به گزارش خبرنگاراقتصادی خبرگزاری تسنیم, بر اساس آخرین گزارشهای رسمی مرکز آمار ایران که وضعیت بازار کار در فصل پاییز سال 1404را ترسیم میکند، شاخص «اشتغال ناقص» رشدی نگرانکننده را تجربه کرده است. این شاخص که به معنای اشتغال افرادی است که با وجود تمایل به کار بیشتر، نتوانستهاند ساعات کار مطلوب خود را به دست آورند، به 7.9 درصد از کل جمعیت شاغل 15ساله و بیشتر رسیده است. این رقم نسبت به فصل مشابه سال گذشته0.5 درصد افزایش را نشان میدهد و حاکی از آن است که بهبود اشتغال تنها در کمیت بوده و کیفیت آن همچنان محل سؤال است.
تحلیل توزیع این شاخص، شکافهای ساختاری موجود در اقتصاد ایران را آشکار میسازد: اشتغال ناقص در میان مردان بیشتر از زنان بوده است. این موضوع میتواند ناشی از دو عامل باشد: نخست، مردان معمولاً در مشاغل با ساعات منعطف یا پروژهای (مانند ساخت و ساز یا قراردادهای موقت) فعالترند که بیشتر مستعد ساعات کاری متغیر هستند. دوم، ممکن است نشاندهنده این باشد که زنان به دلیل محدودیتهای اجتماعی-اقتصادی، در صورت یافتن کار، ترجیح میدهند با هر میزان ساعت موافقت کنند تا قطعاً شاغل محسوب شوند، اما این وضعیت نتوانسته ساعات کار ایدهآل آنها را تأمین کند.
آمارها نشان میدهند که سهم اشتغال ناقص در نقاط روستایی بیشتر از نقاط شهری است. این امر با ماهیت اشتغال در روستاها، که عمدتاً به کشاورزی فصلی و فعالیتهای غیررسمی وابسته است، همخوانی دارد؛ جایی که ساعات کار به شدت متغیر بوده و در فصول کمکار، کارگران با کمبود ساعات کاری مواجه میشوند.
آیا اشتغال ناقص برای اقتصاد مضر است؟
پاسخ به این پرسش منفی و قاطع است. بله، اشتغال ناقص یک آسیب جدی برای اقتصاد محسوب میشود. در حالی که نرخ بیکاری تنها از دست دادن نیروی کار را نشان میدهد، اشتغال ناقص هدر رفتن پتانسیل است:
کاهش بهرهوری ملی؛ نیروی کاری که نتوانسته ساعات کامل خود را کار کند، ظرفیت تولیدی کامل را به اقتصاد عرضه نمیکند. این یعنی نیروی کار بیکار نیست، اما «نیمهفعال» است که هزینه فرصت بالایی به همراه دارد.
فشار بر معیشت و تقاضا؛ فرد دارای اشتغال ناقص، درآمد کافی برای تأمین هزینههای زندگی ندارد. این امر به کاهش قدرت خرید، تضعیف تقاضای مؤثر در بازار و در نهایت کند شدن رشد اقتصادی منجر میشود.
انباشت ناامیدی؛ پدیدهای که کارگر در اوج سن کار است اما ساعات کافی برای امرار معاش ندارد، منجر به فرسایش سرمایه انسانی، افزایش ناامیدی و در بلندمدت کاهش انگیزه برای کسب مهارتهای جدید میشود.
بنابراین گزارش, افزایش 0.5 درصدی اشتغال ناقص در پاییز 1404، یک زنگ خطر است که نشان میدهد بازار کار کشور درگیر «شغلهای کمبنیه»شده است. دولت و سیاستگذاران باید علاوه بر تمرکز بر ایجاد شغل جدید، بر کیفیت ساعات کاری و اطمینان از تخصیص کامل ظرفیت نیروی کار موجود در جامعه تمرکز کنند تا از هدر رفتن سرمایههای انسانی جلوگیری شود.
انتهای پیام/