به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران به‌صورت رسمی در وضعیت جنگ با آمریکا و رژیم کودک‌کش صهیونیستی قرار دارد، ماهیت این جنگ صرفاً به میدان نظامی محدود نمی‌ماند و به‌طور هم‌زمان در عرصه رسانه، افکار عمومی و فضای مجازی جریان دارد، در چنین وضعیتی، ناتوانی دشمن در تحقق اهداف خود در میدان نظامی، موجب می‌شود بخش قابل‌توجهی از توان خود را بر جنگ شناختی، عملیات روانی و ایجاد تردید در ذهن و روان جامعه ایران متمرکز کند،

در این میان، رسانه به‌ویژه شبکه‌های ماهواره‌ای و فضای مجازی به میدان اصلی تقابل روایت‌ها تبدیل شده است؛ میدانی که در آن، تحریف واقعیت، جعل اخبار، بزرگ‌نمایی گزینشی و حبس اطلاعاتی، به‌صورت سازمان‌یافته دنبال می‌شود.

هدف از این اقدامات، نه صرفاً اطلاع‌رسانی، بلکه اثرگذاری مستقیم بر تصمیم، احساس و ادراک افکار عمومی است تا با تغییر واقعیت این جنگ هویتی به‌نفع دشمن مصادره شود؛ به‌ویژه در شرایط جنگی که جامعه بیش از هر زمان دیگری در معرض فشارهای روانی قرار دارد.

دکتر معصومه نصیری، معاون آموزش و پژوهش باشگاه مدیریت رسانه و توسعه سواد رسانه‌ای یونسکو ایران، با سال‌ها فعالیت علمی و اجرایی در حوزه سیاست‌گذاری رسانه، سواد رسانه‌ای و مدیریت بحران‌های ارتباطی، از جمله کارشناسانی است که تحولات جنگ روایت را از منظر نظری و میدانی دنبال کرده است. او معتقد است در چنین شرایطی، مدیریت فضای مجازی نه به‌معنای محدودسازی صرف، بلکه به‌مثابه بخشی از راهبرد کلان حفظ انسجام اجتماعی، بهداشت روانی جامعه و صیانت از روایت ملی باید مورد توجه قرار گیرد.

خبرگزاری تسنیم در گفت‌وگویی تفصیلی با این استاد و پژوهشگر حوزه رسانه، به بررسی ابعاد مختلف مدیریت فضای مجازی در شرایط جنگ، شیوه‌های عملیات روانی دشمن، سطح هوشیاری افکار عمومی و نقش مردم در شکل‌گیری روایت‌های اثرگذار پرداخته است که متن کامل گفت‌وگو در ادامه آمده است:

تسنیم: مهم‌ترین مؤلفه‌های عملیات روانی دشمن در فضای رسانه‌ای کنونی چیست؟

نصیری: دشمن در حوزه رسانه به‌صورت کاملاً هدفمند به‌دنبال اعمال «حبس اطلاعاتی» است. همان‌طور که حتی برخی خبرنگاران رسانه‌های غربی نیز اذعان کرده‌اند، رژیم صهیونیستی با مسدودسازی جریان آزاد خبر، از یک‌سو اقدامات خود را علیه ایران بزرگ‌نمایی می‌کند و از سوی دیگر، اقدامات ایران عزیز را یا به‌شدت کوچک جلوه می‌دهد یا اساساً سانسور می‌کند، این رویکرد، یک تصویر تحریف‌شده از واقعیت می‌سازد که کارکرد اصلی آن، اثرگذاری روانی بر افکار عمومی است.

تسنیم: جعل و نسبت‌دادن واقعیت‌ها به ابزارهایی مانند هوش مصنوعی چه‌نقشی در این جنگ رسانه‌ای دارد؟

نصیری: یکی از تاکتیک‌های جدی دشمن، زیر سؤال بردن شواهد عینی از طریق نسبت‌دادن آن‌ها به جعل یا تولیدات هوش مصنوعی است، برای مثال، در ماجرای تصاویر مربوط به مدرسه میناب، تلاش شد واقعیت میدانی به‌عنوان «ادعای ساختگی» معرفی شود، این اقدام، در واقع تلاشی برای فرار از پذیرش مسئولیت و تداوم یک روایت تقلیل‌یافته و انحرافی است که باید نسبت به آن هوشیار بود.

