به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد، در دنیای امروز که انبوه زباله‌ها و پسماندهای صنعتی به یکی از معضلات جدی زیست‌محیطی تبدیل شده است، هنر پایدار به عنوان جریانی خلاقانه و مسئولیت‌پذیر پا به عرصه وجود نهاده است. این رویکرد هنری که بر استفاده مجدد از مواد دورریختنی و بازیافتی تأکید دارد، نه‌تنها به خلق آثاری زیبا و بدیع می‌انجامد بلکه رسالتی مهم در آگاهی‌بخشی به جامعه بر عهده می‌گیرد.

هنرمندان این عرصه با نگاهی نو، اشیائی را که برای مردم بی‌ارزش تلقی می‌شوند، دوباره به چرخه معنا بازمی‌گردانند و از دل ضایعات، زیبایی می‌آفرینند، این هنر، فراتر از یک فعالیت تزئینی، به دنبال ایجاد پرسش در ذهن مخاطب و درگیر کردن او با مفاهیم عمیق‌تری چون مصرف‌گرایی، حفاظت از محیط زیست و ارزش‌های فراموش‌شده است. انتخاب فرم‌ها و مواد مصرفی در این مسیر، کاملاً آگاهانه و بر اساس ساختاری انجام می‌شود که پیام هنری را به بهترین شکل منتقل کند، دامنه الهام در «هنر پایدار» نیز محدود به یک ماده خاص نیست و هر آنچه در طبیعت رها شده باشد، می‌تواند سوژه‌ای برای خلق اثری ماندگار باشد.

مهدی نوروززاده،کارشناس مسئول نظارت بر مدیریت پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم  با اشاره به فقدان یک شیوه‌نامه یا دستورالعمل مصوب در حوزه استفاده از پسماند در هنرهای شهری، اظهار کرد: در حال حاضر چارچوب مشخصی که به‌ صورت رسمی استفاده از مواد بازیافتی در حوزه مجسمه‌سازی را تعیین کرده باشد، وجود ندارد. با این حال، هر ساله به مناسبت‌های مختلف، برنامه‌هایی در سطح شهر و مدارس برگزار می‌شود تا دانش‌آموزان با مفهوم بازیافت و استفاده مجدد از پسماند آشنا شوند. این برنامه‌ها با هدف ترویج فرهنگ تفکیک زباله و کاهش تولید پسماند اجرا می‌شوند.

وی افزود: در بسیاری از این برنامه‌ها، فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی همراه با مسابقات و برنامه‌های تشویقی برای دانش‌آموزان در نظر گرفته می‌شود تا آن‌ها به‌صورت عملی با موضوع تفکیک پسماند و استفاده از مواد بازیافتی در زندگی روزمره آشنا شوند،این اقدامات به نوعی زمینه‌ساز تغییر نگرش نسل جوان نسبت به مصرف‌گرایی و حفظ محیط‌زیست است.

نوروزاده یکی از مصادیق مهم استفاده مجدد از پسماند را به‌کارگیری آن در حوزه هنر دانست و خاطرنشان کرد: آثار هنری، به‌ویژه مجسمه‌هایی که با مواد بازیافتی ساخته می‌شوند، می‌توانند پیام‌های محیط‌ زیستی را بسیار مؤثرتر از روش‌های مستقیم به جامعه منتقل کنند. این آثار زمانی که در فضاهای عمومی نصب می‌شوند، توجه شهروندان را به مسئله پسماند جلب می‌کنند.

کارشناس مسئول نظارت بر مدیریت پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی،ادامه داد: در سطح شهر و پارک‌ها می‌توان نمونه‌هایی از مجسمه‌هایی را مشاهده کرد که با فلزات، آهن‌های ضایعاتی، چرخ‌دنده‌ها و قطعات دورریز ساخته شده‌اند واین آثار هم جنبه هنری دارند و هم یادآوری می‌کنند که پسماند می‌تواند دوباره به چرخه مصرف بازگردد و به‌عنوان ماده اولیه مورد استفاده قرار گیرد.

