وی ادامه داد: جنگ نامتقارن خلاقیت خاص خود را دارد. اکنون ما باید این الگو را بیشتر توسعه دهیم. حتی بسیج باید در ساختار نامتقارن سازماندهی شود. باید سنگرهای نامتقارن طراحی کنیم؛ به گونهای که وقتی هواپیماهای دشمن وارد ایران میشوند، در نقاط مختلف ساختارهای دفاعی نامتقارن فعال باشند.
این استاد دانشگاه تهران افزود: ساختار اجتماعی هم باید درگیر این موضوع شود. باید دید مردم چگونه میتوانند از خود دفاع کنند. در برخی مناطق حتی مواردی از مقابله مردمی دیده شده است. اگر تجهیزات مؤثرتری در اختیار نیروها قرار بگیرد، طبیعتاً توان دفاعی نیز افزایش پیدا میکند.
وی با اشاره به اتفاقات دو روز گذشته در اصفهان و تکرار ماجرایی مشابه ماجرای طبس گفت: در برخی موارد، مانند رخدادهایی که گفته میشود در اصفهان اتفاق افتاده، نیروهای مهاجم زمینگیر یا مجبور به عقبنشینی شدهاند. حتی صحبتی که درباره سرقت اورانیوم مطرح شده بود، در نهایت با شکست مواجه شد.
هوش مصنوعی یک سر مهم جنگ نامتقارن فعلی است/حمله به مرکز هوش مصنوعی دانشگاه شریف این را ثابت میکند
فیاض با تأکید بر نقش خلاقیت در جنگهای جدید گفت: در هر جنگی باید خلاقیت در جنگ نامتقارن افزایش یابد. یکی از ویژگیهای این جنگ نیز حضور جدی هوش مصنوعی است. حتی اتفاق امروز مبنی بر اینکه مرکز هوش مصنوعی دانشگاه شریف هدف حمله قرار گرفته است، نشان میدهد که آنها نمیخواهند ایران در این حوزه پیشرفت کند.
وی افزود: حتی طراحی عملیاتی که تا اصفهان پیش آوردند احتمالاً با استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل جغرافیا انجام شده است. بنابراین ما نیز باید از این ظرفیتها استفاده کنیم.
این تحلیلگر مسائل سیاسی با اشاره به ظرفیتهای جغرافیایی کشور گفت: در این شرایط باید از ظرفیتهای جغرافیایی و اجتماعی کشور نیز استفاده کرد. مناطق کوهستانی زاگرس و البرز دو سپر بزرگ طبیعی برای ایران هستند. اگر تهاجمی صورت بگیرد، ایران میتواند در این مناطق با دشمن مقابله کند. بنابراین روستاها و عشایر این مناطق نیز میتوانند در چارچوب جنگهای نامتقارن نقشآفرینی کنند.
وی ادامه داد: حتی برخی تجهیزات قدیمی مانند آتشبارهای ضد هوایی که در انبارها وجود دارند نیز میتوانند در صورت طراحی درست به کار گرفته شوند. در واقع باید به شکل متقارن فکر کرد اما نامتقارن عمل کرد.
جهان علیه آمریکاست/ ادامه پیدا این جنگ اقتصاد آمریکا را از بین خواهد برد
فیاض در پاسخ به این سؤال که پایان این جنگ را چه چیزی تعیین خواهد کرد، گفت: خلاقیتهایی که مردم در حوزه تکنولوژی و میدان عمل به کار میگیرند نقش تعیینکننده خواهد داشت. این جنگ در حال آشکار کردن هویت واقعی آمریکاست و به نظر میرسد در جهان نیز جبههای علیه سیاستهای آمریکا در حال شکلگیری است.
وی افزود: حتی در داخل آمریکا نیز مخالفتهایی با ورود به جنگ با ایران وجود دارد. برخی چهرهها هشدار دادهاند که در صورت ورود آمریکا به چنین جنگی، اقتصاد این کشور آسیب جدی خواهد دید؛ زیرا اقتصاد آمریکا توان تحمل چنین فشاری را ندارد.
این استاد دانشگاه تهران در پایان گفت: اقتصاد آمریکا با وجود بزرگی، بسیار آسیبپذیر است و اگر چنین درگیریهایی طولانی شود ممکن است پیامدهای اقتصادی و سیاسی جدی برای این کشور داشته باشد. در همین حال فضای رسانهای نیز پر از اخبار جعلی و تصویرسازیهای نادرست شده است که ترامپ از همینها برای سخنرانیهایش استفاده میکند، در دوره جدید سیاستورزی نیز ابزارهایی مانند شبکههای اجتماعی و حتی هوش مصنوعی نقش مهمی در شکلدهی روایتها و فضای رسانهای ایفا میکنند و نباید از آن غافل بود.
انتهای پیام/