حجت‌‌الاسلام دکتر مهدی خطیبی، عضو هیأت علمی مؤسسه‌ی امام خمینی(ره)، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، در خصوص چیستی اقتصاد و اقتصاد اسلامی اظهار کرد: اقتصاد خودش بخشی از زندگی انسان‌ها است؛ ما در فقه به این فعالیت‌ها برای امرار معاش، حیازت مباحات می‌گوییم.

مدیر گروه اقتصاد و زیربنایی مرکز تحقیقات مجلس شوری اسلامی افزود: فعالیت انسان‌ها حدود 400 سال است که به علم تبدیل شده، در حالی که قبلا اطلاعات و یافته‌های عمومی بوده است، در این باره نخستین گام در این باره انتشار کتاب ثروت ملل از آدام اسمیت بوده است.

نخستین جرقه را در اقتصاد اسلامی، شهید صدر زد

وی در مورد شکل‌گیری اقتصاد اسلامی تصریح کرد: اولین جرقه را در علم اقتصاد، شهید صدر زد و به‌طور جدی به صورت علمی و تحت علم، اقتصاد را مطرح کردند؛ وی کتاب اقتصادنا را نوشت، این کتاب 65 سال قبل نوشته شده و در جلد دوم روش‌شناسی را مطرح کرد.

حجت‌‌الاسلام خطیبی در خصوص مؤلفه‌های مسائل اقتصادی خاطرنشان کرد: بحث‌های اقتصادی دارای دو جنبه اثباتی و دستوری هستند، در اقتصاد، مؤلفه‌های هنجاری و توصیفی داریم، مثلا در توصیفی می‌گوییم منشا تورم، نقدینگی است؛ مثلا بگوییم عدالت این است که مالیات پلکانی باشد.

حجت‌الاسلام خطیبی گفت: روند تغییر به سمت اقتصاد اسلامی، آرام آرام است و نمی‌توان کل پازل را تغییر داد؛ مثلا در بانک اول قرارداد‌ها را اصلاح می‌کنیم؛ از سال 63 که قانون عملیات بانکی بدون ربا آمد قراردادها تغییر کرد و 15 سال بعد چند قراردادها اضافه شد بعد قراردادها یک‌دست شد و برخی موارد حذف شده و بسیار ارتقا یافته است.

وی افزود: مرحوم آقای سید عباس موسویان 30 سال عمر خود را در این نهاد گذاشت، در شورای فقهی بانک مرکزی گام موفقی برداشته شد؛ شورای فقهی بانک مرکزی قبلا نهاد مشاور بود و در حال حاضر حق وتو دارد یعنی در برخی از طرح‌ها تا موافقت نکنند اجرا نمی‌شود و جایگاه قانونی دارند.

حجت‌‌الاسلام خطیبی بیان کرد: در غرب همه قراردادهای‌شان ربوی است، ما این را تغییر دادیم و سپرده جاری و سرمایه‌گذاری و قرض الحسنه و پس‌انداز داریم، سرمایه‌گذاری، وکالت است و قرض نیست از آن طرف 11 قرارداد طراحی کرده‌ایم که یکی‌اش قرض است آن هم بدون ربا بقیه انتفاعی است و در قالب عقود شرعی و این یک گام به جلو است.

وی عنوان کرد: ما در اقتصاد اسلامی و بانکداری اسلامی بحث ضوابط شریعت و یک بحث مکاسب شریعت داریم؛ ضوابط شریعت یعنی ضابطه‌های فقهی که باید رعایت کنیم.

مدیر گروه اقتصاد و زیربنایی مرکز تحقیقات مجلس شوری اسلامی تصریح کرد: به ظاهر درصد سود بانکی بالاست، ولی درصد سود واقعی‌شان منفی است مثلا 23 درصد سود می‌گیرند و تورم 45 درصد است، در واقع نرخ سود اسمی مثبت است، اما نرخ سود واقعی منفی است.

اقتصاد اسلامی باید به دو بال دانش و تخصص و فقه و اصول مسلط باشد

وی خاطرنشان کرد: در حوزه مراکز اقماری وجود دارد که رشته‌هایی را دنبال می‌کنند که مورد نیاز نظام است، در علوم انسانی و اقتصاد دارند نیروها را آرم ارام پرورش می‌دهند، پس نیروهایی را می‌خواهیم که به دو بال دانش و تخصص و فقه و اصول مسلط باشند.

حجت‌‌الاسلام خطیبی تأکید کرد: رؤسای شعب باید آموزش بانکداری اسلامی ببینند، آنها بحث‌های شرعی را فراموش کرده‌اند، از طرفی در قانون نظام بانکی، بحث آموزش قراردادها به مشتریان را بگنجانیم که آموزش قرادادها جز وظایف‌شان باشد.

وی بیان کرد: کارمندان بخشی از بانک‌ها و حتی مدیران نمی‌دانند مجتهدان و دلسوزانی، قرادادها را تنظیم کرده‌اند، ما بانکداری بدون ربا و یک بانکداری اسلامی داریم، بانکداری بدون ربا و بانکداری اسلامی دو مفهوم جدا است، در این سال‌ها مشغول این بودیم که موفق نشدیم و مردم باور ندارند قانون مشکلی ندارد و خلاف شرعی نیست، در مرحله اجرا، عملیاتی نمی‌شود، نگاه مردم به اینکه ربا از بانک‌ها حذف شده مثبت نیست.

در زمینه علم اقتصاد اسلامی کم کار کرده‌ایم

عضو هیأت علمی مؤسسه‌ی امام خمینی(ره) با بیان اینکه در بانکداری اسلامی نیازمند مدلی هستیم که عدالت را برقرار کنیم، تصریح کرد: ما در مورد عقود جدی وارد شدیم، اما در مورد عدالت و انصاف جدی وارد نشدیم، ما در زمینه علم اقتصاد اسلامی کم کار کرده‌ایم، همچنین بحث‌های عدالت یکی از چالشی‌ترین بحث‌های دینی است.

وی گفت: بدنه حوزه باید درگیر مسائل و رفع چالش‌های اقتصادی با ادبیات فقهی شود، مدیران و برنامه‌ریزان باید حوزه را درگیر کنند؛ اما هنوز زیرساخت‌ها فراهم نیست و این روند، کار دشواری است.

حجت‌‌الاسلام خطیبی افزود: در هدف‌مندی یارانه‌ها دو هدف را باید دنبال کرد، یکی قیمت‌های نسبی است و باید انرژی را بالا ببرد و دیگری این است یارانه‌ها به صورت هدفمند به اشخاص برسد و از قاچاق جلوگیری شود، بنزین ارزان است و مصرف بالاست و قاچاق نیز می‌شود و تجارت پرسودی برای قاچاقچیان به همراه دارد.

خبرنگار: حمیده زند

انتهای پیام/