فرهنگ‌ و هنر پایه اصلی تغییر نگرش جامعه نسبت به مدیریت پسماند

وی با اشاره به اینکه این نوع آثار هنری نه‌تنها زیبایی بصری ایجاد می‌کنند بلکه پیام روشنی درباره امکان استفاده مجدد از مواد دورریز به شهروندان منتقل می‌کنند، تأکیدکرد: این نگاه می‌تواند به‌تدریج نگرش جامعه نسبت به پسماند را تغییر دهد و آن را از یک زباله بی‌ارزش به یک منبع قابل استفاده تبدیل کند.

نوروززاده با تأکید به نقش این آثار در برنامه‌های فرهنگی شهرستان‌ها،گفت:در مناسبت‌های مختلف، مسابقات و رویدادهایی برای کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود که یکی از اهداف اصلی آن، آشنایی با مفاهیم بازیافت و کاهش تولید زباله است. این برنامه‌ها تلاش می‌کنند حساسیت جامعه را نسبت به مصرف‌گرایی افزایش دهند.

کارشناس مسئول نظارت بر مدیریت پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، اضافه کرد: فرهنگ‌سازی، پایه اصلی مدیریت پسماند است. تا زمانی که شهروندان نسبت به پیامدهای زیست‌ محیطی پسماند آگاه نشوند، نمی‌توان انتظار کاهش تولید زباله را داشت، وقتی جامعه بداند پسماند چه تأثیری بر محیط‌ زیست دارد و چگونه می‌تواند به چرخه مصرف بازگردد، نگرش‌ها تغییر می‌کند. در این مرحله، کاهش تولید پسماند به یک مطالبه اجتماعی تبدیل می‌شود و شهروندان نقش فعال‌تری در این حوزه ایفا می‌کنند.

وی با تأکید بر مفهوم توسعه پایدار، ادامه داد: پسماند یک منبع ارزشمند است و اگر این ارزش به درستی برای مردم تبیین شود، نگاه جامعه به آن تغییر خواهد کرد. آثار هنری ساخته‌شده با مواد بازیافتی می‌توانند این پیام را به‌صورت غیرمستقیم اما مؤثر منتقل کنند. استفاده مجدد از پسماند به معنای کاهش مصرف منابع اولیه است و این موضوع می‌تواند در بلندمدت به حفظ محیط‌ زیست کمک کند.هنر به‌عنوان یک ابزار فرهنگی، این پیام را ساده‌تر و ماندگارتر به جامعه منتقل می‌کند.

چالش‌های خلق و تولید هنرهای بازیافتی برای هنرمندان

نوروززاده تصریح کرد: این حوزه هنوز نو و در حال شکل‌گیری است ، نمی‌توان گفت هیچ حمایتی وجود ندارد اما این جریان نیازمند زمان و استقبال بیشتر هنرمندان است ، کار با مواد بازیافتی برای هنرمندان پیچیده‌تر و زمان‌برتر از استفاده از مواد اولیه آماده است ، همین موضوع باعث می‌شود برخی هنرمندان تمایل کمتری به ورود به این حوزه داشته باشند، هرچند آثار حاصل از آن تأثیر فرهنگی بالایی دارد.

کارشناس مسئول نظارت بر مدیریت پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی بیان کرد: این آثار بیشتر جنبه نمادین و فرهنگ‌ساز دارند و در حوزه تجاری‌سازی با چالش‌هایی مواجه‌اند. با این حال، نقش آن‌ها در افزایش آگاهی عمومی و تغییر نگرش نسبت به پسماند غیرقابل انکار است. شهرداری‌ها، سازمان محیط‌زیست و نهادهای فرهنگی در حوزه فرهنگ‌سازی وظایفی برعهده دارند. برگزاری نمایشگاه‌ها، ایجاد جاذبه‌های شهری در پارک‌ها و اجرای برنامه‌های مناسبتی می‌تواند به گسترش این رویکرد کمک کند. این اقدامات حتی برای زائران و مسافران نیز جذاب است و می‌تواند پیام‌های محیط‌زیستی را به شکل مؤثری منتقل کند.

انتهای پیام/282