تسنیم: ارزیابی شما از وضعیت افکار عمومی داخل کشور در برابر این عملیات‌ها چیست؟

نصیری: به‌نظر می‌رسد بدنه اصلی جامعه ایران، به‌جز گروهی محدود که به‌شدت تحت‌تأثیر فریب جریان‌های معاند قرار دارند، درک نسبتاً دقیقی از شرایط فعلی پیدا کرده است. مردم توانسته‌اند الگوهای عملیات روانی دشمن را شناسایی کنند و این سطح از آگاهی اجتماعی، یک سرمایه مهم برای عبور از بحران‌های رسانه‌ای محسوب می‌شود.

تسنیم: بحث محدودیت‌های اینترنتی و فیلترینگ در این شرایط چگونه باید تحلیل شود؟

نصیری: به‌اعتقاد من، اساساً نباید این موضوع را صرفاً با واژه «فیلترینگ» توضیح داد؛ مسئله اصلی «مدیریت افکار عمومی» است. امروز جنگ فقط در میدان نظامی رخ نمی‌دهد؛ شناسایی افراد، سازمان‌دهی برای ناآرامی‌های شهری و القای ترس، همگی از بستر اینترنت انجام می‌شود، به همین دلیل، بسیاری از کشورها حتی برای رخدادهای کوچک نیز دست به اعمال محدودیت‌های ارتباطی می‌زنند، چراکه به نقش افکار عمومی واقف‌اند.

از این نقطه، مدیریت فضای مجازی از یک اقدام فنی، به یک مؤلفه راهبردی در جنگ روایت تبدیل می‌شود.

تسنیم: این مدیریت چه‌نسبتی با حفظ بهداشت روانی جامعه دارد؟

نصیری: اگر این محدودیت‌ها هوشمندانه و هدفمند اعمال شوند، می‌توانند در خدمت حفظ بهداشت روانی جامعه باشند. فضای رسانه‌ای دشمن مملو از بزرگ‌نمایی و القای ناامیدی است و هدف آن، تضعیف روحیه مردم است، کنترل این فضا مانع از اثرگذاری بیش‌ از حد روایت‌های مخرب می‌شود و به حفظ انسجام اجتماعی کمک می‌کند.

تسنیم: آیا محدودیت دسترسی‌ها به‌معنای حذف روایت ایران از فضای جهانی است؟

نصیری: خیر، چنین برداشتی دقیق نیست، حتی در شرایط محدودیت، فضای رسانه‌ای رها نشده است. رسانه‌های رسمی کشور در حال تولید محتوا، مخابره تصاویر و ارائه روایت‌هایی هستند که اثرگذاری بالایی دارند. محدودشدن دسترسی داخلی، لزوماً به‌معنای غیبت روایت ایران در سطح بین‌المللی نیست.

تسنیم: مرز اخلاقی میان جنگ روایت و آنچه «دروغ سازمان‌یافته» خوانده می‌شود، کجاست؟

نصیری: در شرایط کنونی، روایت مسلط در داخل کشور بر یک کلان‌روایت استوار است؛ روایت حق و باطل، ایستادگی و اقتدار، این روایت برخاسته از میدان واقعی و دارای فرامتن‌های عینی است، به همین دلیل، مفاهیمی مانند دروغ سازمان‌یافته در روایت داخلی چندان موضوعیت ندارد، در حالی که در روایت‌های غربی، تحریف و روایت‌سازی معیوب کاملاً مشهود است.

تسنیم: نقش مردم و کاربران عادی فضای مجازی را در این جبهه رسانه‌ای چگونه ارزیابی می‌کنید؟

نصیری: امروز مردم خود به بازیگران اصلی روایت تبدیل شده‌اند. روایت‌گری صرفاً در اختیار رسانه‌های رسمی نیست و در کف جامعه، خیابان و در کنش‌های اجتماعی شکل می‌گیرد. جبهه رسانه‌ای کشور این روایت مردمی را بازتاب می‌دهد و یک فرآیند دوسویه میان افکار عمومی و رسانه‌ها شکل گرفته است؛ فرآیندی که نیازمند هوشیاری و آگاهی مستمر نسبت به تهدیدهای پیش‌ِروست.

مصاحبه از سمیرا گمار

انتهای پیام/+